Нарымонт

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
(Перанакіравана з «Нарымонт Гедзімінавіч»)
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Нарымонт (уяўны партрэт)
З Коданскай галерэі, 1709 год

Нарымонт (Нарымунт, Нарымант, Глеб) Гедзімінавіч (каля 1294 — 2 лютага 1348) — другі сын вялікага князя літоўскага Гедзіміна ад першага шлюбу.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню выступае ў гістарычных крыніцах у 1331 годзе, калі вялікі князь літоўскі Гедзімін затрымаў на Валыні навагародзкага архіяпіскапа Васіля, адпусьціўшы з умовай абраньня Нарымонта князем Вялікага Ноўгараду. Імаверна, тады ж ахрышчаны, атрымаў праваслаўнае імя Глеб. Прыбыў у Ноўгарад у кастрычніку 1333 году, атрымаў у «кармленьне» гарады Ладагу, Арэшак, Карэлу, палову Капор’я. Каля 1335 году зьехаў з Ноўгараду, хутчэй за ўсё, каб заняць полацкі сталец пасьля сьмерці князя Воіна (у хросьце Васіля, брата Гедзіміна). Пакінуў у Ноўгарадзе замест сябе сына Аляксандра. У 1338 годзе адмовіўся прыехаць на дапамогу наўгародцам дзеля адбіцьця швэдзкай агрэсіі і нават адазваў Аляксандра з Арэшка. Намесьнікі Глеба-Нарымонта, аднак, заставаліся ў Арэшку да 1348 году.

Нарымонт (уяўны партрэт). З кнігі Б. Папроцкага «Гняздо цноты», дзе гэтым партрэтам ілюструюцца яшчэ некалькі гістарычных асобаў

Каля 1338 году Глеб-Нарымонт разам з полацкім япіскапам Грыгорам падпісаў дамову з Рыгай (захаваўся адно дадатак, які варуе вольны гандаль па Дзьвіне; раней памылкова датаваўся 1330 годам). Да дадатку прымацавана пячатка з выявай «Пагоні» — адна з найранейшых вядомых выяваў «Пагоні»[1]. Ускосна згадваецца як полацкі князь («кароль») у дамове Смаленску з Рыгай (каля 1340 году).

Паводле «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх», па тэстамэнце Гедзіміна атрымаў Пінскае княства «зо всеми околичностями над Припетю рекою аж до Днепра», якое заставалася за яго нашчадкамі да канца XIV стагодзьдзя.

Пад час княжаньня князя Яўнута (1341—1345) быў найбуйнейшым землеўладальнікам і, відаць, самым уплывовым князем у ВКЛ. Супраць яго і Яўнута выступілі браты Альгерд і Кейстут, пасьля захопу Альгердам вялікакняскага стальцу ў 1345 годзе Нарымонт уцёк да цара Залатой Арды Джанібека, а Альгерд перадаў Полацкае княства свайму сыну Андрэю Полацкаму.

Нарымонт вярнуўся ў ВКЛ каля 1346 году, у 1347 годзе браў удзел у выправе супраць Тэўтонскага Ордэна. Імаверна, ачольваў войска ВКЛ у бітве з крыжакамі на рацэ Стрэве (2 лютага 1348 году), у якой і загінуў.

На думку польскага дасьледніка Пузыны, князь Глеб быў сынам Нарымонта-Давыда (тоеснага нібыта Давыду Гарадзенскаму), сына Гедзіміна, але гэтае меркаваньне не пацьверджанае ніякімі крыніцамі.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Алесь Белы //
  • Scriptores Rerum Prussicarum. II. Leipzig, 1863. ss. 75, 511.
  • Сапунов А. Река Западная Двина. Витебск, 1893. сс. 276—277.
  • Puzyna J. Narymunt Giedyminowicz // Miesięcznik Heraldyczny. R. 9, 1930. № 3.
  • Puzyna J. Potomstwo Narymunta Giedyminowicza // Miesięcznik Heraldyczny. R. 11, 1932. № 10.
  • Новгородская первая летопись. М.-Л., 1950. сс. 345, 349.
  • ПСРЛ. Т. 25. М.-Л., 1949. сс. 170—176; Т. 32. М., 1975. сс. 41, 68, 138. Т. 35. М., 1980. сс. 68, 85, 97 і інш.
  • Полоцкие грамоты XIII—начала XIV вв. Сост. А. Хорошкевич. Вып. 1. М., 1977. сс. 39—41; Вып. 3. М., 1980. сс. 127—132
  • Krupa K. Książęta litewscy w Nowogrodzie Wielkim do 1430 r. // Kwartalnik historyczny. R. C. 1993. № 1.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Нарымонтсховішча мультымэдыйных матэрыялаў