Рушкавічы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

Ру́шкавічы — літоўскі княскі род.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кінтыбут, Ванібут, Бутавіт, Віжэік, Вішлій, Кіценій і Плікасова Рушкавічы ў канцы 1219 або пачатку 1220 году[1] разам з чатырма іншымі групамі князёў — «літоўскімі старэйшымі», жамойцкімі, Булевічамі, дзяволцкімі — склалі мірную ўмову з галiцка-валынскiмi князямi Данілам і Васількам Раманавічамі:

« Въ лѣт 6723. Б(о)жиимъ повелениемъ прислаша кнѧзи Литовьскии к великои кнѧгини Романовѣ и Данилови и Василкови, миръ дающе. Бѧхоу же имена Литовьскихъ кнѧзеи: се старѣшеи Живинъбоудъ · Давъѧтъ · Довъспроункъ · братъ его Мидогъ · брат · Довьяловъ · Виликаилъ. А Жемотьскыи: кнѧз Ерьдивилъ · Выкынтъ. А Роушьковичев: Кинтибоуть · Вонибоут · Боутовить · Вижѣикъ и с(ы)н его Вишлии · Китении · Пликосова. А се Боулевичи: Вишимоут, егоже оуби Миндого тъ и женоу его поѧлъ и братью его побилъ · Едивила · Спроудѣика. А се кнѧзи из Дяволтвы: Юдьки · Поукѣикъ · Бикши · Ликиикъ. Си же вси миръ даша кн(я)зю Данилови и Василкоу, и бѣ землѧ покоина. »

Галіцка-Валынскі летапіс[2]

У сярэдзіне 1250-х гадоў князь Сірвід Рушкавіч браў удзел у супольнай з рускімі князямі выправе супраць мангола-татараў на Ўкраіну.

Імёны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Імёны Кінтыбут, Ванібут і Бутавіт зьмяшчаюць фармант -бут-, які празь імя Зігебут (Жыгібут) зьвязвае іх з Жыгімонтамлітоўскай (беларускай) формай старажытнага пашыранага германскага (гоцкага) імя Sigimunt, якое трапіла ў хрысьціянскі іменаслоў[3]. Зь іншага боку, фармант -кінт- празь імя Вікінт зьвязвае Кінтыбута з германскім імём Віганд (найбольш вядомы — Віганд з Марбургу)[4].

Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які адзначае імавернасьць повязі ліцьвінаў з палабскімі люцічамі, аднак больш імаверным лічыць іх германскае паходжаньне, разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў. Паводле Алёхны Дайліды, фармант -бут- (гоцкія імёны Butila, Sisebuto, Hosbut) тлумачыцца, відаць, ад усходнегерманскага but- з значэннем 'корань, камель' (гепіцкае butilo — 'камель'), фармант -кінт- (германскае імя Witikint, Witikind) тлумачыцца ад гоцкага і германскага kinds 'дзіцё, род', фармант -войн- (германскія імёны Wonnat, Vuuna, Vunnihad) тлумачыцца, відаць, ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены', фармант -віт- (германскія імёны Witin, Witila, Witimirus) тлумачыцца ад гоцкага wit 'веда, розум, закон'[5]. Такім парадкам, імя Кінтыбут азначае «корань роду», імя Ванібут — «шчасны корань», імя Бутавіт — «корань мудрасьці»[6].

Уладаньні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На думку расейскага гісторыка Івана Бяляева, разам з Булевічамі валодалі землямі ад Вяльлі да Нёману і Сьвіслачы, на ўсход — да Бярэзіны. Летувіскі гісторык Эдвардас Гудавічус лічыць, што яны валодалі зямлёй Упітай. На думку Міколы Ермаловіча, іх уладаньні ляжалі побач зь Пінскім княствам[7].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]