Даўмонт Пскоўскі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Даўмонт
Цімафей
Daumantas of Pskov.jpg
Выява Даўмонта ў Траецкім саборы
Князь пскоўскі
1266 — 1299
Папярэднік Сьвятаслаў Яраславіч Цьвярскі
Наступнік Давыд Гарадзенскі
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1240
Памёр 20 траўня 1299, Пскоў
Нашчадкі
Дынастыя Даўмонтавічы
Сужэнец Агна[d]
Бацька Міндоўг ці Від
Маці Марыя, дачка пераяслаўскага князя Дзьмітрыя Аляксандравіча Пераяслаўскага
Абраз Мірожзкая Божай Маці з выявай сьвятога князя Даўмонта й яго жонкі Марыі Дзьмітрыеўны. Старажытны сьпіс у Пскоўскім музэі
Гэты артыкул — пра пскоўскага князя Даўмонта. Пра вялікага князя літоўскага Даўмонта глядзіце артыкул «Даўмонт»

Даўмонт, у хрышчэньні Цімафей (? — 20 траўня 1299 году, Пскоў) — князь у Нальшанскай зямлі (да 1260—1266), служылы князь пскоўскі (1266—1299). Кананізаваны праваслаўнай царквой (памяць 20 траўня, у 3-і Тыдзень па Тройцы — у Саборы Пскоўскіх сьвятых). Неаднаразова разьбіваў літоўцаў і немцаў, у тым ліку ў Ракаворскай бітве. У гістарычных хроніках і мастацкай літаратуры адзначаецца як «муж доблесьці і гонару бездакорнага, на немец люты да сьмерці». Пры Даўмонце Пскоў здабыў фактычную незалежнасьць ад Ноўгарада.

Барыс Чарыкаў Князь Даўмонт прысягае Пскову

Даўмонт паходзіў зь літоўскіх князёў. Паводле некаторых крыніц, быў сынам Міндоўга, братам Войшалка[1], па іншых крыніцах быў старэйшым братам Трайдзеня[2], і валодаў у Літве Нальшанским доляй. Ён быў жанаты па адной вэрсіі, на сястры жонкі Міндоўга, па вэрсіі Хронікі Быхаўца на сястры жонкі Нарымонта, аднятай пасьля ў яго апошнім. Руская праваслаўная царква прылічыла яго да ліку сьвятых у XVI стагодзьдзі пасьля асады Пскова Стэфанам Баторыям па выпадку нейкай цудоўнай зьявы. Памяць Даўмонта сьвяткуецца 25 траўня.[3]. Цела яго пахавана ў Траецкім саборы ў Пскове, у якім яшчэ напачатку XX стагодзьдзя захоўваліся яго меч і адзежа. Для абароны ад нападаў Даўмонт умацаваў Пскоў новай каменнай сьцяной, якая да XVI стагодзьдзя звалася Даўмонтава.

Ад Даўмонта, па традыцыі, вёў свой радавод беларуска-ўкраінскі шляхецкі й казацкі род Даўмонтавічаў.

Агляд крыніц[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы зьвестак пра Даўмонта падзяляюцца на 2 групы — летапісныя артыкулы і розныя рэдакцыі жыцьцяпісу Сьвятога Даўмонта. Найбольш старажытнымі зьяўляюцца кароткія летапісныя артыкулы, якія захаваліся ў Наўгародзкім I летапісе старэйшага ізводу (сьпіс кан. 13 ст., дапоўнены ў 1-ай траціне 14 ст.) і датычаць пскоўскага пэрыяду жыцьця князя. Падрабязны апавяданьне пра падзеі перад уцёкамі Даўмонта зь Літвы ў Пскоў, захаваўся ў Галіцка-Валынскім летапісе, дзе апавядаецца пра забойства Даўмонтам вял.кн. Міндоўга. У інш. летапісах, якія адлюстроўваюць зборы 14 ст., ёсьць рэдкія згадкі пра Даўмонта, летапісы 15-17 ст. злучаюць зьвесткі Наўгародзкага I летапісу і жыцьцяпісу Даўмонта, складзенага пскоўскім аўтарам.

Жыцьцяпіс Даўмонта захаваўся ў некалькіх рэдакцыях 14-16 ст. У больш раньніх рэдакцыях жыцьцяпіс ня меў загалоўка або называўся «Усьпеньне» Даўмонта, «Сказаньне» або «Аповесьць» пра Даўмонта, назва «Жыціе» зьяўляецца толькі ў рэдакцыі кан. 16 ст. Пачатковая рэдакцыя жыцьцяпісу (Аповесьць) зьявілася ў 2-й чвэрці 14 ст., гісторыя яе тэксту цесна зьвязаная з пскоўскім летапісаньнем. Тэкстуальныя супадзеньні паміж Аповесьцю і артыкуламі пскоўскіх летапісаў 1323, 1341, 1343 г. даказваюць, што Аповесьць і летапісныя артыкулы 2-й чвэрці 14 ст. ствараліся прыблізна адначасова ў адным коле кніжнікаў. У Аповесьці князь паказаны выключна ў ратных сытуацыях (паходы на Літву, на Ракавор і ў Памор’е, бітвы на Мірапоўне, зь лівонскім ляндмайстрам, у царквы Пятра і Паўла). Аўтар не распавядае пра літоўскі пэрыяд жыцьця князя і прычыны яго ўцёкаў у Пскоў, не згадвае пра будаўніцтва ім цэркваў і абарончай сьцяны, пра заснаваньне пскоўскага Сьнетагорскага манастыра. У Аповесьці ўвасобіўся пскоўскі ідэал князя — ваяра, заўсёды гатовага да абароны пскоўскіх земляў. У заключнай хвале князю, складзенай на аснове адмысловай рэдакцыі Жыція Сьвятога Аляксандра Неўскага, да ўслаўленьня ратнай доблесьці Даўмонта далучаецца пералік яго хрысьціянскіх дабрадзейнасьцей.

Аповесьці пра Даўмонта ў складзе пскоўскіх летапісаў адводзілася адмысловае месца. У Пскоўскім I летапісе яна стала прадмовай, у Пскоўскім II летапісе яна зьмешчана пасьля ўступа, дзе коратка выкладаецца пачатковая гісторыя Русі, і пасьля Жыція Св. Аляксандра Неўскага; у Пскоўскім III летапісе Аповесьць уключана ў храналягічны шэраг. Тэксты Аповесьці ў 3 рэдакцыях пскоўскіх летапісаў блізкія, але неідэнтычныя. Пачатковы тэкст дакладней перададзены ў Пскоўскім I летапісе. Складальнік Пскоўскага III летапісу пры ўключэньні Аповесьці ў храналягічны шэраг паставіў у яе тэксьце даты, унёс малаважныя рэдактарскія зьмены. Аповесьць у Пскоўскім II летапісе шмат у чым адрозьніваецца ад тэкстаў Аповесьці ў інш. крыніцах — складальнік гэтага збору 1486 г. унёс папраўкі, якія адлюстравалі яго прамаскоўскія і антывечавыя настроі (выключаны фрагмэнты, дзе пскоўскі князь па адвазе і славе прыпадабняўся Св. Аляксандру Неўскаму і яго сыну Св. Дзьмітрыю, пераменшана роля «мужоў пскавічоў» у рашэньнях і перамогах князя).

У 2-х пскоўскіх Пралогах 1341 г. зьмешчана кароткае Жыціе Даўмонта, дзе даюцца агульныя зьвесткі пра яго жыцьцё. Жыціе было складзена незалежна ад Аповесьці, якая зьявілася прыкладна ў гэты ж час.

У 15 ст. Аповесьць увайшла ў агульнарускія зборы, пры гэтым яе тэкст быў злучаны зь весткамі Наўгародзкага I летапісу. З часам тэкст Аповесьці перажываў зьмены ў адпаведнасьці з агульным характарам правак у летапісных помніках. Асобную цікавасьць уяўляе жыцьцяпіс Даўмонта ў Скарочаным Літоўскім летапісе (сьпіс 1520-х г.), дзе гаворыцца як пра літоўскі пэрыяд жыцьця Даўмонта, так і пра яго ўцёкі ў Пскоў, хрышчэньне і паходы на Літву. Жыцьцяпіс у гэтай крыніцы выяўляе падабенства са зьвесткамі пра князя інш. летапісаў (Уладзімерскага летапісца, летапісаў тыпу Сафійскага I, летапісных збораў 1479 г. і кан. 15 ст., «Кнігі ступеневай царскага радаслоўя» і інш.). Аповедам пра вял.кн. Войшалка, сына Міндоўга, і «вернага» «новапрасьвечанага» Даўмонта завяршаецца апавяданьне Скарочанага Літоўскага летапісу пра гісторыю Вялікага Княства Літоўскага; Войшалк і Даўмонт прадстаўленыя як апошнія прадстаўнікі дынастыі Міндоўга, пасьля іх пайшлі князі «іншага роду».

Тэкст, блізкі да Аповесьці з Наўгародзкага V летапісу, лёг у аснову 2-х рэдакцый 16 ст. жыцьцяпісу Даўмонта — хранаграфічнай і сярэдняй. Хранаграфічная рэдакцыя, паводле сьведчаньня яе складальніка, была ім сьпісана «з хранографа». З разьнесеных па гадавых артыкулах вестак пра Даўмонта, якія злучалі тэксты Наўгародзкага I летапісу і пскоўскай Аповесьці, рэдактар стварыў суцэльны твор, унёсшы ў летапісны тэкст некаторыя папраўкі і зьмены. Так, ён удакладніў, што рака Даўмонта была пастаўлена ў Траецкім саборы «за правым клірасам». Аўтар сярэдняй рэдакцыі значна перапрацаваў і дапоўніў агульны з хранаграфічнай рэдакцыяй пратограф. У сярэдняй рэдакцыі ўпершыню апавядаецца пра будаўніцтва Даўмонтам храмаў, заснаваньне Сьнетагорскага манастыра. Аўтар сярэдняй рэдакцыі выключыў дэталі, якія нагадвалі пра залежнасьць Даўмонта ад вял.кн. уладзімерскіх. Адно з асноўных адрозьненьняў сярэдняй рэдакцыі ад папярэдніх варыянтаў палягае ў тым, што ў ёй зьяўляецца «Сваяцтва пра блажэннага і прыснапамятнага князя Вышэлега», дзе апавядаецца пра Войшалка, яго пастрыжэньне на Афоне, вяртаньне ў Літву, заснаваньне манастыра «на нейкім месцы», месьці забойцам бацькі і сыходу ў манастыр на Св. Гары. У «Сваяцтве…» Даўмонт названы братам Войшалка і малодшым сынам вял.кн. Міндоўга, пасьля забойства якога «сваякамі» Даўмонт быў змушаны бегчы ў Пскоў. «Сваяцтва…» было складзена пад уплывам адной з вэрсіяў радаводу вялікіх князёў літоўскіх, якая адбілася ў Летапіснай і Румянцаўскай рэдакцыях радаводных кніг 1530-х гадоў.

Жыціе Даўмонта (прастранная рэдакцыя Аповесьці), уяўляе сабой збор шматлікіх сьведчаньняў пра пскоўскі князя рознага часу і паходжаньні, было напісана ў кан. 16 ст. У Жыціі (як і ў сярэдняй рэдакцыі Аповесьці) князь названы сынам Міндоўга. Жыціе пачынаецца з апавяданьню пра Войшалка, пра забойства Міндоўга «сваякамі», пра помсту Войшалка і пра ўцёкі Даўмонта ў Пскоў. Апроч вядомых па інш. рэдакцыях падзей, зьвязаных з Даўмонтам, у прастраннай рэдакцыі прыведзены апавяданьне пра 2 пасьмяротныя цуды і пра мрою каваля Дарафея з Багародзіцай і Пскоўскімі сьвятымі, у тым ліку Даўмонтам, падчас аблёгі Пскова кар. Стэфанам Баторыем у 1581 г. Аўтар прастраннай рэдакцыі вольна абыходзіцца з гістарычным матэрыялам, суправаджае аповеды пра перамогі князя біблейскімі цытатамі, агіяграфічнымі характарыстыкамі, падрабязнымі апісаньнямі бітваў, якія складаюцца з традыцыйных формулаў ваенных аповесьцяў.

Таксама Даўмонт згадваеццца ў беларуска-літоўскіх летапісах 16 ст., Хроніцы ВКЛ і Хроніцы Быхаўца, зьвесткі якіх у пэрыяд да сьмерці Гедзіміна надзвычай сумбурныя і ненадзейныя. Паводле гэтых летапісаў, Даўмонт быў сынам Рамана і братам Нарымунта, Трайдзеня, Гольшы і Гедруса. Гісторыя з жонкай Даўмонта расказваецца значна складаней: спачатку Даўмонт адабраў жонку ў свайго брата Нарымунта, а пасьля апошні забірае яе назад. Міндоўг у Хроніцы ВКЛ не згаданы наогул, а ў Хроніцы Быхаўца зьяўляецца за некалькі пакаленьняў да Даўмонта.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Да 1260 г. нічога невядома пра Даўмонта, верагодна, быўшы князем (хутчэй адным з князькоў) у Нальшанскай зямлі, ён быў падпарадкаваны ўладзе вял.кн. Міндоўга, які да таго ж быў з Даўмонтам у сваяцтве — яны былі жанаты на сёстрах (недзе зь сяр. 1251 г.). У 1-й пал. 1258 г. уладаньні Даўмонта, верагодна, былі спустошаныя войскамі Бурундая і галіцка-валынскіх князёў. Пасьля сьмерці (кан. 1262 — пач. 1263 г.) жонкі Міндоўга Марфы (або Марты), паводле Галіцка-Валынскага летапісу, сястра Марфы — жонка Даўмонта (Агна — паводле Стрыйкоўскага) была выкліканая для ўдзелу ў пахаваньні да двара Міндоўга, дзе апошні, быццам паводле запавету памерлай жонкі, якая баялася мачахі сваім малым дзецям, прымусіў жонку Даўмонта да сужыцьця. Відаць, гэта стала галоўнай з прычын удзелу Даўмонта ў змове літоўскіх князёў на чале з Транятам, кн. жамойцкім, супраць Міндоўга. У пач. восені 1263 г. разам зь іншымі літоўскімі князямі Даўмонт быў пасланы ваяваць Бранскае княства, але вярнуўся з дарогі разам з дружынаю, спахіў і забіў Міндоўга і яго малодшых сыноў Руклю і Рэпека. Сталец вял.кн. заняў Транята, але хутка (сяр. 1264) ён быў забіты і Даўмонту давялося весьці барацьбу з Войшалкам, старэйшым міндоўгавым сынам, які з войскам наваградзкіх і літоўскіх прыхільнікаў, у саюзе з галіцка-валынскімі і турава-пінскія князі, помсьціў за сьмерць бацькі. Верагодна, у войшалкаву кааліцыю ўвайшлі і інш. нальшанскія князі, у тым ліку Гердзень, якога наблізіў да сябе яшчэ Міндоўг.

Ужо ў 1265 г., магчыма, у выніку паходаў Войшалка супраць сваіх ворагаў у Нальшанах і Дзяволтве, каля 300 літоўцаў з жонкамі і дзецьмі ўцяклі ў Пскоў. Магчыма, праз гэтых уцекачоў яшчэ тады Даўмонт спрабаваў наладзіць або наладзіў сувязь з Ноўгарадам і Псковам — спачатку наўгародцы хацелі забіць літоўцаў, але тыя вырашылі ахрысьціцца і за іх, паводле загаду бацькі[4] заступіўся пскоўскі кн. Сьвятаслаў Яраславіч, які разам з пскоўскім духавенствам у прысутнасьці пскавічоў ахрысьціў літоўцаў-паганцаў. Улетку 1266 г., разам з дружынай у 70 чал., у Пскоў прыехаў і Даўмонт — недзе тымчасова ж з Нальшанаў у Рыгу ўцёк і кн. Суксэ з братам, магчыма, адзін з даўмонтавых саюзьнікаў. Даўмонт быў ахрышчаны ў пскоўскім Траецкім саборы з імем у гонар муч. Цімафея Палесьцінскага (Гаскага).

У 1266 г. Даўмонт з атрадам з 270 літоўцаў і пскавічоў зьдзейсьніў удалы паход на Літву, а, верагодней, менавіта на Нальшанскую зямлю, бо ў палон да Даўмонта трапілі жонка і два сына Гердзеня (гл. Андрэй Гердзеневіч). Войска Гердзеня і інш. князёў, якое гналася за пскавічамі, 18 ліпеня 1266 г. было разьбіта Даўмонта на Зах. Дзьвіне. Вял.кн. уладзімерскі, пад уладай якога знаходзілася Наўгародзкая зямля, Яраслаў Яраславіч прыбыўшы ў 1266 г. у Ноўгарад хацеў выгнаць Даўмонта з Пскова, але адмовіўся ад гэтага з-за пазыцыі наўгародзкіх баяраў, якія, магчыма, бачылі ў Даўмонце патэнцыйнага абаронцу Паўночна-Заходняй Русі ад немцаў, літоўцаў і дамаганьняў вялікага князя. Узімку 12661267 г. Даўмонт зьдзейсьніў яшчэ адзін удалы паход на Літву. У 1267 г. у выніку сумеснага паходу пскоўскага і наўгародзкага войска на чале з Даўмонтам і баярынам Алферыем Сбыславічам была нанесена параза полацкаму войску, у бітве загінуў і кн. Герздень.

23 студзеня 1268 г. з пскавічамі ўдзельнічаў у няўдалым паходзе кааліцыі князёў на чале з кн. Дзьмітрыем Аляксандравічам, арганізаванай Вялікім Ноўгарадам, на эстонскія землі Лівонскага ордэна. 18 лютага 1268 г. у бітве пры замку Раквор Даўмонт камандаваў палком правай рукі. Пасьля бітвы Даўмонт зрабіў самастойны паход у глыб земляў Лівонскага ордэна, «на Віруяны», аж да Балтыйскага мора. Гэта прывяло да паходу немцаў у адказ, якому ў 1269 г. падвергся Пскоў, але горад 10-дзённую аблогу і немцы адбітыя з дапамогаю наўгародзкага князя. У 1269 г. Даўммонт вытрымаў лівонскімі немцамі Пскова й адбіў яе пры дапамозе прыйшэлых на выручку наўгародзкіх войскаў. У 1270 г. вял.кн. Яраслаў Яраславіч замяніў Даўмонта ў Пскове іншымі выхадцам зь Літвы — кн. Айгустам, але ўжо ў 1271 г. Даўмонт вярнуўся на пскоўскі сталец.

Увесну 1271 г., рухаючыся па Чудзкім і Пскоўскім азёрам і р. Вялікай, войска лівонскіх немцаў разарыла шэраг памежных паселішчаў Пскоўскай зямлі. Захапіўшы шмат маёмасьці і палонных, немцы пайшлі назад, 23 красав. 1271 г. на р. Мірапоўне з 60 пскавічамі Даўмонт дагнаў іх (паводле руск. крыніц 800 чал.) і разьбіў. У 1272 г. напад немцаў на Пскоўскую зямлю паўтарыліся. 8 чэрв. 1272 г. пад Псковам Даўмонт перамог войскі лівонскага магістра, затым у адказ на спусташэньне пскоўскіх памежных воласьцей (да 8 верасн.) спустошыў эстонскія землі Лівонскага ордэна. У Жыціі Даўмонта паведамляецца, што пасьля здабытых у 1266—1272 гг. перамог князь узьвёў у Пскове каля свайго палаца 3 храма, відаць драўляных, прысьвечаных сьвятым, якія заступаліся за яго ў бітвах: у імя мч. Цімафея, вмч. Георгія і Феадора Стратылата.

У кан. 1270-90-х г. Даўмонт падтрымліваў палітыку вял.кн. уладзімерскіх Дзьмітрыя Аляксандравіча, затым яго малодшага брата Андрэя Аляксандравіча. У 1278 г. браў удзел у паходзе вял.кн. Дзьмітрыя на Карэльскую зямлю. У 1282 г. валодаў Капор'ем у Наўгародзкай зямлі, у лют. 1282 г. у адказ на паланеньне наўгародцамі 1 студз. сям’і і дружыны вял.кн. Дзьмітрыя Даўмонт з Капор’я зьдзейсьніў напад на Ладагу, дзе вызваліў вызваліў сям’ю і баяраў вял.кн., а таксама вярнуў казну. Відавочна, да 1281—1282 г. трэба аднесьці шлюб паміж Даўмонтам і Марыяй, дачкой Дзьмітрыя Аляксандравіча. У 1285 г. разам з пскавічамі і літоўцамі Даўмонт зьдзейсьніў няўдалы паход на Цьвярскую зямлю. Тут у воласьці Алешня князь пацярпеў паразу ад аб’яднанага войска гарадоў Цьверы, Таржка, Зубцова, Ржэвы, Масквы, Валака Ламскага і Дзьмітрава і трапіў у палон, але празь нейкі час быў вызвалены. У 1292 г. лівонскія крыніцы згадваюць Даўмонта як аднаго з 4 князёў Паўночна-Заходняй Русі, якія знаходзіліся ў падначаленьні вял.кн. Дзьмітрыя[5]. У кан. 1293 г. у Даўмонта ў Пскове хаваўся ад ардынскай раці царэвіча Тудан-Менгу (паводле руск. крыніцах Дзюдзень) вял.кн. Дзьмітрый.

Знойдзена 2 княжых пячаткі, якія належалі Даўмонту[6]. Адна зь іх знойдзена пры раскопках у Таржку, другая захавалася на дагаворнай грамаце Цяшаты і Якіма, якую напісаў «Давмонтаў пісец». Магчыма, грамата сьведчыць пра функцыянаваньне ў Пскове пры Даўмонце княжага адміністрацыйнага апарату.

Пасьля сьмерці цесьця і сюзерэна (1294) Даўмонт наладзіў кантакты з новым вял. кн. уладзімерскім Андрэем Аляксандравічам. 4 сакавіка 1299 г. пскоўскі князь ізноў разьбіў войскі Лівонскага ордэна, якія зьнянацку захапілі пскоўскі пасад і спустошылі навакольныя манастыры. У бітве на беразе р. Псковы каля Петра-Паўлаўскай царквы немцы былі разьбіты, палонных Даўмонт адправіў ва Ўладзімер-на-Клязьме да вял. кн. Андрэя. Гэта была апошняя перамога, здабытая Даўмонтам.

Даўмонт памёр у Пскове падчас эпідэміі, пахаваны ў Траецкім саборы, над магілай быў павешаны яго меч. Пасьля пабудовы ў сяр. 14 ст. каменнага Траецкага сабора магіла Даўмонта знаходзілася ў прыдзеле Св. кн. Усевалада (Гаўрыіла) Мсьціславіча. Рака захавалася падчас моцнага пажару ў Пскове 15 мая 1607 г., калі пацярпеў Траецкі сабор.

Паводле сінодзіка Пскоўскага Міраскага Ператварэньня Божага манастыра, Даўмонт быў сярод князёў, якія далі міласьціну на гэты манастыр. Зь Міраскага манастыра паходзіць даўнейшы — 16 ст. — з захаваных сьпісаў Міраскага абраза Божай Маці, з выявай Даўмонта і яго жонкі, які капіруе, як лічаць дасьледчыкі, абраз 13 ст. Відавочна, князь апекаваў інш. манастырам і храмам Пскоўскай зямлі. Позьняя традыцыя прыпісвае Даўмонту заснаваньне пскоўскага Сьнетагорскага манастыра. Гэтая вэрсія можа быць праўдзівай, бо ўпершыню манастыр згадваецца ў крыніцах пад канец валадарства Даўмонта.

Некаторыя дасьледчыкі лічаць, што сынам Даўмонта і Марыі Дзьмітрыеўны быў Давыд, гарадзенскі староста і ваявода вял. кн. літоўскага Гедзіміна.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Охотникова В.И, Повесть о псковском князе Довмонте
  2. ^ Хроніка Быхаўца
  3. ^ Даўмонт Пскоўскі, верны князь
  4. ^ вял.кн. уладзімерскі і цьверскі Яраслаў Яраславіч
  5. ^ Пашуто… С. 385. Прим. 124.
  6. ^ Янин, Гайдуков… Т. 3. С. 107, 220.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Насевіч В. Даўмонт // Вялікае княства Літоўскае: Энцыкляпэдыя ў 2 т. Т.1. — Мн., 2005. С. 582;
    • Новгородзкая первая летопись старшего и младшего изводов. М.; Л., 1950;
    • Псковские летописи. Вып. 1-2. М.; Л., 1941-55.
  • Андреев А. Р. Кн. Довмонт Псковский: Докум. жизнеописание. М., 1998;
  • Охотникова В. И. Повесть о Довмонте // СККДР. Вып. 2. Ч. 2. С. 239—243;
  • Охотникова В. И. Повести о Довмонте // Литература Др. Руси: Биобиблиогр. словарь / Под ред. О. В. Творогова. М., 1996. С. 148—150;
  • Улашчык М. М.. Уводзіны ў вывучэньне беларуска-літоўскага летапісаньня. М., 1985.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Даўмонт Пскоўскісховішча мультымэдыйных матэрыялаў