Нобель

Нобель
лац. Nobiel
	Нобель; лац. Nobiel
	Населены пункт
Краіна	Украіна
Вобласьць	Ровенская
Раён	Зарачанскі
Першыя згадкі	1158
Дата заснаваньня	1158
Геаграфія
Плошча	9,85 км²;
Вышыня НУМ	140 м
Часавы пас	UTC+2; UTC+3 (летні час);
Каардынаты	51°52′05″ пн. ш. 25°45′42″ у. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць	363 чал. (2001);
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	3632
Паштовы індэкс	34013
КОАТУУ	5622284001
	Нобель на мапе Ўкраіны Нобель

Нобель (укр. Нобель) — вёска ва Ўкраіне, на рацэ Прыпяці і беразе возера Нобеля. Цэнтар сельскай рады Зарачанскага раёну Ровенскай вобласьці. Насельніцтва на 2021 год — 272 чалавек. Знаходзіцца за 35 км ад Пагоста Зарэчнага.

Нобель — даўняе мястэчка гістарычнай Піншчыны (частка Берасьцейшчыны, на захадзе Палесься), старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Радзіма беларускага літаратара Сяргея Грахоўскага.

Гісторыя

Раньнія часы

Першы пісьмовы ўспамін пра Нобель зьмяшчаецца ў Іпацьеўскім летапісе і датуецца 1158 годам. У гэты час тут існаваў замак (горад).

Вялікае Княства Літоўскае

Пазьней Нобель далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага, дзе знаходзіўся ў валоданьні тураўска-пінскіх князёў. У XVI стагодзьдзі тут утварыўся манастыр, які стаў цэнтрам культуры і асьветы. У 1524 годзе вялікая княгіня Бона Сфорца надала тутэйшым манахам прывілей на гаспадарчую дзейнасьць.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Нобель увайшоў у склад Пінскага павету Берасьцейскага ваяводзтва.

Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Нобель апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Пінскім павеце Менскай губэрні.

У 1821 годзе ў Нобель перасялілі 17 мяшчанаў з суседняга Пагоста Зарэчнага^[1].

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Нобель занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

Найноўшы час

20 лістапада 1917 году абвяшчалася Ўкраінская Народная Рэспубліка з прэтэнзіяй на Пінскі павет, у тым ліку на Нобель. 25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай гэтая тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Пінскі павет увайшоў у склад Беларускай ССР^[2].

Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Нобель апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Пінскім павеце Палескага ваяводзтва.

У 1939 годзе ўлады СССР перадалі Нобель у склад УССР. З 2003 году ў вёсцы штогод праводзіцца ўсеўкраінскі фэст гумару «Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі», сымбалем якога стаў тлусты сом.

Мястэчка на старых здымках
Царква
Вуліца і крыж
Забудова
Возера

Насельніцтва

Дэмаграфія

XIX стагодзьдзе: 1886 год — 1030 чал.^[3]
XXI стагодзьдзе: 2001 год — 363 чал.; 1 студзеня 2007 году — 325 чал.

Інфраструктура

У Нобелі працуюць школа, фэльчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка.

Турыстычная інфармацыя

Славутасьці

Каля Нобелю захаваліся рэшткі паселішча часоў мэзаліту^[4].

Гарадзішча «Царкоўная гара»

Страчаная спадчына

Царква (XIX ст.)

Асобы

Сяргей Грахоўскі (1913—2002) — беларускі паэт, празаік і перакладнік

Крыніцы

↑ Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 173.
↑ 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.
↑ Jelski A. Nobel // Słownik geograficzny... T. VII. — Warszawa, 1886. S. 171.
↑ ПОСТАНОВА КМУ від 27 грудня 2001 р. N 1761 Про занесення пам’яток історії...

Літаратура

Соркіна І. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. — 488 с. ISBN 978-9955-773-33-7.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom VII: Netrebka — Perepiat. — Warszawa, 1886.

Вонкавыя спасылкі

Нобель, Radzima.net

[1] Соркіна І. Мястэчкі Беларусі... — Вільня, 2010. С. 173.

[at-2] 150 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. Іван Саверчанка, Зьміцер Санько. — Вільня: Наша Будучыня, 2002. — 238 с. ISBN 9986-9229-6-1.

[3] Jelski A. Nobel // Słownik geograficzny... T. VII. — Warszawa, 1886. S. 171.

[4] ПОСТАНОВА КМУ від 27 грудня 2001 р. N 1761 Про занесення пам’яток історії...

[1]

[2]

[3]

[4]