Котра

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Рака
Котра
Выток паміж вв. Парамелі і Казішкі (Летува)
Вусьце Нёман
Краіны басэйну Беларусь, Летува
Даўжыня 140 км
Сярэднегадавы сьцёк 12,8 м³/с
Плошча басэйну 2060 км²
Нахіл воднай паверхні 0,2 ‰

Ко́тра — рака ў Летуве і Гарадзенскім і Шчучынскім раёнах Беларусі, правы прыток Нёману. Даўжыня 140 км. Плошча вадазбору 2060 км². Выдатак вады ў вусьці 12,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2 .

Асноўныя прытокі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На рацэ[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Зоны адпачынку: Котра (уздоўж ракі), Скідзель (па левабярэжжы)

Агульныя зьвесткі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Пачынаецца на тэрыторыі Летувы (Аранскі раён), амаль на ўсім працягу цячэ празь лес.

Даліна да возера Корава выразная, яе шырыня 300—500 м. Абалона двухбаковая, шырынёй 300—500 м; да вусьця Рычы нізкая, роўная, забалочаная, ніжэй — зьвілістая, сухая. Рэчышча моцназьвілістае, ніжэй за вёску Агароднікі Шчучынскага раёну на працягу 3 км камяністы перакат. Шырыня Рэчышча ў межань 10—20 м. Берагі да ракі Скарбянка спадзістыя, слабазабалочаныя, ніжэй — стромкія, вышынёй 1—5 м, у нізкай плыні да 15 м.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў канцы сакавіка — пачатку красавіка. Замярзае ў канцы сьнежня, крыгалом у пачатку сакавіка. На левабярэжжы Катранская пушча. У абалоне мэліярацыйныя каналы. Ад вусьця ўгару па плыні (35 км) рыбапрамысловая дзялянка[1].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Котра — даволі цікавая рака праз рэдкую зьяву рачнога падваеньня. Спачатку рэкі Котра і Вула фармуюць адну раку, часам вядомую, як рака Пялеса. Пялеса пачынаецца ў Беларусі цячэ ў паўночна-заходнім кірунку. Мінуўшы граніцу Беларусі і Летувы, паміж вёскамі Парамелі і Казішкі, якія разьмяшчаюцца прыблізна за 22 км на паўднёвы захад ад места Араны, гэтая рака пашыраецца ў дзьве незалежныя рэчкі: Котру, прыток Нёмана і Вулу, прыток Мерачанкі. Такая сытуацыя склалася ў другой палове ХІХ стагодзьдзя, калі Вула праз эрозію рэчышча перасякла водападзел з басэйнам ракі Котра. У выніку гэтага Вула павялічыла свой вадазбор прыблізна на 410 км²: два ранейшых прытокі Котры цяпер нясуць сваю ваду да Вулы. Апроч таго, гэтыя працэсы выклікалі памяншэньне ўзроўню грунтавых водаў і прычыніліся да амаль поўнага зьнікненьня некалькіх вялікіх азёраў, разьмешчаных на дадзенай дзялянцы.

Ад ХІ ст. берагі Котры асвойваюць славяне, якія ўкліньваюцца між літоўцамі, прадзіраючыся ўглыб, ажно да Берштанскага возера. Сёньня гэтыя ваколіцы прывабліваюць гожасьцю сваіх прыродных кшталтаў. Насычаная мінуўшчына рэгіёну зьяўляецца ўсё больш пільнай увагі прадметам гістарычных і краязнаўчых дасьледваньняў. Вёска Котра, сёньня амаль прадмесьце Скідаля. У верасьні 1915 тутака вядуцца моцныя супрацьстаяньні між адступаючай расейскай арміяй і надыходзячымі авангардамі нямецкіх войскаў. Адным з галоўных стратэгічных аб’ектаў баёў зьяўляецца чыгуначны мост праз Котру, непадалёку якога паўсталі могілкі. У міжваенныя гады немцы прыяжджалі сюды, каб прывесьці ў парадак могілкі, былі адлітыя новыя бэтонныя надмагільныя табліцы. Пазьней, ужо пры незалежнай Беларусі, могілкі былі новаўпарадкаваныя. І сёньня за могілкамі даглядаюць, скошаная трава, акуратныя таблічкі, на якіх і зараз можна прачытаць імёны загінулых нямецкіх жаўнераў.[2]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Блакітная кніга Беларусі. Энцыкл. — Менск, 1994. С. 202
  2. ^ Далінай Котры і азёрамі гарадзенскай пушчы. http://harodnia.com/be/sionnia/zhyccio-horada/401-dalinaj-kotry

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Блакітная кніга Беларусі: энцыкл. / Рэдкал.: Н. А. Дзісько, М. М. Курловіч, Я. В. Малашэвіч і інш.; Маст. В. Г. Загародні. — Менск: БелЭн, 1994. — 415 с. ISBN 5-85700-133-1. С. 202
  • Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1-2. — Л., 1971.
  • Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
  • Simas Sužiedėlis, ed (1970—1978). «Katra». Encyclopedia Lituanica. III. Boston, Massachusetts: Juozas Kapočius. — 70 c. LCC 74-114275.
  • Jonas Zinkus, et al., ed (1986). «Katra». Tarybų Lietuvos enciklopedija. 2. Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija. — 240 c.
  • «Cepkeliai». Long Term Ecological Research (LTER) Network in Lithuania. Institute of Ecology of Vilnius University. Accessed 9 October 2006.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]