Эрнэст Рэзэрфорд

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Эрнэст Ратэрфорд»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Эрнэст Рэзэрфорд
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford2.jpg
Дата нараджэньня 30 жніўня 1871(1871-08-30)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Месца нараджэньня Спрынг Грув, Новая Зэляндыя
Дата сьмерці 19 кастрычніка 1937(1937-10-19)[10][11][1][12][2][3][4][5][6][7][9] (66 гадоў)
Месца сьмерці Кембрыдж, Ангельшчына
Месца пахаваньня Ўэстмінстэрскае абацтва[13][2]
Грамадзянства Новая Зэляндыя[14]
Новая Зэляндыя[14]
Новая Зэляндыя[d][15]
Месца вучобы Кэнтэрбэрыйскі ўнівэрсыстэт, Кембрыдзкі ўнівэрсытэт
Занятак ядзерны фізык, хімік, фізык, прафэсар і палітык
Навуковая сфэра фізыка, хімія
Месца працы Манчэстэрскі ўніверсітэт у Вікторыі[d][2], Унівэрсытэт Макгіла[2] і Кавэндыская лябараторыя
Вядомы як «бацька» ядзернай фізыкі
Навуковая ступень бакаляўр мастацтваў[14], магістар мастацтваў[14], бакаляўр навук[14] і доктар навук[d][14]
Навуковы кіраўнік Джозэф Джон Томсан
Вучні Нільс Бор, Джэймз Чадўік, Ганс Вільгельм Гайгер, Ота Ган, Фрэдэрык Содзі, Пётар Капіца
Бацька James Rutherford[d][3]
Дзеці Eileen Mary Rutherford[d][3]
Узнагароды
Подпіс Ernest rutherford sig.jpg

Эрнэ́ст Рэ́зэрфорд (па-ангельску: Ernest Rutherford; 30 жніўня 1871, Спрынг Грув, Новая Зэляндыя — 19 кастрычніка 1937, Кембрыдж, Ангельшчына) — брытанскі фізык новазэляндзкага паходжаньня. Вядомы як «бацька» ядзернай фізыкі, стварыў плянэтарную мадэль атама. Ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па хіміі 1908 году.

Раньнія гады[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Рэзэрфорд нарадзіўся ў невялічкім новазэляндзкім мястэчку Спрынг Грув (па-ангельску: Spring Grove), які месьціцца каля іншага мястэчка Нэльсан. Бацька — Джэймз Рэзэрфорд, маці — Марта Томсан. Эрнэст быў чацьвёртым дзіцяці ў сям’і з дванаццаці. Выдатна скончыў каледж у Нэльсане, атрымаўшы 580 балаў з 600 магчымых і прэмію ў 50 фунтаў дзеля працягу навучаньня ў Кэнтэрбэрыйскім каледжы ў Крайстчэрч.[16]

Ягоная магістарская праца, што была напісана ў 1892 годзе, тычылася выяўленьня высокачастасных радыёхваляў, існаваньне якіх было даказана ў 1888 годзе нямецкім фізыкам Гайнрыхам Гэрцам[17].

У 1895 годзе, пасьля атрыманьня ступені бакаляўра прыродазнаўчых навук і двух гадоў дасьледаваньняў у вобласьці электрычнасьці, Рэзэрфорд накіраваўся ў Ангельшчыну дзеля далейшага навучаньня ў Кавэндыскай лябараторыі Кембрыдзкага ўнівэрсытэта пад кіраўніцтвам Джозэфа Дж. Томсана[18].

Навуковая дзейнасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1898 годзе Рэзэрфорд дапамагаў Р. Оўэнсу праводзіць дасьледаваньні тору з дапамогай электраскопу. Газ, які выдзяляе радыёактыўны тор, Рэзэрфорд назваў «эманацыяй тору»[19].. Эрнэст зрабіў адкрыцьцё альфа- й бэта-выпраменьваньняў, адзін з ізатопаў радона й мноства іншых ізатопаў. Растлумачыў на выснове ўласьцівасьцяў радону радыяактыўнасьць тору, адкрыў і растлумачыў радыяактыўнае пераўтварэньне хімічных элемэнтаў, стварыў тэорыю радыяактыўнага распаду, рашчапіў атам азоту, выявіў існаваньне пратону.

Даказаў, што альфа-часьцінка — ядро геля. Паставіўшы экспэрымэнт па расьсейваньню альфа-часьцінак на мэталічнай фальзе, вывеў формулу Рэзэрфорда. Зрабіў выснову, што ў атаме існуе масіўнае ядро. Стварыў плянэтарную тэорыю будовы атама. Першым адкрыў стварэньне новых хімічных элемэнтаў пры распадзе цяжкіх хімічных радыяактыўных элемэнтаў.[20]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Ernest Rutherford — 1834.
  2. ^ а б в г д Ernest Rutherford
  3. ^ а б в г Lundy D. R. The Peerage
  4. ^ а б KNAW Past Members
  5. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  6. ^ а б Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  7. ^ а б Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedijaLeksikografski zavod Miroslav Krleža, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
  8. ^ Турынская акадэмія навук — 1757.
  9. ^ а б Encyclopædia Britannica
  10. ^ Капица П. Л. Резерфорд Эрнест // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1975. — Т. 21 : Проба — Ременсы. — С. 582.
  11. ^ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  12. ^ SNAC — 2010.
  13. ^ http://www.westminster-abbey.org/our-history/famous-people?collection=wma-people&query=ernest+rutherford
  14. ^ а б в г д е Earnest Rutherford
  15. ^ Earnest rutherford
  16. ^ Рук Н. С. Біяграфія Эрнэста Ратэрфорда (рас.)
  17. ^ РЕЗЕРФОРД (Rutherford), Эрнест (рас.)
  18. ^ Голин Г. М. Клясыкі фізычнай навукі: Кароткія творчыя партрэты = Классики физической науки: Краткие творческие портреты. — Мн.: Выш. школа, 1981. — С. 97.
  19. ^ Резерфорд Э. Сорок лет развития физики // Рэзэрфорд - навуковец і настаўнік = Резерфорд - ученый и учитель. — Москва: "Наука", 1973. — С. 7.
  20. ^ Д. Данин Резерфорд. — Молодая гвардия, 1966. — 624 с. — (Жизнь замечательных людей). — 90 000 ас.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Эрнэст Рэзэрфордсховішча мультымэдыйных матэрыялаў