Кудаева

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Кудаева
трансьліт. Kudajeva
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Віцебская
Раён: Аршанскі
Сельсавет: Андрэеўшчынскі
Насельніцтва: 9 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 216
Паштовы індэкс: 211022[1]
Нумарны знак: 2
Геаграфічныя каардынаты: 54°33′42″ пн. ш. 30°31′44″ у. д. / 54.56167° пн. ш. 30.52889° у. д. / 54.56167; 30.52889Каардынаты: 54°33′42″ пн. ш. 30°31′44″ у. д. / 54.56167° пн. ш. 30.52889° у. д. / 54.56167; 30.52889
Кудаева на мапе Беларусі ±
Кудаева
Кудаева
Кудаева
Кудаева
Кудаева
Кудаева
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Куда́ева[2] (па-расейску: Кудаево) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 5 кілямэтраў на паўночны ўсход ад Воршы. Кудаева ўваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавету.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кудаева ў складзе Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага вядома як вёска Кудаева ў XVIII стагодзьдзі — уласнасьць Сапегаў у межах Дубровенскага графства, маёнтак Дуброўна.[3]

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 28 траўня 1772 году Берасьценава ў складзе Расейскай імпэрыі, у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. 9 кастрычніка 1972 году ўтворана Аршанская правінцыя. З 22 сакавіка 1777 году да 10 студзеня 1778 году ў складзе Аршанскага павету Магілёўскай губэрні (Магілёўскае намесьніцтва, 10 студзеня 1778 — 12 сьнежня 1796).З 01.12.1796 па 27.02.1802. Аршанскі павет Беларускай губэрні. З 27 лютага 1802 г. Магілёўская губэрня, Аршанскі павет, Высокаўская воласьць.[4] Вёска адлюстравана на пляне генэральнага межаваньня Аршанскага павету канца 18 ст. [5] З 1787—1792 году ўласнасьць князя Францішка Любамірскага. У 1820 годзе князь Канстанцін Любамірскі атрымаў у спадчыну Межава (Канстанцінава) й 14 фальваркаў плошчай 40 000 дзесяцін. Графіня Кацярына Марыя Любамірская[a] ў 1872 годзе атрымала ў спадчыну маёнтак Кудаева (Берасьценава) — 9980 дзесяцін зямлі, дзягцярны завод, млын й маёнтак Горбава — 6784 дзесяцін зямлі.[6] У 1910 годзе сялянам вёскі Кудаева належала 478 дзесяцін зямлі. Сяляне вёскі адносіліся да прыходу Салаўёўскае царквы Сьвятых Канстанціна і Алены й уваходзілі ў Стражаўскае сялянскае таварыства Высокаўскай воласьці.[7]

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З 14 верасьня 1917 году Магілёўская губэрня ў Заходняй вобласьці Расейскай рэспублікі. Уваходзіла ў склад Беларускай Народнай Рэспублікі, абвешчанай 25 сакавіка 1918, з 1 студзеня 1919 году ў ССРБ, з 27 лютага ў РСФСР. З 11 ліпеня 1919 году Аршанскі павет у Віцебскай губэрні. З сакавіка 1924 году ў БССР і з 17 ліпеня ў Кудаеўскім сельсавеце Аршанскага раёну, Аршанскай акругі, з 26 ліпеня 1930 году, Аршанскі раён, БССР. З 15 студзеня 1938 году Аршанскім раёне, Віцебскай вобласьці. У 1929 годзе ўлады утварылі калгас «Чырвоны партызан». Пад нямецкай акупацыяй з сярэдзіны ліпеня 1941 да 26 чэрвеня 1944 году. З кастрычніка 1943 году ў зоне баявых дзеяньняў.

У 1944 годзе аднавілі калгас «Чырвоны партызан», які ў 1958 годзе далучылі да калгаса «імя Чапаева» з цэнтрам у Міцькаўшчыне. [8] [9] Аграфірма «Штотц Агро-Сэрвіс Міцькаўшчына» запрацавала ў 2003 годзе на зямлі плошчай 3000 га.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XXI стагодзьдзе: 2010 год — 9 чалавек;
  • XX стагодзьдзе: 1910 год — сяло: 44 двара, 159 мужчын, 172 жанчыны;[7] 1923 год — 520 чалавек; 1998 год — 11 двароў, 16 чалавек;
  • XIX стагодзьдзе: 1886 год — сяло: 239 чалавек, 36 двароў;[10]
  • XVIII стагодзьдзе: 1792 год — 30 двароў;


Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікі камень кудаеўскі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Трэці велічынëю камень Беларусі (памеры 6,9×5×2,2 м) ляжыць у кар’еры за адзін кілямэтар на поўдзень ад вёскі.

Другі (памеры 10,2×6×4 м) — Чортаў камень (камень-кравец) ля вёскі Вароніна ў Сеньненскім раёне.

Першы (памеры 11×5,6×2,8 м) — Вялікі камень ля вёскі Горкі ў Шумілінскім раёне.

Валун кудаеўскі — помнік прыроды дзяржаўнага значэньня. Плошча помніка — 34,5 м², плошча ахоўнай зоны — 141,9 м². Доўгая вось яго дасягае 6,9 м, кароткая — 5 м, вышыня — 2 м, акружнасьць — 22,8 м, вага — больш за 180 т. Валун прынесены ледавіком каля 150 тыс. гадоў таму з Аляндзкіх астравоў.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Белпошта
  2. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7. (pdf) С. 65
  3. ^ Вялікі гістарычны атлас Беларусі. У 4-х тамах. / Насевіч В.Л. (гал. рэд.). — Менск: Белкартаграфія, 2013. — Т. 2. — С. 84 (Д-4), 253. — 352 с. — 1000 ас. — ISBN 978-985-508-245-4
  4. ^ Могилевская губернія. Города. Могилевъ. Орша. Сѣнно. // Городскія поселенія въ Россійской имперіи : даведник. — С.-Петербург: Въ типографіи К. Вульфа, 1863. — Т. 3. — С. 155, 186, 197.
  5. ^ Планы генерального межевания России 1783—1790 гг.
  6. ^ А. С. Дембовецкій. Опыт описанія Могилевской губерніи.. — Могилевъ на Днѣпрѣ: Типографія Губернскаго Правленія, 1884. — Т. 3. — С. 162, 163. — 329 с.
  7. ^ а б Списокъ населенныхъ местъ Могилевской губерніи / Под ред. Георгія Павловича Пожарова.. — Могилев губ.: Могилев. губ. стат. ком., 1910. — С. 107, № 37. — 250 с..
  8. ^ «Занальны дзяржаўны архіў у Воршы», ф. 470, 40 ад. зах., 1944-1958.Сельскагаспадарчая арцель (калгас) «Чырвоны партызан», вёска Кудаева Кудаеўскага сельсавета Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці.
  9. ^ «Занальны дзяржаўны архіў у Воршы» — Сельскагаспадарчая арцель (калгас) імя Чапаева, вёска Малая Міцькаўшчына (с 17.08.1950 г. — вёска Солаўе, с 1966 г. — вёска Міцькаўшчына) Кудаеўскага (с 15.05.1984 г. Андрэеўшчынскага) сельсавету Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці, ф. 452, 284 ад. зах., 1946–2008.
  10. ^ Волости и важнѣйшія селенія европейской Россіи.. — СанктПетербург: Центральный статистический комитет, 1886. — Т. Выпуск V. Габерніи Литовской и Бѣлоруской областей.. — С. 167 № 349. — 260 с.

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Кацярына Марыя Любамірская (*04 красавіка 1854, Санкт-Пецярбург — †18 жніўня 1937, Парыж; па-польску: Katarzyna Maria ks. Lubomirska z Lubomierza h. Drużyna) дачка князя Зыгмунта Марыя Марыяна Любамірскага(08.12.1822 — 28.9.1863; па-польску: Zygmunt Maria Marian ks. Lubomirski z Lubomierza h. Drużyna), унучка князя Канстантіна Станіслава Любамірскага(18.11.1786 — 25.4.1870, Варшава; па-польску: Konstanty Stanislaw Xawery Lubomirski), праўнучка князя Францішка Ксаверыя Любамірскага (1747—1819, Дуброўна; па-польску: Franciszek Ksawery Lubomirski). У 1887 году шлюб з Братыславам Барташэўскім (1860 — ?; па-польску: Bratysław Bartoszewski)

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]


Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Кудаевасховішча мультымэдыйных матэрыялаў