Карыгайла

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Карыгайла
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1350(1350)
1390
Памёр 1390
Пахаваны
Род Гедымінавічы
Бацькі Альгерд
Ульяна Аляксандраўна[d]

Карыгайла (у праваслаўі Васіль, у каталіцтве Казімер; 1369 або 1370 — 1390)  — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, князь амсьціслаўскі.

Імя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Карыгайла (імя)

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Карыгайла складаецца з армантаў -кар- (-кор-), які паходзіць ад гоцкага kaurus 'цяжкі, важкі', і -гайл-, які пахозіць ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'[1]. Такім парадкам, імя Карыгайла азначае «важкі свавольствам»[2].

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: Cazimiro vel Corigalo Mscislaviens (20 лютага 1387 году)[3]; principe Casimiro alias Korigalone per Theutonicos Cruciferos de Prussia de anno Domini 1390 interfecto (25 траўня 1391 году)[4]; Karigal або Korigal (Хроніка Віганда)[5]; Casimiri alias Corigal (2 лютага 1395 году)[6]; Коригайло (Наўгародзкі чацьверты летапіс[7] і Сафійскі першы летапіс[8]).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адзін з малодшых сыноў Альгерда і Ўльляны Цьвярской. У 1386 годзе (па хросьце Ягайлы) прыняў каталіцтва. Атрымаў ад Ягайлы ў трыманьне Амсьціслаў. Калі ў 1386 горад аблажыў смаленскі князь Сьвятаслаў Іванавіч, на дапамогу да Карыгайлы рушылі яго браты Скіргайла, Карыбут, Лугвен і Вітаўт. Пад горадам адбылася Амсьціслаўская бітва.

У 1390 годзе ў час выправы Вітаўта з крыжакамі на Вільню Карыгайла ачоліў абарону Крывога замка сталіцы і быў забіты разам зь яго іншымі абаронцамі. Яго галаву насілі на жэрдцы, каб застрашыць абаронцаў Верхняга і Ніжняга замкаў Вільні. У 1396 годзе Вітаўт на памін душы Карыгайлы і яго брата Віганда запісаў Віленскай катэдры 3 вёскі і дзесяціну з чацьвертай[9].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 17—18.
  2. ^ Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі / Рэц. С. Тарасаў. — Менск, 2019. С. 23.
  3. ^ Земский привилей боярам-католикам ВКЛ (1387), Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae
  4. ^ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 1: 1387—1468. — Kraków, 1932. S. 35.
  5. ^ Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 643.
  6. ^ Kodeks dyplomatyczny katedry i diecezji Wilenskiej. T. 1, z. 1: 1387—1468. — Kraków, 1932. S. 41.
  7. ^ ПСРЛ. Т. 4. — СПб., 1848. С. 72, 92.
  8. ^ ПСРЛ. Т. 5. — СПб., 1851. С. 236, 239.
  9. ^ ВКЛ. Энцыкл. — Мн.: 2005 Т. 2. С. 65.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]