Царква Сьвятога Мікалая (Станькаў)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
храм
Царква Сьвятога Мікалая
Храм сьвяціцеля Мікалая Цудатворца
Адбудова царквы, кастрычнік 2010
Адбудова царквы, кастрычнік 2010
Краіна Беларусь
Вёска Станькаў
Адрас Негарэльская вул., д. 26[1]
Каардынаты 53°37′51″ пн. ш. 27°13′27″ у. д. / 53.63083° пн. ш. 27.22417° у. д. / 53.63083; 27.22417Каардынаты: 53°37′51″ пн. ш. 27°13′27″ у. д. / 53.63083° пн. ш. 27.22417° у. д. / 53.63083; 27.22417
Канфэсія праваслаўе
Эпархія Менская 
Тып будынка царква
Архітэктурны стыль псэўдарускі
Аўтар праекту Канстанцін Тон
Будаўнік Алег Масьліеў
Першае згадваньне 1387 год
Будаўніцтва кастрычнік 2007—2014
Асноўныя даты:
1852закладзены новы храм
1958пабудаваны новы храм
Дата скасаваньня 1961 год
Рэліквіі і сьвятыні Ікона Мікалая Цудатворца (страчана)
Апошні плябан Аляксандар Мікіцкі
Статус помнік архітэктуры
Стан аднаўляецца
Сайт Афіцыйны сайт
Царква Сьвятога Мікалая на мапе Беларусі
Царква Сьвятога Мікалая
Царква Сьвятога Мікалая
Царква Сьвятога Мікалая
Commons-logo.svg Царква Сьвятога Мікалая на Вікісховішчы

Царква Сьвятога Мікалая — праваслаўны храм у вёсцы Станькава Койданаўскага раёну, збудаваны ў XIX ст. на падмурках царквы XIV стагодзьдзя і пазьнейшых дзьвюх цэркваў XVIII ст. (драўлянай царквы, пабудаванай князем Радзівілам і ўніяцкай Петрапаўлаўскай). Помнік архітэктуры псэўдарускага стылю.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1387 годзе царква ў Станькаве ўпершыню згадваецца ў сувязі з прыналежнасьцю мястэчка вялікаму князю Вітаўту. Пазьней яе перабудоўвалі яшчэ 4 разы. Калі Станькаў перайшоў у валоданьне князёў Радзівілаў, ад царквы пад возерам насупраць уваходу пабудавалі тунэль да паркавай альтанкі. У 1852 годзе граф Эмэрык Чапскі заклаў на месцы царквы новы храм паводле праекту Канстанціна Тона, які быў аўтарам храма Хрыста Збаўцы. За будаўніцтва царквы Чапскі атрымаў узнагароду да расейскага імпэратара Аляксандра ІІ, бо выдаткаваў на яго ўзьвядзенье некалькі тысячаў рублёў срэбрам. Асьвяціў храм менскі архіяпіскап Міхаіл. Царкву злучылі зь мясцовай сядзібай Чапскіх праз падземны калідор, які захаваўся да нашых дзён. 7 красавіка 1888 году ў царкве Сьвятога Мікалая ў Станькаве хрысьцілі Валянціну Менскую[2].

Міжваенны час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1920 годзе Сьвята-Мікалаеўская царква была некаторы час зачыненая. Зь яе было вынесенае ўсё самае каштоўнае: залатое начыньне, срэбра, рызьніцы, аклады, крыжы. Шматлікія абразы былі спалены, шматлікія былі схаваны й захаваны вернікамі. На пераплаўленьне пусьцілі званы, акрамя самага вялікага, яго не змаглі зьняць. Узімку 1936 году супрацоўнікі Народнага камісарыяту ўнутраных справаў БССР зачынілі царкву і арыштавалі яе прыхаджанаў, псаломшчыкаў і сьвятара з жонкай і 4-ма дзецьмі. Увесну 1937 году іх расстралялі, а з царквы скінулі 300-кіляграмовы крыж. Пры гэтым, загінула 5 супрацоўнікаў НКУС, двое зь якіх сарваліся з даху разам з крыжом. Іншых траіх прыдушыла пры падзеньні крыжа, бо стаялі ўнізе пад царквой. У будынку зачыненай царквы сталі захоўваць збожжа, а з пачаткам Нямецка-савецкай вайны — зброю. Пад нямецкай акупацыяй набажэнствы ў царкве аднавілі. Тады прыход належаў да Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы. Аднак праз 2 тыдні нямецкія акупанты расстралялі сьвятара за сувязь з партызанамі. Пры адным з баёў боепрыпасы былі падарваны. Пацярпеў інтэр’ер царквы. Пасьля вайны ў царкве зноў захоўвалі збожжа, але пасьля пажару перасталі. Дах царквы сталі разьбіраць на будаўніцтва Станькаўскага сельсавету[2].

Разбурэньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У сакавіку 1961 году на гаці прадрала старую плаціну. Было затоплена поле й суседняя вёска Каменка. Для ўзьвядзеньня новай плаціны разбурылі некаторыя пабудовы сядзібы і Сьвята-Мікалаеўскую царкву. Падрыўнікі зь Менску тройчы падрывалі царкву дынамітам. Пры гэтым вайскоўцы з аўтаматамі ачапілі пасёлак і сагналі яго жыхароў за возера. У выніку выбухаў па сьценах мэтровай таўшчыні на фасадзе пайшлі расколіны, а скляпеньні і званіца абрынуліся. З вайсковай часткі ў Станькаве прыгналі 2 баты, якія 5-ю сталёвымі тросамі расьцягвалі сьцены. Аднак праз разрыў тросаў і паломку рухавікоў у танкаў сьцены захаваліся. Да вечара расьцягнулі толькі паўднёвую й заходнюю прыбудоўкі. У 1972 годзе вяскоўцы прадухілілі паўторную спробу разбурыць царкву дзеля пабудовы лодачнай станцыі, стаўшы ў ачапленьне[2].

Адраджэньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1997 годзе станькаўцы ўтварылі праваслаўны прыход для адновы царквы Сьвятога Мікалая, якая атрымала статус помніка архітэктуры. 6 лютага 2006 году кананізавалі блажэнную Валянціну Менскую, якую хрысьцілі ў царкве Сьвятога Мікалая ў Станькаве. Увесну 2006 году беларускі экзарх Філарэт дабраславіў аднову царквы. Тады ж распрацавалі навукова-праектную дакумэнтацыю, а ўвосень 2006 году Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь выдала дазвол на адбудову. Навуковым кіраўніком адновы стаў галоўны архітэктар Менскай япархіі Алег Масьліеў. Да верасьня 2007 году скончылі падрыхтоўку, а з кастрычніка пачалі рэстаўрацыю. У 2008 годзе правялі першае набажэнства. Да сьнежня 2013 году ў адбудову ўклалі звыш 2,5 млн даляраў, зь якіх звыш 2 млн $ склалі ахвяраваньні прыхаджанаў і 450 000 $ — дапамога ўрада Беларусі. За гэтыя сродкі набылі 22 вагоны чырвонай цэглы-сырца, якую выраблі на Обальскім заводзе (Шумілінскі раён). Для ўзьвядзеньня скарысталі вапнава-пяшчаную сумесь. Вокны і дзьверы зрабілі з сыбірскай лістоўніцы. Паводле ранейшага ўзору вырабілі тынкоўку і плітку для падлогі. На кожнай цагліне зьмясьцілі імёны ахвярадаўцаў[2].

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Царква пабудаваная ў псэўдарускім стылі (дакладней у рэтраспэктыўна-рускім стылі) на ахвяраваньні Эмэрыка Чапскага й зборы вернікаў. Гэта крыжова-купальны храм з высокай званіцаю над створкай і вялікай паўкруглай апсыдай. Унутраны інтэр’ер аздоблены разьбяным дубовым іканастасам, залачонымі рамамі дзесяці абразаў, капітэлямі калёнаў і пілястраў.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Прыход храма Сьвяціцеля Мікалая Цудатворца в. Станькава // Маладэчанская япархія, 2020 г. Праверана 14 кастрычніка 2020 г.
  2. ^ а б в г Ніна Шчарбачэвіч. У храма — крывавыя сьлёзы // Ігуменскі тракт. — 10 сьнежня 2013. — № 41 (56).

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Царква Сьвятога Мікалая (Станькаў)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  613Г000144