Перайсьці да зьместу

Бірмінггэм

Правіць спасылкі
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Бірмінггэм
Населены пункт
Муніцыпальны дом Бірмінггэму
Муніцыпальны дом Бірмінггэму
Сьцяг Герб
Краіна Вялікабрытанія
Гістарычнае графства Ўорўікшыр
Цырыманіяльнае графства Заходні Мідлэндс
Першыя згадкі 7 стагодзьдзе
Дата заснаваньня VII стагодзьдзе
Горад з 1889
Кіраўніцтва і ўлада
Мэр Зафар Ікбаль[d][1]
Геаграфія
Плошча 267,8 км²
Вышыня НУМ 140 м
Часавы пас
Каардынаты 52°29′01″ пн. ш. 1°54′23″ з. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць 1 074 300 чал. (2011)
Этнічны склад насельніцтва 66,7% белыя (62,1% брытанцы)
21,0% азіяты
6,7% чорныя
3,2% зьмешаная раса
1,2% кітайцы
1,2% іншыя (2007)
Афіцыйная мова ангельская
Этнахаронімы Brummie
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код 0121
Паштовы індэкс B
Сайт birmingham.gov.uk
Бірмінггэм на мапе Вялікабрытаніі
Бірмінггэм
Бірмінггэм
Бірмінггэм

Бі́рмінггэм (па-ангельску: Birmingham; [ˈbɜːmɪŋəm], мясц. вымаўл. [ˈbɝːmɪŋɡəm]) — горад у Ангельшчыне, выдзелены ў асобны раён са статусам «сіці», у цэнтры цырыманіяльнага і мэтрапольнага графства Заходні Мідлэндс.

Першыя сталыя паселішчы зьявіліся напрыканцы VI стагодзьдзя — пачатку VII стагодзьдзя[2][3]. Бірмінггэм ёсьць найбольш густа населеным брытанскім горадам пасьля Лёндану з насельніцтвам 1 016 800 чалавек (перапіс 2008)[4]. Горад разьмяшчаецца ў цэнтры заходня-мідландсаўскай канурбацыі — другога па населенасьці гарадзкога раёна Вялікабрытаніі з насельніцтвам 2 284 093 чалавек (перапіс 2001)[5]. Бірмінггэмскі мэтрапольны абшар, які ўключае ў сябе прымежныя прыгарады, зь якімі горад шчыльна зьнітаваны людзкой ківачнай міграцыяй, ёсьць другім паводле населенасьці ў Вялікабрытаніі з агульным насельніцтвам 3 683 000 чалавек[6].

Бірмінггэм быў адным з цэнтральных асяродкаў Індустрыяльнай рэвалюцыі, за што пазьней атрымаў мянушку «Майстэрня сьвету» (анг. The workshop of the world) або «Горад тысячы гандлёвых угодаў» (анг. City of a thousand trades)[7]. Нягледзячы на тое, што індустрыяльная значнасьць гэтага гораду зьнізілася, Бірмінггэм разьвіўся да статусу нацыянальнага камэрцыянага цэнтру, які лічыцца другім па ліку найлепшым месцам для вядзеньня бізнэсу[8]. Бірмінггэм уважаецца за цэнтрам дзейнасьці канфэрэнцыяў, розьнічнага гандлю, спартовых спаборніцтваў у шэрагу з стала разьвітымі сфэрамі высокіх тэхналёгіяў, навуковых дасьледваньняў і прагрэсіўнай галіны эканомікі, якія падтрымліваюцца трыма тамтэйшымі ўнівэрсытэтамі. Таксама Бірмінггэм ёсьць чацьвертым паводле ліку самым наведвальным замежнымі турыстамі горадам у Вялікабрытаніі[9] і мае другую па ліку буйнейшую гарадзкую эканоміку[10].

У 2010 годзе Бірмінггэм атрымаў 55 месца ў ліку гарадоў з найлепшымі ўмовамі жыцьця ў сьвеце паводле кансалтынгавай кампаніі Mercer[11]. У цяперашні час распрацоўваецца буйны праект «Вялікі горад» (анг. Big City Plan) па пераўладкаваньні цэнтральнай часткі Бірмінггэма з мэтай зрабіць яго 20-м па ліку горадам з найлепшымі ўмовамі жыцьця ў сьвеце[12]. У гутарковай мове насельнікаў Бірмінггэма называюць «Brummies», тэрмінам утвораным ад слова «Brum» — адной зь мянушак горада. Сама мянушка можа быць утворана ад дыялектнай назвы горада «Brummagem»[13], якая ў сваю чаргу можа быць утворана ад адной з ранейшых назваў горада накшталт «Bromwicham»[14]. Існуе своеасаблівы бірмінггэмскі дыялект і акцэнт.

Гісторыя

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Бірмінггэм быў заснаваны прыблізна ў VI або VII стагодзьдзі як невялікае паселішча ў тады шчыльна лясістым рэгіёне Ардэн у Мэрсіі.

Гравюра Ўільяма Ўэстлі «Ўсходні від Бірмінггэму» 1732 году.

Разьвіцьцё Бірмінггэму ў значны гарадзкі і камэрцыйны цэнтар пачалося ў 1166 годзе, калі лорд Пітэр дэ Бэрмінггэм атрымаў хартыю, якая дазволіла яму арганізаваць рынак пры сваім замку[15][16]. Гэта замацавала Бірмінггэм як галоўны камэрцыйны цэнтар Бірмінггэмскага плята ў час, калі эканоміка рэгіёну хутка разьвівалася, а рост насельніцтва па ўсёй краіне прыводзіў да расчышчэньня, апрацоўкі і засваеньня раней неапрацаваных земляў[15][17]. Цягам стагодзьдзя па атрыманьні хартыі паселішча ператварылася на заможны гарадзкі цэнтар з гандлярамі і рамесьнікамі[18]. Да 1327 году ён быў трэцім паводле велічыні горадам ва Ўорўікшыры[19], і заставаўся на гэтай пазыцыі наступныя 200 гадоў. Асноўныя кіроўныя інстытуты сярэднявечнага места ўлучалі супольнасьць Сьвятога Крыжа і лордамі з роду Бірмінггэму страцілі свой уплыў паміж 1536 і 1547 гадамі[20], пакінуўшы горад зь незвычайна высокай ступеньню сацыяльнай і эканамічнай свабоды[21][22][23].

Важнасьць вытворчасьці жалезных вырабаў для эканомікі Бірмінггэму была вядомай ужо ў 1538 годзе і хутка павялічвалася зь цягам стагодзьдзя[24]. Ня менш значнай была роля гораду як цэнтру гандля жалезам[25]. Да 1600-х гадоў Бірмінггэм стаў камэрцыйным вузлом сеткі кавальняў і печаў, што цягнулася ад Паўднёвага Ўэльсу да Чэшыру[26], а мясцовыя гандляры прадавалі гатовыя вырабы нават ва Вэст-Індыі[27]. Гэтыя гандлёвыя сувязі далі бірмінггэмскім мэталюргам дасяг да значна шырэйшых рынкаў, што дазваляла ім адыходзіць ад менш кваліфікаваных рамёстваў, якія выраблялі базавыя тавары для мясцовага продажу, і пераходзіць да больш шырокага спэктру спэцыялізаваных, больш кваліфікаваных і больш прыбытковых заняткаў[28].

Бірмінггэмскі прамысловец Мэт’ю Болтан.

Да часу Ангельскай грамадзянскай вайны бурна разьвітая эканоміка места, рост ягонага насельніцтва, высокая сацыяльная мабільнасьць і культурны плюралізм прывялі да фармаваньня новых сацыяльных структураў, вельмі адрозных ад структураў іншых рэгіёнаў краіны[29]. Сувязі паміж людзьмі будаваліся на практычных камэрцыйных дачыненьнях, а не на жорсткім патэрналізьме і падпарадкаванасьці фэадальнага грамадзтва, і ляяльнасьць да традыцыйных герархіяў афіцыйнай царквы і арыстакратыі была слабою[29]. Рэпутацыя гораду як асяродку палітычнага радыкалізму і ягоныя моцныя парлямэнцкія прыхільнасьці прывялі да нападу на горад каралеўскіх войскаў, вынікам чаго стала бітва за Бірмінггэм у 1643 годзе[30], а ў 1630-х ён стаў цэнтрам пурытанства[29] і прытулкам для нонканфармістаў з 1660-х гадоў[23].

Да 1700 году насельніцтва Бірмінггэму павялічылася ў пятнаццаць разоў, і горад стаў пятым паводле велічыні ў Ангельшчыне і Ўэйлзе[31]. У XVIII стагодзьдзі гэтая традыцыя свабоднага мысьленьня і супрацы ператварылася на культурную зьяву, вядомую цяпер як Асьветніцтва Мідлэнду[32]. Горад стаў значным цэнтрам літаратурнай, музычнай, мастацкай і тэатральнай дзейнасьці[33][34], а ягоныя грамадзяне сталі ўплывовымі ўдзельнікамі абмену філязофскімі і навуковымі ідэямі сярод эўрапейскай інтэлектуальнай эліты[35]. Шчыльная повязь паміж бірмінггэмскімі мысьлярамі і буйнымі вытворцамі[36][37] ў асобах такіх, як то Мэт’ю Болтан і Джэймз Кір[38], зрабіла горад асабліва важным дзеля абмену ведамі паміж чыстай навукай і практычным сьветам вытворчасьці і тэхналёгіі[39][40]. Гэта стварыла «ланцуговую рэакцыю інавацыяў»[41], сфармавала ключавое зьвяно паміж ранейшай навуковай рэвалюцыяй і наступнай індустрыяльнай рэвалюцыяй[42].

Фабрыка Сога заклала рэвалюцыйны падыход да вытворчага працэсу.

Выбуховы індустрыяльны рост Бірмінггэму пачаўся раней, чым у тэкстыльных гарадах Поўначы Ангельшчыны[43][44][45][46], бо быў абумоўлены іншымі фактарамі. Замест эканоміі на маштабе зь нізкааплатнай, некваліфікаванай працоўнай сілай, якая вырабляла адзін масавы прадукт, як то бавоўну, у вялікіх мэханізаваных вытворчых адзінках, індустрыяльнае разьвіцьцё Бірмінггэму грунтавалася на адаптыўнасьці і крэатыўнасьці высокааплатнай працоўнай сілы з выразным падзелам працы, якая займалася шырокім наборам кваліфікаваных спэцыялізаваных рамёстваў і вырабляла разнастайны асартымэнт прадукцыі ў высокапрадпрымальніцкай эканоміцы малых, часта самастойных майстэрняў[47][48][49][50][51][52][53][39]. Гэта прывяло да выключнага ўзроўню вынаходлівасьці, то бок паміж 1760 і 1850 гадамі жыхары места зарэгістравалі больш патэнтаў, чым жыхары любога іншага брытанскага гораду або мястэчка, прычым больш чым утрая[54][55]. Патрэба ў капітале для падсілкоўваньня хуткарослай эканомікі таксама прывяла да таго, што Бірмінггэм ператварыўся ў буйны фінансавы і камэрцыйны цэнтар з шырокімі міжнароднымі сувязямі[56]. Lloyds Bank быў заснаваны ў горадзе ў 1765 годзе[57]. Да 1800 году Заходні Мідлэнд меў больш банкаўскіх офісаў на душу насельніцтва, чым любы іншы рэгіён Вялікабрытаніі, улучна зь Лёнданам[56].

Інавацыі ў Бірмінггэме XVIII стагодзьдзя часта мелі выгляд паступовых, дробнамаштабных удасканаленьняў існых працэсаў[58][55], але таксама ўлучалі і значныя распрацоўкі, што ляжалі ў аснове ўзьнікненьня індустрыяльнага грамадзтва. У 1709 годзе Абрагам Дарбі I, выхаваны ў Бірмінггэме, пераехаў у Коўлбрукдэйл, дзе пабудаваў першую доменную печ, якая пасьпяхова выплаўляла жалезную руду з выкарыстаньнем коксу, што кардынальна зьмяніла якасьць, аб’ём і маштаб вытворчасьці чыгуну[59]. У 1732 годзе Льюіс Пол і Джон Ўаят вынайшлі ролікавае прадзільніцтва, што паклала пачатак пераўтварэньням у мэханізацыі бавоўнавай прамысловасьці[60]. У 1741 годзе яны ж адкрылі першую ў сьвеце бавоўнавую фабрыку ў Бірмінггэме[60]. У 1746 годзе Джон Рэбак вынайшаў камэрны алавяны працэс, які дазволіў зрабіць буйнамаштабнай вытворчасьць серчанай кісьлі[61], а ў 1780 годзе Джэймз Кір распрацаваў працэс масавай вытворчасьці лугу[62], поруч гэтыя вынаходзтвы азначылі нараджэньне сучаснай хімічнай індустрыі[63]. У 1765 годзе Мэт’ю Болтан адкрыў фабрыку Сога, дзе ўпершыню пад адным дахам былі аб’яднаныя і мэханізаваныя раней асобныя вытворчыя працэсы праз сыстэму, вядомую як «рацыянальная вытворчасьць»[64]. Як найбуйнейшая вытворчая адзінка ў Эўропе, яна стала сымбалем узьнікненьня фабрычнай сыстэмы[65]. Найбольш значным, аднак, было стварэньне ў 1776 годзе індустрыяльнага паравога рухавіка Джэймзам Ўатам і Мэт’ю Болтанам[66]. Упершыню ў гісторыі вызваліўшы вытворчыя мажлівасьці чалавечага грамадзтва ад абмежаванай дасяжнасьці ручной, воднай і жывёльнай сілы, гэтая падзея была, бадай, ключавым момантам усёй прамысловай рэвалюцыі і вырашальным фактарам сусьветнага росту прадукцыйнасьці ў наступным стагодзьдзі[67][68][69].

Спорт

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Футбольны стадыён Віла Парк.

Бірмінггэм адыграў важную ролю ў гісторыі сучаснага спорту. Футбольная ліга, якая ўважаецца за першае ў сьвеце лігавае футбольная спаборніцтва, была заснаваная жыхаром Бірмінггэму і дырэктарам «Астан Вілы» Ўільямам Макгрэгарам, які ў 1888 годзе напісаў да дырэктароў іншых клюбаў з прапановай дзесяці або дванаццаці найбольш выбітным клюбам Ангельшчыны аб’яднацца для арганізацыі хатніх і выязных матчаў на кожны сэзон[70]. Сучасная гульня ў тэніс была распрацаваная паміж 1859 і 1865 гадамі Гары Джэмам і ягоным сябрам Аўгурыё Пэрэрам у доме Пэрэра ў Эджбастане[71], а Эджбастанскае таварыства стральбы з лука і травянога тэнісу застаецца найстарэйшым тэнісным клюбам у сьвеце[72]. Крыкетная ліга Бірмінггэму і ваколіцаў уважаецца за найстарэйшую крыкетную лігу ў сьвеце[73], а горад быў адным з гаспадароў першага ў гісторыі чэмпіянату сьвету па крыкеце як сярод жанчынаў у 1973 годзе, гэтак і сярод мужчынаў у 1975 годзе[74]. Бірмінггэм стаў першым горадам, названага Спартовай радай Вялікабрытаніі як Нацыянальны горад спорту[75]. Бірмінггэм быў абраны перад Лёнданам і Манчэстэрам як мажлівы горад-гаспадар на летнія Алімпійскія гульні 1992 году[76], але места не прайшло ў фінальны этап адбору, саступіўшы ў выніку Барсэлёне[77].

Тэставы матч на крыкетным стадыёне Эджбастан.

Сёньня ў месьце базуюцца два прафэсійныя футбольныя клюбы, як то «Астан Віла», заснаваная ў 1874 годзе і які гуляе на Віла Парку, і «Бірмінггэм Сіці», заснаванага ў 1875 годзе і які свае хатнія матчы ладзіць на стадыёне Сэйнт-Эндрус. Суперніцтва паміж клюбамі вельмі вострае, а матчы паміж імі называюцца як Дэрбі другога гораду[78]. «Ўэст Бромўіч Альбіён» таксама мае заўзятараў у Бірмінггэмскім рэгіёне, бо месьціцца адразу за гарадзкой мяжою у Сэндўэлі. «Ковэнтры Сіці» таксама кароткачасова гуляў на Сэйнт-Эндрус два сэзоны ў час паміж 2019 і 2021 гадамі праз працяглы канфлікт з уладальнікамі сваёй мясцовай арэны адносна ўмоваў ейнага выкарыстаньня.

Атлетычная арэна Аляксандар-Стэдыюм.

Крыкетны клюб «Ўорўікшыр Каўнці» свае хатнія матчы арганізоўвае на стадыёне Эджбастан, які ёсьць найбуйнейшым крыкетным стадыёнам у Вялікабрытаніі пасьля сталічнай крыкетнай арэны Лордс[79]. Менавіта на стадыёне Эджбастан Браян Лара стаў першым у гісторыі бэтсмэнам у крыкецкіх матчах першай клясы, які назьбіраў 501 пункт і ня быў выбіты з гульні, выступаючы за «Ўорўікшыр Каўнці» ў 1994 годзе[80]. Бірмінггэм таксама ёсьць домам прафэсійных клюбаў з рэгбі-юніян, як то «Бірмінггэм Мозьлі» і «Бірмінггэм энд Салігал»[81][82]. У горадзе маецца паўпрафэсійны клюб рэгбі-лігі, вядомы як «Мідлэндс Гарыкейнз», а таксама аматарскі клюб «Бірмінггэм Бульдогс»[83]. Таксама тут ёсьць клюбы па амэрыканскім футболе і бэйсболе[84].

Дзьве буйныя гольфавыя пляцоўкі месьцяцца на ўскраінах гораду. У Бэлфраі ля Сатан-Колдфілду месьціцца штаб-кватэра Прафэсінай гольфавай асацыяцыі[85], тут шмат разоў ладзіўся Кубак Райдэра[86]. Яшчэ адзін гольфавы клюб ля Бірмінггэмскага аэрапорту таксама рэгулярна прымае турніры Эўрапейскага туру, улучна з Брытанскім мастэрз і адкрытым чэмпіянатам Ангельшчыны[87]. Бірмінггэмская клясыка поруч з турнірамі Ўімбэлдану і Істбарну ёсьць адным з трох брытанскіх турніраў сэрыі ЖТА Туру[88]. Гэты турнір штогод ладзіцца ў Эджбастанскім клюбе, які ў 2010 годзе абвесьціў пляны шматмільённай рэканструкцыі, улучна з пабудовай новага цэнтральнага корта-вітрыны і музэем, што мае засьведчыць бірмінггэмскія вытокі гульні[89]. Аляксандар-Стэдыюм у Пэры-Бар ёсьць месцам, дзе базуецца Брытанская атлетычная асацыяцыя[90]. Таксама гэта адзін з двух брытанскіх стадыёнаў, якія прымаюць этапы элітнай міжнароднай Дыямэнтавай лігі[91]. Гэтая арэна ёсьць домам атлетычнага клюбу «Бірчфілд Гарыерз», у складзе якіх трэнуюцца шмат атлетаў з розных краінаў сьвету. Арэна была абраная месцам правядзеньня ў 2026 годзе чэмпіянату Эўропы па лёгкай атлетыцы.

Крыніцы

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
  1. ↑ https://www.birmingham.gov.uk/news/article/1569/councillor_zafar_iqbal_takes_office_as_birminghams_new_lord_mayor
  2. ↑ Leather 2001. С. 5.
  3. ↑ Gelling, Margaret (1956). «Some notes on the place-names of Birmingham and the surrounding district». Transactions & Proceedings, Birmingham Archaeological Society (72): 14–17.
  4. ↑ «Local Authority Profile — Birmingham». Nomis — Official Labour Market Statistics. Office for National Statistics. 2009.  (анг.)
  5. ↑ «Usual resident population: Census 2001, Key Statistics for urban areas» Office for National Statistics.  (анг.)
  6. ↑ «British urban pattern: population data»(недаступная спасылка) (PDF). ESPON project 1.4.3 Study on Urban Functions. European Union — European Spatial Planning Observation Network. March 2007.  (анг.)
  7. ↑ «Decline of the city of a thousand trades» // Birmingham Mail, 17 красавіка 2006.  (анг.)
  8. ↑ Anna Blackaby (6 кастрычніка 2009). «Birmingham, biggest mover in European league table, second to London for UK business» (анг.)
  9. ↑ «National Statistics Online — International Visits». ONS.  (анг.)
  10. ↑ UKmediacentre.pwc.com  (анг.)
  11. ↑ «Quality of Living worldwide city rankings 2010 — Mercer survey». Mercer. 26 траўня 2010.  (анг.)
  12. ↑ «Big City Plan Website». Birmingham City Council.  (анг.)
  13. ↑ «Brummagem». Worldwidewords.com. 13 сьнежня 2003.  (анг.)
  14. ↑ William Hutton (1783). An History of Birmingham.  (анг.)
  15. 1 2 Leather 2001. С. 9.
  16. ↑  Demidowicz, George Medieval Birmingham: the borough rentals of 1296 and 1344-5. — Stratford-upon-Avon: The Dugdale Society, in association with the Shakespeare Birthplace Trust, 2008. — ISBN 978-0-85220-090-2
  17. ↑ Holt 1986. С. 4—6.
  18. ↑ Holt 1986. С. 4.
  19. ↑ Leather 2001. С. 12.
  20. ↑ Leather 2001. С. 14—16.
  21. ↑ Leather 2001. С. 14.
  22. ↑ Jones 2008. С. 62.
  23. 1 2 Uglow 2011. С. 31.
  24. ↑ Holt 1986. С. 18.
  25. ↑ Holt 1986. С. 20.
  26. ↑ Hopkins 1989. С. 4.
  27. ↑  Pelham, R. A Birmingham and its Regional Setting: A Scientific Survey. — S. R. Publishers, 1970. — ISBN 0-85409-607-8
  28. ↑ Holt 1986. С. 22.
  29. 1 2 3  Hughes, Ann Politics, Society and Civil War in Warwickshire, 1620–1660. — Cambridge: Cambridge University Press, 2002. — ISBN 0-521-52015-0
  30. ↑  Royle, Trevor Civil War: The War of the Three Kingdoms 1638–1660. — London: Abacus, 2005. — ISBN 0-349-11564-8
  31. ↑ Berg 1991. С. 180.
  32. ↑ Hitchings, Henry (22.04.2014) Erasmus Darwin: The Leonardo da Vinci of the Midlands. BBC. Праверана 27.04.2014 г.
  33. ↑ Jones 2008. С. 65–68.
  34. ↑  Money, John Experience and identity: Birmingham and the West Midlands, 1760–1800. — Manchester: Manchester University Press, 1977. — С. 74, 82–83, 87, 136. — ISBN 0-7190-0672-4
  35. ↑ Jones 2008. С. 71.
  36. ↑ Jones 2008. С. 20.
  37. ↑ Jones 2008. С. 140–142.
  38. ↑ Jones 2008. С. 17.
  39. 1 2 Jones 2008. С. 19.
  40. ↑ Jones 2008. С. 122.
  41. ↑ Jones 2008. С. 231.
  42. ↑ Jones 2008. С. 232.
  43. ↑ Jones 2008. С. 34.
  44. ↑ Berg 1991. С. 180, 196.
  45. ↑ Hopkins 1989. С. 20–22.
  46. ↑ Ward 2005. С. 2.
  47. ↑ Hopkins 1989. С. 6.
  48. ↑ Hopkins 1989. С. 9.
  49. ↑ Hopkins 1989. С. 11.
  50. ↑ Hopkins 1989. С. 34–36.
  51. ↑ Hopkins 1989. С. 55–57.
  52. ↑ Berg 1991. С. 174.
  53. ↑ Berg 1991. С. 194.
  54. ↑ Jones 2008. С. 40.
  55. 1 2 Berg 1991. С. 184.
  56. 1 2 Berg 1991. С. 183.
  57. ↑ Hopkins 1989. С. 30–31.
  58. ↑ Hopkins 1989. С. 33.
  59. ↑  Weissenbacher, Manfred Sources of Power: How Energy Forges Human History. — Santa Barbara, CA: Praeger, 2009. — ISBN 978-0-313-35626-1
  60. 1 2 Wadsworth, Alfred P.; Mann, Julia De Lacy The cotton trade and industrial Lancashire, 1600–1780. — Manchester: Manchester University Press, 1931.
  61. ↑ Hopkins 1989. С. 20.
  62. ↑ Jones 2008. С. 123.
  63. ↑ Clow, Archibald; Clow, Nan The Chemical Revolution: a contribution to social technology. — Reading: Gordon and Breach, 1992. — С. 91, 98, 133. — ISBN 2-88124-549-8
  64. ↑ Rational Manufacture – Wedgwood & Boulton. Science Museum. Праверана 27.11.2011 г.
  65. ↑ Jones 2008. С. 52.
  66. ↑ Jones 2008. С. 54–55.
  67. ↑ Musson, A. E. Industrial Motive Power in the United Kingdom, 1800–70 // The Economic History Review. — 08.1976. — Т. 29. — № 3. — С. 415. — DOI:10.1111/j.1468-0289.1976.tb01094.x
  68. ↑  Hills, Richard L. Power from steam: a history of the stationary steam engine. — Cambridge: Cambridge University Press, 1993. — ISBN 0-521-45834-X
  69. ↑  Wrigley, E. A. The Causes of the Industrial Revolution in England. — London: Taylor & Francis, 1970. — ISBN 0-416-48000-4
  70. ↑ History of the Football League. The Football League. Праверана 30.12.2009 г. Архіўная копія ад 09.02.2009 г.
  71. ↑ Lawn Tennis and Major T. H. Gem. Birmingham Civic Society. Праверана 07.06.2008 г. Архіўная копія ад 09.02.2008 г.
  72. ↑ Tyzack, Anna. The True Home of Tennis // IPC Media, 22.06.2005 г. Архіўная копія ад 30.10.2013 г.
  73. ↑  Davis, Alex E First in the field: the history of the world's first cricket league: the Birmingham and District Cricket League, formed 1888. — Brewin Books, 1988. — ISBN 0-947731-34-2
  74. ↑ ICC Women’s World Cup Qualifier schedule. International Cricket Council. Праверана 14.09.2009 г. Архіўная копія ад 02.04.2008 г.
  75. ↑ Birmingham – We love our sport. Marketing Birmingham. Праверана 07.06.2008 г. Архіўная копія ад 08.06.2008 г.
  76. ↑ Hill, Christopher R. The Politics of Manchester's Olympic Bid // Parliamentary Affairs. — 1994. — Т. 47. — № 3. — С. 338—354.
  77. ↑ Toohey, Kristine; James Veal, Anthony The Olympic games: a social science perspective. — CABI, 2007. — ISBN 978-0-85199-809-1
  78. ↑ The Second City derby. FootballDerbies.com. Праверана 30.12.2009 г. Архіўная копія ад 07.06.2007 г.
  79. ↑ Barnett, Rob (10.08.2011) Edgbaston at the cutting edge. England and Wales Cricket Board. Праверана 15.08.2011 г. Архіўная копія ад 08.10.2011 г.
  80. ↑ Alumni – Brian Lara. Warwickshire County Cricket Club. Праверана 07.06.2008 г. Архіўная копія ад 04.12.2007 г.
  81. ↑ Moseley Rugby Праверана 18.06.2020 г.
  82. ↑ Birmingham & Solihull Праверана 18.06.2020 г.
  83. ↑ Birmingham Bulldogs Праверана 18.06.2020 г. Архіўная копія ад 26.07.2020 г.
  84. ↑ Birmingham Baseball Club
  85. ↑ Contact the PGA. The Professional Golfers Association. Праверана 17.09.2011 г. Архіўная копія ад 02.09.2011 г.
  86. ↑ Bisset, Fergus (15.04.2008) England – Birmingham. IPC Media. Праверана 17.09.2011 г. Архіўная копія ад 26.03.2012 г.
  87. ↑ Forest of Arden Country Club: Golf offerings and general information. Marriott International. Праверана 17.09.2011 г.
  88. ↑ 2010 WTA Tour Tournament Calendar. Sony Ericsson WTA Tour – Official Site of Women's Professional Tennis. Праверана 23.10.2010 г. Архіўная копія ад 10.11.2010 г.
  89. ↑ McCarthy, Nick. Edgbaston Priory Tennis Club planning multi-million pound transformation // Trinity Mirror Midlands, 03.06.2010 г. Архіўная копія ад 08.09.2010 г.
  90. ↑ Find us. UK Athletics. Праверана 26.11.2011 г. Архіўная копія ад 29.05.2017 г.
  91. ↑ Samsung Diamond League Calendar of Events. Samsung Diamond League. Праверана 18.09.2011 г. Архіўная копія ад 07.09.2011 г.

Літаратура

[рэдагаваць | рэдагаваць код]

Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць | рэдагаваць код]
Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Бірмінггэм&oldid=2683307»