Беняконі

Беняконі
лац. Bieniakoni
	Беняконі; лац. Bieniakoni
	Населены пункт
	Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля
Краіна	Беларусь
Вобласьць	Гарадзенская
Раён	Вярэнаўскі
Сельсавет	Беняконскі
Першыя згадкі	1529
Геаграфія
Вышыня НУМ	182 м
Часавы пас	UTC+3;
Каардынаты	54°15′02″ пн. ш. 25°21′24″ у. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць	1279 чал. (2010)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	+375 1594
Паштовы індэкс	231381
СААТА	4213804011
Нумарны знак	4
	Беняконі на мапе Беларусі ± Беняконі

Беняко́ні^[3] — вёска ў Беларусі, каля ракі Сольчы. Цэнтар сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1279 чалавек. Знаходзіцца за 12 км на поўнач ад Вярэнава, на шашы Ліда — Вільня; чыгуначная станцыя на лініі Ліда — Вільня.

Беняконі — даўняе мястэчка гістарычнай Лідчыны (частка Віленшчыны).

Гісторыя

Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Беняконі (Бенекойны) датуецца 1529 годам, калі паселішча знаходзілася ў валоданьні сясьцёр Ядвігі і Алены Томкавен, якія атрымалі яго па сьмерці бацькі Томка. У 1542 годзе маёнтак Беняконі перайшоў ў валодваньне баяраў Віленскага павету Ятаўтавічаў, у 1553 годзе — Ямантовічаў. Пад 1556 годам Беняконі ўпамінаюцца як сяло гаспадарскага двара «Рудомино», уладаньне вялікага князя Жыгімонта Аўгуста. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад Лідзкага павету Віленскага ваяводзтва. У гэты час тут існавала карчма.

У першай палове XVII стагодзьдзя Беняконі знаходзіліся ў валоданьні Яна Чаплінскага, які ў 1634 годзе заснаваў тут драўляны касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля.

Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Беняконі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Лідзкага павету Віленскай губэрні. У 1880-я гады тут працаваў млын, існавала пачатковая школа. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, назву Беняконі мелі: сяло ў межах Лідзкага павету (26 двароў), дзе існаваў касьцёл, валасная ўправа, расейская народная вучэльня, 2 хлебазапасныя магазыны; сяло ў Ашмянскім павеце, дзе была багадзельня, 2 крамы, піцейны дом; рымска-каталіцкая плябанія і маёнтак. На 1905 год назву Беняконі мелі: сяло Дзевянішкаўскай воласьці, чыгуначная станцыя і сяло Беняконскай воласьці. У 1910 годзе непадалёк ад Беняконяў утварылася досьледная сельскагаспадарчая станцыя (дзеяла да 1959 году).

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Беняконі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

Найноўшы час

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Беняконі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР^[4]. У 1920 годзе Беняконі апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Лідзкага павету Наваградзкага ваяводзтва. У гэты час назву Беняконі мелі мястэчка, фальварак (Беняконі Старыя) і лясная асада. У 1933 годзе ў мястэчку дзеяла пошта, кожную сераду праводзіліся таргі.

У 1939 годзе Беняконі ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Вярэнаўскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1970 год тут было 502 двары, на 1991 год — 545, на 1995 год — 569, на 2004 год — 515. У 2000-я гады Беняконі атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».

Мястэчка на старых здымках
Стары касьцёл
Досьледная сельскагаспадарчая станцыя
Чыгуначная станцыя
Беняконі Старыя, сядзіба

Насельніцтва

Дэмаграфія

XIX стагодзьдзе: 1880 год — 63 чал.^[5]^[6]; 1897 год — 149 чал.
XX стагодзьдзе: 1905 год — 203 чал.; 1921 год — 162 чал.; 1970 год — 1726 чал.^[7]; 1991 год — 1512 чал.^[8]; 1995 год — 1511 чал.^[9]; 1999 год — 1382 чал.
XXI стагодзьдзе: 2004 год — 1319 чал.; 2010 год — 1279 чал.

Інфрастуктура

У Беняконях працуюць сярэдняя школа, 2 лякарні, клюб, бібліятэка і пошта.

Забудова

Вуліцы і пляцы

Афіцыйная назва	Гістарычная назва
Дзяржынскага вуліца	?
?	Рынак пляц

З урбананімічнай спадчыны Беняконяў да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Вакзальная, Віленская, Касьцельная і Чыгуначная.

Турыстычная інфармацыя

Славутасьці

Забудова гістарычная (канец XIX — пачатак XX стагодзьдзяў; фрагмэнты)
Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1900—1902)
Чыгуначная станцыя (1930-я)
Фальварак (XIX ст.)

На могілках у Беняконях спачыла Марыля Верашчака — каханая Адама Міцкевіча, сяброўка Яна Чачота і іншых філяматаў.

Страчаная спадчына

Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (XVII ст.)

Крыніцы

↑ Бенякони Фото Планета (рас.)
↑ Бенякони — список улиц. Телефонный код 8-01594
↑ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9. (pdf) С. 141.
↑ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
↑ Соркіна І. Мястэчкі Лідскага ўезда ў XIX — пачатку ХХ ст. // Ліда і Лідчына: да 685-годдзя з дня заснавання горада: матэрыялы рэспуб. навук.-практ. канф., (Ліда, 3 кастр. 2008 г.) / рэдкал.: Худык А. П. (гал. рэд.). — Ліда, 2008.
↑ Słownik geograficzny... T. I. — Warszawa, 1880. S. 218.
↑ Шаблюк В. Беняконі // ЭГБ. — Мн.: 1994 Т. 2. С. 15.
↑ Шаблюк В. Беняконі // ЭГБ. — Мн.: 1994 Т. 2. С. 14.
↑ БЭ. — Мн.: 1996 Т. 3. С. 102.

Літаратура

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3: Беларусы — Варанец. — 511 с. — ISBN 985-11-0068-4
Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — Т. 2: Беліцк — Гімн. — 537 с. — ISBN 5-85700-142-0
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I: Aa — Dereneczna. — Warszawa, 1880.

Вонкавыя спасылкі

Беняконі , Radzima.org
Беняконі (рас.) на Глёбус Беларусі

[1] Бенякони Фото Планета (рас.)

[2] Бенякони — список улиц. Телефонный код 8-01594

[3] Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гродзенская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2004. — 469 с. ISBN 985-458-098-9. (pdf) С. 141.

[at-4] 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.

[5] Соркіна І. Мястэчкі Лідскага ўезда ў XIX — пачатку ХХ ст. // Ліда і Лідчына: да 685-годдзя з дня заснавання горада: матэрыялы рэспуб. навук.-практ. канф., (Ліда, 3 кастр. 2008 г.) / рэдкал.: Худык А. П. (гал. рэд.). — Ліда, 2008.

[6] Słownik geograficzny... T. I. — Warszawa, 1880. S. 218.

[7] Шаблюк В. Беняконі // ЭГБ. — Мн.: 1994 Т. 2. С. 15.

[8] Шаблюк В. Беняконі // ЭГБ. — Мн.: 1994 Т. 2. С. 14.

[9] БЭ. — Мн.: 1996 Т. 3. С. 102.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]