Уладзімер Крукоўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Уладзімер Крукоўскі
Дата нараджэньня 6 сакавіка 1937 (82 гады)
Месца нараджэньня Асіпавічы Магілёўскай вобласьці, БССР
Адукацыя Віцебскі пэдагагічны інстытут
Альма-матэр Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт і Мастацка-графічны факультэт ВДУ[d]
Занятак мастак-партрэтыст
Узнагароды

Уладзі́мер Я́каўлевіч Круко́ўскі (нар. 6 сакавіка 1937 году, Асіпавічы Магілёўскай вобласьці, БССР) — беларускі мастак-плякатыст, журналіст. Адзін з аўтараў дзяржаўнага гербу Рэспублікі Беларусь «Пагоня»[1], стваральнік больш як двухсот плякатаў разнастайнай тэматыкі.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў Магілёўскай вобласьці ў сям’і вайсковага будаўніка. Па працы сям’я пераяжджала ў Бабруйск, Вязьму, Урэчча, на станцыю Нурэц, нямецкую акупацыю перажылі ў Залесьсі(pl) (цяпер на тэрыторыі Польшчы).

Дзяцінства правёў у мястэчку Ружаны Берасьцейскай вобласьці, дзе навучаўся ў сярэдняй школе. Скончыўшы яе ў 1954 року з залатым мэдалём, паступіў на архітэктурна-будаўнічы факультэт Беларускага політэхнічнага інстытуту. Адслужыўшы ў войску, вярнуўся ў Ружаны і працаваў мастаком-афармляльнікам.

У 1970 пераехаў у Менск, працаваў у «Агітплякаце Саюзу мастакоў БССР». У 1972 року скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага пэдагагічнага інстытуту.

Працаваў мастацкім рэдактарам часопісаў «Маладосьць» (з 1979), «Мастацтва Беларусі» (1982—1984), «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі», «Спадчына» (1989—1998). Публікаваўся ў часопісах «Спадчына», «Наша вера», тыднёвіках «ЛіМ», «Наша Ніва», газэтах «Голас Радзімы», «Рунь», «Народная воля» і інш.

Сябра Беларускага саюзу мастакоў[2] (1975) і суполкі «Пагоня»[3]. З 1976 року — намесьнік старшыні сэкцыі плякату БСМ, сябра праўленьня, пасьля 10 рокаў кіраўнік плякатнай сэкцыі[4]. У 1970-80-я быў актыўным удзельнікам творчага асяродку «На Паддашку»[5]. Сябра Беларускай асацыяцыі журналістаў (1998) і Саюзу беларускіх пісьменьнікаў. Адзін з кіраўнікоў «Мартыралёгу Беларусі», сябра Беларускага народнага фронту з моманту заснаваньня, сябра Сойму БНФ. У 1993 року адышоў ад актыўнай дзейнасьці ў структурах БНФ.

У 1990 року кіраваў кампаніяй Зянона Пазьняка на выбарах у Вярхоўны Савет БССР.

З 1998 року на пэнсіі. Жыве ў Бараўлянах.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўная тэматыка плякатаў — мінуўшчына, культура, экалёгія, антываенныя і юбілейныя тэмы, афішы. Аўтар плякатаў «Помнікі архітэктуры — нацыянальны скарб» (1973), «Назаўсёды ў памяці народа» (1974), «У бітвах за волю, у бітвах за долю!..» (1980), трыпціху «Дзень X» (1996), «Што ж мы за людзі?» (1998), «Білінгвізм», «Свабоду палітвязьням!», «БНР — 90»; шэрагу плякатаў, прысьвечаных славутым дзеячам Беларусі: Францішку Скарыну, Міколе Гусоўскаму, Васілю Цяпінскаму, Кастусю Каліноўскаму, Цётцы (Алаізе Пашкевіч), Максіму Багдановічу, Янку Купалу, Якубу Коласу, Івану Луцкевічу, Язэпу Драздовічу і іншых, агульнай колькасьцю больш за 200[6].

Удзельнічае ў шматлікіх усесаюзных, рэспубліканскіх, замежных выставах плякату ад 1972 року. Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі, Нацыянальным музэі гісторыі і культуры Беларусі, Дзяржаўным літаратурным музэі імя Максіма Багдановіча, Дзяржаўным літаратурна-мэмарыяльным музэі імя Якуба Коласа, музэях Летувы, Польшчы й Расеі.

Аўтар (разам зь Яўгенам Куліком) эталёну дзяржаўнага гербу «Пагоня», а таксама сьцягу і малой эмблемы БНФ.

Аўтар кніг на тэму беларускай шляхецкай геральдыкі: «Срэбная страла ў чырвоным полі» (2010) і «Сьмеласьць. Годнасьць. Гонар» (2013).

Прэміі і ўзнагароды[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Мэдаль «За заслугі ў выяўленчым мастацтве»

Сям’я[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Жанаты, мае двух дзяцей.

Бібліяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Крукоўскі, У.Я. Срэбная страла ў чырвоным полі : з гісторыі беларускіх прыватных гербаў. — Менск: Літаратура і Мастацтва, 2010. — 136 с. — ISBN 978-985-6941-77-4
  • Жыццяпіс. Успаміны, згадкі, фатаздымкі / сабралі, уклалі, адрэдагавалі і выдалі: У. Крукоўскі, В. Маркавец. — 2012.
  • Крукоўскі, У.Я. Смеласць. Годнасць. Гонар: з гісторыі беларускіх прыватных гербаў. — Менск: 2013. — 197 с. — 300 ас.
  • Крукоўскі, У.Я. З нататніка папялушкі. — Менск: 2014. — 157 с. — 200 ас.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Алеся Чарняўская. Сьцяг і герб // Мастацтва. — 1992. — № 8.
  2. ^ Мастакі. Беларускі саюз мастакоўПраверана 9 верасьня 2012 г.
  3. ^ Пагоня: мастакі. Беларускі саюз мастакоўПраверана 9 верасьня 2012 г.
  4. ^ Сяргей Буткевіч. Уладзімір Крукоўскі як люстэрка беларускай эвалюцыі // Народная воля. — 22 кастрычніка 2009. — № 165—166 (3091—3092).
  5. ^ ЮУ. (6 сакавіка 2012) Ён стварыў эталён «Пагоні» Культура. Наша НіваПраверана 15 жніўня 2016 г.
  6. ^ Валянціна Аксак. (8 сакавіка 2012) «„Пагоня“ вернецца яшчэ пры маім жыцьці» Салідарнасьць. Радыё «Свабода»Праверана 29 лютага 2012 г.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Крукоўскі У. Я. // БЭ. Т. 8. — Менск, 1999. — С. 485
  • Крукоўскі У.Я. // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. — Менск: 1986 Т. 3. — С. 131.
  • Алег Карповіч. За сьпінаю ў Пазьняка // Наша Ніва. — 1999. — № 35.
  • Родам з Асіповіччыны: Творцы // Памяць. Асіповіцкі раён. — Менск: 2002. — С. 628—629.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]