Янаў Падляскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Янаў-Падляскі»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Гэтая назва мае некалькі сэнсаў. Калі вас цікавяць іншыя сэнсы, глядзіце таксама Янава, Янаў (неадназначнасьць), Янова (неадназначнасьць).
Янаў Падляскі
польск. Janów Podlaski
Агульны выгляд
Агульны выгляд
POL Janów Podlaski COA.svg
Герб Янава Падляскага


Краіна: Польшча
Ваяводзтва: Люблінскае
Павет: Бельскі
Насельніцтва: 2720 чал. (2013)
Часавы пас: UTC+1
летні час: UTC+2
Тэлефонны код: +48 83
Паштовы індэкс: 21-505
Геаграфічныя каардынаты: 52°11′45″ пн. ш. 23°12′38″ у. д. / 52.19583° пн. ш. 23.21056° у. д. / 52.19583; 23.21056Каардынаты: 52°11′45″ пн. ш. 23°12′38″ у. д. / 52.19583° пн. ш. 23.21056° у. д. / 52.19583; 23.21056
Янаў Падляскі на мапе Польшчы
Янаў Падляскі
Янаў Падляскі
Янаў Падляскі
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
Афіцыйны сайт

Янаў Падляскі (польск. Janów Podlaski) — вёска ў Польшчы, на рацэ Крыўцы. Цэнтар сельскай гміны Бельскага павету Люблінскага ваяводзтва . Насельніцтва на 2008 год — 2655 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Белай, за 115 км на паўночны ўсход ад Любліна, каля беларуска-польскай граніцы.

Янаў — даўняе места гістарычнай Берасьцейшчыны. Да нашага часу тут захаваліся замак луцкіх біскупаў, касьцёлы Найсьвяцейшай Тройцы і Сьвятога Яна Хрысьціцеля (дамініканскі), помнікі архітэктуры XV—XIX стагодзьдзяў.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню Янаў упамінаецца ў XIV ст. як вёска Порхаў[1], якую ў 1423 вялікі князь Вітаўт падараваў Луцкаму катэдральнаму касьцёлу[2]. У 1428 годзе Вітаўт заснаваў у Порхаве касьцёл. У 1465 годзе біскуп Ян Ласовіч заклаў тут мястэчка, якое атрымала Холмскае права і новую назву Янаў у гонар біскупа. У 1497 годзе вялікі князь Аляксандар выдаў мястэчку прывілей на 3 кірмашы.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Янаў увайшоў у Берасьцейскі павет Берасьцейскага ваяводзтва. У XVI ст. луцкія біскупы мелі тут сваю рэзыдэнцыю, якая разьмяшчалася ў замку, умацаваным 4 бастыёнамі. На 1575 год у мястэчку было больш за 500 будынкаў[2].

У 1648 годзе ў Янаве адкрылася каталіцкая духоўная сэмінарыя, таксама ў мястэчку дзейнічала драўляная царква. У 1735 годзе скончылася будаваньне мураванага касьцёла Найсьвяцейшай Тройцы. У 1788—1796 гадох у Янаве жыў і памёр Адам Нарушэвіч; тут яго пахавалі.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Янаў апынуўся ў складзе Аўстрыі, з пачатку XIX ст. — у складзе Расейскай імпэрыі, у Канстантынаўскім павеце[3] Седлецкай губэрні. Гэта адарвала мястэчка ад губэрняў зь пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год ў мястэчку было 228 будынкаў, на 1861 год — 217.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Янаў занялі нямецкія войскі.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Кодань апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам Канстантынаўскага павету. З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў 1939 годзе Янаў занялі войскі Трэцяга Райху. У 1940 годзе ён страціў статус места.

У 1944 годзе Янаў занялі савецкія войскі, па чым яго зноў перадалі Польшчы.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1827 год — 1380 чал.; 1861 год — 1960 чал., у тым ліку 448 юдэяў[4]
  • XXI стагодзьдзе: 2008 год — 2655 чал.; 2011 год — 2720 чал.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Траецкі касьцёл

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Бэнзінавая станцыя (1928), адна з найстарэйшых у Польшчы
  • Замак луцкіх біскупаў (XV—XVIII стагодзьдзі)
  • Капліца Сьвятога Роха на могілках (XIX ст.)
  • Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1717—1735)
  • Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1790–1801, 1874)
  • Капліца-пахавальная Адама Нарушэвіча (1796)
  • Могілкі юдэйскія
  • Стайні (XIX ст.)

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Кляштар дамініканаў
  • Сынагога
  • Царква

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Янаў Падляскісховішча мультымэдыйных матэрыялаў