Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Берасьце)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Помнік сакральнай архітэктуры
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў
Краіна Беларусь
Места Берасьце
Каардынаты 52°04′59.87″ пн. ш. 23°39′32.1″ у. д. / 52.0832972° пн. ш. 23.658917° у. д. / 52.0832972; 23.658917Каардынаты: 52°04′59.87″ пн. ш. 23°39′32.1″ у. д. / 52.0832972° пн. ш. 23.658917° у. д. / 52.0832972; 23.658917
Дата заснаваньня XVII ст.
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў на мапе Беларусі
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў

Царква́ Сьвяты́х Апо́сталаў Пятра́ і Па́ўла і манасты́р базыля́наў — помнік архітэктуры XVIII ст. у Берасьці. Знаходзіўся ў Старым Месьце, на Базылянскай вуліцы. Твор архітэктуры віленскага барока.

Комплекс складаўся з царквы, манастырскага корпуса і будынка вучэльні. Пры будаваньні Берасьцейскай фартэцыі ўлады Расейскай імпэрыі сьпярша зачынілі і зруйнавалі манастыр, а потым часткова зруйнавалі царкву. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады дашчэнту зьнішчылі царкву. Да нашага часу захаваліся падмуркі.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1629 годзе япіскап Язэп Руцкі і харунжы берасьцейскі Габрыель Яленскі фундавалі ў Берасьці манастыр базылянаў Сьвятой Тройцы. Да 1631 году скончылася будаваньне драўляных царквы і манастыра[1].

У 1774 годзе незавершаную (бязь вежаў) мураваную царкву асьвяцілі. Пры царкве існаваў шпіталь і рэзыдэнцыя япіскапа.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795) царква і манастыр працягвалі дзейнічаць. У 1823 годзе ўпамінаюцца дзьве вежы над царквой.

Падмуркі царквы

У час будаваньня Берасьцейскай крэпасьці ў 1831 годзе ўлады Расейскай імпэрыі гвалтоўна ліквідавалі манастыр. У 1840 годзе будынак царквы перабудавалі пад Белы палац, будынкі манастыра — зруйнавалі.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Другую сусьветную вайну будынак царквы нязначна пацярпеў. У 1950-я гады савецкія ўлады разабралі помнік да падмуркаў.

У 1972 годзе рэшткі падмуркаў царквы закансэрвавалі.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Плян комплекса, 1835

Царква[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Царква — 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з алтарнай апсыдай і вялікім прэзьбітэрыюмам. Паміж вежамі ўзвышаўся фігурны франтон. Галоўны фасад меў плястычную хвалістую паверхню, аздобленую пілястрамі з вокнамі і нішамі паміж імі. У аснове фасаду быў руставаны цокаль.

Усярэдзіне галоўны нэф і апсыда перакрываліся цыліндрычнымі, бакавыя нэфы — крыжовымі на падпружных арках скляпеньнямі[2]. Кожны з апорных слупоў падзялялі 8 пілястраў складанага профіля. У нартэксе над уваходам разьмяшчаліся хоры. Інтэр’ер упрыгожваў мураваны алтар з 2-яруснай ордэрнай кампазыцыяй, а таксама 6 бакавых алтароў.

Манастыр[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Манастырскі корпус — П-падобны ў пляне 1-павярховы будынак, які стаяў ззаду царквы. Меў галерэйны плян.

Побач з царквой знаходзіўся 2-павярховы прастакутны ў пляне будынак вучэльні, накрыты высокім вальмавым дахам зь нізкай дэкаратыўнай вежачкай у цэнтры.

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гістарычная графіка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гістарычныя здымкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Габрусь Т. Берасцейскі базыльянскі манастыр // ВКЛ. Энцыкл. Т. 1. — Менск, 2005. С. 318.
  2. ^ Архітэктура Беларусі. Энцыкл. — Менск, 1993. С. 90.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]