Каранавірус

From Вікіпэдыя
Jump to navigation Jump to search
Выгляд вірыёну каранавірусу і ягонае сячэньне

Каранаві́русы (Coronaviridae) — сямейства з прыкладна 40 відаў вірусаў, якія паражаюць чалавека, жывёл, птушак. Вірыёны каранавірусаў акружаны бялковай мэмбранай і ліпаўтрымвальнай зьнешняй абалонкай, ад якой адыходзяць булавападобныя атожылкі, якія нагадваюць карону, за што тыя й атрымалі сваю назву.

Каранавірусная інфэкцыя сустракалася ў гісторыі чалавецтва даўно, аднак вірус упершыню быў выдзелены ў 1965 року. Усе каранавірусы зьяўляюцца абалонкавымі з адналанцужковым РНК-геномам пазітыўнай накіраванасьці і нуклеакапсыдам сьпіральнай сымэтрыі. Памер геному каранавірусаў вагаецца ад прыкладна 26 да 32 кіляпараў, што зьяўляецца найбольшым паказьнікам сярод РНК-вірусаў.

У XX стагодзьдзі былі апісаныя тры каранавірусы, якія трапілі да чалавека ад жывёлаў: вірус птушынага інфэкцыйнага бранхіту(en), чалавечы каранавірус 229E(en) ды чалавечы каранавірус OC43(en). Лічыцца, што крыніцай эпідэміі «гішпанкі», геном вірусу якой быў расшыфраваны толькі ў пачатку XXI стагодзьдзя, сталі птушкі[1]. У новым стагодзьдзі прычынай маштабных эпідэміяў станавіліся новыя каранавірусы: вірус(en) цяжкага вострага рэсьпіраторнага сындрому (ЦВРС, 2003), вірус(en) бліжнеўсходняга рэсьпіраторнага сындрому (БУРС, 2012), новы каранавірус(en) (2019)[2].

Зь вядомых на 2020 рок каранавірусаў ад чалавека да чалавека перадаюцца прынамсі 7 відаў. Але на іхнюю долю прыпадае толькі 8—10% захворваньня на вострыя рэсьпіраторныя вірусныя інфэкцыі[3]. У чалавека каранавірусы выклікаюць інфэкцыі дыхальных шляхоў(en), часьцей мяккія, у тым і ліку і звычайную застуду; аднак некаторыя формы (ЦВРС, БУРС, каранавірус-2019) могуць быць сьмяротнымі. У кароваў ці сьвіней яны могуць спрычыніць панос, а ў курэй — захворваньні верхніх дыхальных шляхоў. Спэцыфічных вакцынаў ці лекаў ад каранавірусу не існуе.

Крыніцы[edit | edit source]

  1. ^ Кравец, Алена (28 студзеня 2020) Што такое каранавірус і чым ён небясьпечны Здароўе. «Зьвязда». Праверана 2 лютага 2020 г.
  2. ^ Parham Habibzadeh, Emily K Stoneman. The Novel Coronavirus: A Bird’s Eye View(анг.). The International Journal of Occupational and Environmental medicine. Праверана 6 лютага 2020 г.
  3. ^ Каранавірус: чаму так многа шуму? ЗЛЖ. Здароўе. «Новае жыццё» (31 студзеня 2020). Праверана 2 лютага 2020 г.

Вонкавыя спасылкі[edit | edit source]

Commons-logo.svg Каранавіруссховішча мультымэдыйных матэрыялаў