Скоп’е

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Скоп’е
мак. Скопје
Скоп’е
Coat of arms of Skopje.svg Flag of Skopje.png
Герб Скоп’я Сьцяг Скоп’я


Краіна: Рэспубліка Македонія
Кіраўнік: Koce Trajanovski[d]
Плошча: 571,46 км²
Вышыня: 240 м н. у. м.
Насельніцтва (2002)
колькасьць: 506 926 чал.[1]
шчыльнасьць: 887,07 чал./км²
Часавы пас: UTC+1
летні час: UTC+2
Тэлефонны код: +389 02
Паштовы індэкс: 1000
Нумарны знак: SK
Геаграфічныя каардынаты: 42°0′ пн. ш. 21°26′ у. д. / 42° пн. ш. 21.433° у. д. / 42; 21.433Каардынаты: 42°0′ пн. ш. 21°26′ у. д. / 42° пн. ш. 21.433° у. д. / 42; 21.433
Скоп’е на мапе Рэспублікі Македонія
Скоп’е
Скоп’е
Скоп’е
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
http://www.skopje.gov.mk/

Ско́п’е (па-македонску: Скопје) — сталіца і найбуйнейшы горад Рэспублікі Македонія. Насельніцтва складае 506 926 жыхароў (2002).

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Скоп’е ўпершыню было згадана Кляўдыюсам Пталямэем пад антычным імем «Скубі». Горад быў створаны ў III стагодьдзі да н. э., а ў 164 годзе да н. э. ён патрапіў пад уладу Рыму і стаўся правінцыі Мэзія. У 84 або 85 годзе н. э. імпэратар Даміцыян заснаваў тут калёнію, якая стала пасьля вялікім горадам. З прыходам славянаў у VI стагодзьдзі горад быў захоплены племенем брсяцы, якое дало яму імя «Скоп’е». Падчас валадарства цара Самуіла Скоп’е стаўся на кароткі пэрыяд сталіцай Баўгарскага царства. У далейшым горад напераменку трапляў пад уладу Бізайнтыйскай імпэрыі і Сэрбіі.

Крэпасьць Скоп’е

19 студзеня 1392 году горад быў захоплены асманамі пад правадырствам Эврэноса і атрымаў імя «Ускюб» (Üsküp) [2]. 25—26 кастрычніка 1689 году горад быў заняты аўстрыйскім генэралам Энгельбэртам д'Уга Пікаляміні, які быў вымушаны падпаліць Скоп’е з-за эпідэміі халеры. Горад гарэў два дні і быў неўзабаве цалкам зьнішчаны. У XIX стагодзьдзі Скоп’е ізноў стаўся буйным горадам. 25 кастрычніка 1912 году скончылася 520-гадовае асманскае валоданьне горадам, але ўжо ў наступным годзе горад быў захоплены сэрбскім войскам і атрымаў сэрбскую назву — «Скопле».

Падчас Першай сусьветнай вайны Скоп’е знаходзіўся пад акупацыяй баўгарскіх і аўстра-вугорскім сілаў, але зь ейным сканчэньнем горад увайшоў у склад Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў. У Каралеўстве Югаславія з 1929 па 1941 гады Скоп’е зьяўляўся адміністрацыйным цэнтрам Вардарскай банавіны. У Другой сусьветнай вайне Скоп’е было паўторна акупавана Баўгарыяй, хаўрусьнікам нацысцкай Нямеччыны. 22 красавіка 1941 году баўгарскае войска заняло Скоп’е і заставалася ў горадзе да капітуляцыі Баўгарыі 9 верасьня 1944 году. 13 лістапада 1944 году горад быў канчаткова вызвалены ад нямецкіх войскаў[2].

Пасьля 1944 году горад пачаў хутка разьвівацца, што дазволіла яму стаць індустрыяльным, культурным і адміністрацыйным цэнтрам Сацыялістычнай Рэспублікі Македонія ў складзе Сацыялістычнай Фэдэратыўнай Рэспублікі Югаславіі. 26 чэрвеня 1963 году ранкам Скоп’е быў разбураны землятрусам (6,9 балаў паводле шкалы Рыхтэра), у выніку якога 1070 жыхароў загінулі і больш за 20 тысячаў засталіся без прытулку. Пасьля землятрусу горад быў адноўлены паводле пляну японскага архітэктара Кэндзо Тангэ.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Скоп’е зьяўляецца сярэднім эўрапейскім горадам, але з-за сваёй адміністрацыйнай функцыі, яго можна параўнаць зь невялікімі рэгіянальнымі мегаполісамі, як то Сафія і Тэсалёнікі[3]. Дзякуючы таму, што Скоп’е зьяўляецца сталіцай і найбуйнейшым горадам у Рэспубліцы Македоніі, тут канцэнтруецца значная доля нацыянальнай эканомікі. Скопскі рэгіён, які ахоплівае горад Скоп’е і некаторыя суседнія муніцыпалітэты, вырабляе 45,5% македонскага СУП[4]. У 2009 годзе рэгіянальны СУП на душу насельніцтва склаў 6 565 даляраў ЗША, або 155% ад СУП на душу насельніцтва Македоніі. Гэтая лічба, аднак, меншая за такі ж паказчык Сафіі (10 106 даляраў ЗША), Сараева (10 048 даляраў ЗША) або Бялграду (7 983 даляраў ЗША), але вышэй за Тырану (4 126 даляраў ЗША).

З-за таго, што ў краіне больш няма іншых даволі вялікім гарадоў, а таксама з-за разьмяшчэньня ў горадзе палітычнай і эканамічнай цэнтралізацыі, вялікая колькасьць македонцаў, якія пражываюць за межамі Скоп’е працуюць у самом горадзе. Дынамізму гораду таксама спрыяе адток сельскага насельніцтва, а ня толькі з Македоніі, але і з Косава, Альбаніі і Паўднёвай Сэрбіі[5].

Вядомыя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf
  2. ^ A brief highlight of the history of Skopje. // Skopje.gov.mk
  3. ^ Michel Dimou et El Mouhoud Mouhoud (2008). Urbanisation, effets d'agglomération et disparités régionales. Editions L'Harmattan. p. 142. ISBN 9782296204034.
  4. ^ Gross domestic product and gross fixed capital formation, by regions, 2009 (PDF). State Statistical Office of the Republic of Macedonia.
  5. ^ William Bartlett, Hristina Cipusheva, Marjan Nikolov and Miroljub Shukarov (2010). The Quality of Life and Regional Development in FYR Macedonia. Hrčak, Portal znanstvenih časopisa Republike Hrvatske.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Скоп’есховішча мультымэдыйных матэрыялаў