Эрнэст Рэзэрфорд

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Эрнэст Рэзэрфорд
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford2.jpg
Нарадзіўся 30 жніўня 1871(1871-08-30)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Спрынг Грув, Новая Зэляндыя
Памёр 19 кастрычніка 1937(1937-10-19)[10][11][1][12][2][3][4][5][6][7][9] (66 гадоў)
Кембрыдж, Ангельшчына
Навуковая сфэра фізыка, хімія
Месца працы Манчэстэрскі ўніверсітэт у Вікторыі[d][2], Унівэрсытэт Макгіла[2] і Кавэндыская лябараторыя
Альма-матэр Кэнтэрбэрыйскі ўнівэрсыстэт, Кембрыдзкі ўнівэрсытэт
Навуковая ступень бакаляўр мастацтваў[13], магістар мастацтваў[13], бакаляўр навук[13] і доктар навук[d][13]
Навуковы кіраўнік Джозэф Джон Томсан
Вучні Нільс Бор, Джэймз Чадўік, Ганс Вільгельм Гайгер, Ота Ган, Фрэдэрык Содзі, Пётар Капіца
Вядомы як «бацька» ядзернай фізыкі
Узнагароды і прэміі
Аўтограф Аўтограф

Эрнэ́ст Рэ́зэрфорд (па-ангельску: Ernest Rutherford; 30 жніўня 1871, Спрынг Грув, Новая Зэляндыя — 19 кастрычніка 1937, Кембрыдж, Ангельшчына) — брытанскі фізык новазэляндзкага паходжаньня. Вядомы як «бацька» ядзернай фізыкі, стварыў плянэтарную мадэль атама. Ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па хіміі 1908 году.

Раньнія гады[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Рэзэрфорд нарадзіўся ў невялічкім новазэляндзкім мястэчку Спрынг Грув (па-ангельску: Spring Grove), які месьціцца каля іншага мястэчка Нэльсан. Бацька — Джэймз Рэзэрфорд, маці — Марта Томсан. Эрнэст быў чацьвёртым дзіцяці ў сям’і з дванаццаці. Выдатна скончыў каледж у Нэльсане, атрымаўшы 580 балаў з 600 магчымых і прэмію ў 50 фунтаў дзеля працягу навучаньня ў Кэнтэрбэрыйскім каледжы ў Крайстчэрч.[14]

Ягоная магістарская праца, што была напісана ў 1892 годзе, тычылася выяўленьня высокачастасных радыёхваляў, існаваньне якіх было даказана ў 1888 годзе нямецкім фізыкам Гайнрыхам Гэрцам[15].

У 1895 годзе, пасьля атрыманьня ступені бакаляўра прыродазнаўчых навук і двух гадоў дасьледаваньняў у вобласьці электрычнасьці, Рэзэрфорд накіраваўся ў Ангельшчыну дзеля далейшага навучаньня ў Кавэндыскай лябараторыі Кембрыдзкага ўнівэрсытэта пад кіраўніцтвам Джозэфа Дж. Томсана[16].

Навуковая дзейнасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1898 годзе Рэзэрфорд дапамагаў Р. Оўэнсу праводзіць дасьледаваньні тору з дапамогай электраскопу. Газ, які выдзяляе радыёактыўны тор, Рэзэрфорд назваў «эманацыяй тору»[17].. Эрнэст зрабіў адкрыцьцё альфа- й бэта-выпраменьваньняў, адзін з ізатопаў радона й мноства іншых ізатопаў. Растлумачыў на выснове ўласьцівасьцяў радону радыяактыўнасьць тору, адкрыў і растлумачыў радыяактыўнае пераўтварэньне хімічных элемэнтаў, стварыў тэорыю радыяактыўнага распаду, рашчапіў атам азоту, выявіў існаваньне пратону.

Даказаў, што альфа-часьцінка — ядро геля. Паставіўшы экспэрымэнт па расьсейваньню альфа-часьцінак на мэталічнай фальзе, вывеў формулу Рэзэрфорда. Зрабіў выснову, што ў атаме існуе масіўнае ядро. Стварыў плянэтарную тэорыю будовы атама. Першым адкрыў стварэньне новых хімічных элемэнтаў пры распадзе цяжкіх хімічных радыяактыўных элемэнтаў.[18]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Ernest Rutherford — 1834.
  2. ^ а б в г Ernest Rutherford
  3. ^ а б Lundy D. R. The Peerage
  4. ^ а б KNAW Past Members
  5. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  6. ^ а б Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  7. ^ а б Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedijaLeksikografski zavod Miroslav Krleža, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
  8. ^ Турынская акадэмія навук — 1757.
  9. ^ а б Encyclopædia Britannica
  10. ^ Капица П. Л. Резерфорд Эрнест // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1975. — Т. 21 : Проба — Ременсы. — С. 582.
  11. ^ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  12. ^ SNAC — 2010.
  13. ^ а б в г Earnest Rutherford
  14. ^ Рук Н. С. Біяграфія Эрнэста Ратэрфорда (рас.)
  15. ^ РЕЗЕРФОРД (Rutherford), Эрнест (рас.)
  16. ^ Голин Г. М. Клясыкі фізычнай навукі: Кароткія творчыя партрэты = Классики физической науки: Краткие творческие портреты. — Мн.: Выш. школа, 1981. — С. 97.
  17. ^ Резерфорд Э. Сорок лет развития физики // Рэзэрфорд - навуковец і настаўнік = Резерфорд - ученый и учитель. — Москва: "Наука", 1973. — С. 7.
  18. ^ Д. Данин Резерфорд. — Молодая гвардия, 1966. — 624 с. — (Жизнь замечательных людей). — 90 000 ас.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Эрнэст Рэзэрфордсховішча мультымэдыйных матэрыялаў