Замкавая царква (Наваградак)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Помнік сакральнай архітэктуры
Царква Прачыстай Багародзіцы
Рэканструкцыя выгляду Прачысьценскай царквы
Рэканструкцыя выгляду Прачысьценскай царквы
Краіна Беларусь
Места Наваградак
Каардынаты 53°36′5.79″ пн. ш. 25°49′37.98″ у. д. / 53.6016083° пн. ш. 25.8272167° у. д. / 53.6016083; 25.8272167Каардынаты: 53°36′5.79″ пн. ш. 25°49′37.98″ у. д. / 53.6016083° пн. ш. 25.8272167° у. д. / 53.6016083; 25.8272167
Дата заснаваньня XIV стагодзьдзе
Царква Прачыстай Багародзіцы на мапе Беларусі
Царква Прачыстай Багародзіцы
Царква Прачыстай Багародзіцы
Царква Прачыстай Багародзіцы

Царква́ Прачы́стай Багаро́дзіцы (За́мкавая) — помнік архітэктуры XIV—XVII стагодзьдзяў у Наваградку. Знаходзілася на Замкавай гары, пасярод замка. У 1870-я гады ўлады Расейскай імпэрыі зруйнавалі царкву (захаваліся падмуркі). Твор архітэктуры мясцовай школы дойлідзтва і барока.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Будаваньне царквы, відаць, пачалося яшчэ за вялікім князем Гедымінам да 1323 году, калі Наваградак быў ягонай рэзыдэнцыяй. Каля 1316 году места стала катэдрай першага літоўскага мітрапаліта Феафіла. Магчыма, збудавалі царкву трохі пазьней, за сынам Гедыміна Карыятам, якому ў сярэдзіне XIV ст. належала Наваградзкае ўдзельнае княства[1].

У 2-й палове XIV ст. будынак перабудавалі — дадалі чатыры слупы ў цэнтры. У 1416 годзе тут адбыўся сабор з удзелам япіскапаў полацкага, чарнігаўскага, луцкага, уладзіміра-валынскага, перамышльскага, смаленскага, тураўскі і холмскага. На прапанову вялікага князя Вітаўта сабор пасьвяціў у сан асобнага ад Масквы мітрапаліта Рыгора Цамблака і абвясьціў аўтакефалію. Пазьней царква стала катэдрай мітрапаліта Канстантынопальскага патрыярхату.

З XVI ст. у царкве захоўваўся цудоўны абраз Маці Божай Наваградзкай. У 1581—1775 гадох тут адбываліся паседжаньні Літоўскага трыбуналу.

У XVІІ ст. царкву перабудавалі ў стылі позьняга барока. Пазьней яна пацярпела ад пажару. У 1870-я гады помнік разабралі на цэглу.

У 1970-я гады праводзіліся археалягічныя дасьледаваньні падмуркаў царквы.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першая царква была крыжападобнай у пляне і мела невялікія памеры 13,5×13,5 м. Унутры чатыры слупы ўтрымлівалі барабан з купалам. Два бакавыя нэфы і апсыда мелі нэрвюрныя скляпеньні. Сьцены царквы былі з чырвонай і абпаленай цэглы, бакавыя выступы ўпрыгожваліся блёкамі жоўта-зялёнага туфа.

У выніку перабудовы XVII ст. аб’ём падоўжылі на захад, павялічылі апсыду. Над паўднёвай сьцяной збудавалі вежу складанай канфігурацыі. Фасады дэкаравалі фігурнымі атынкаванымі карнізамі, нішамі, цягамі і інш.[2]

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Гайба М. Замкавая царква ў Наваградку, Radzima.org
  2. ^ Кушнярэвіч А., Ткачоў М. Навагрудская Замкавая царква // Архітэктура Беларусі. Энцыкл. — Менск, 1993. С. 359.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Менск: Беларус. энцыкл., 1993. — 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.