У капцюрох ГПУ

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
«У капцюрох ГПУ»
Img366.jpg
Вокладка выданьня
«У капцюрох ГПУ»
Жанр: аповесьць
Аўтар: Францішак Аляхновіч
Мова арыгіналу: беларуская
Год напісаньня: 1933
Публікацыя:
  • 1934 (на польскай мове)
  • 1937 (на беларускай мове)
Электронная вэрсія

«У капцюрох ГПУ» — аповесьць пра ўласнае жыцьцё Ф. Аляхновіча па прыезьдзе ў БССР. Беларускі драматург і тэатразнаўца Францішак Аляхновіч (1888—1944) першым у сусьветнай літаратуры, за чвэрць стагодзьдзя да Аляксандра Салжаніцына, апісаў жахі бальшавіцкага ГУЛАГу.

Кароткае апісаньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Герой аповесьці «У капцюрох ГПУ», упершыню абнародаваў у 1934 годзе, — даверлівы беларус, які вярнуўся на радзіму з наіўным спадзяваньнем, што ў Беларускай ССР ён зьдзейсьніць свае мары ў беларускім тэатры як актор і пастаноўшчык.

Заместа гэтага ён робіцца ахвярай махінацыяў савецкіх карных службаў — Дзяржаўнае палітычнае ўпраўленьне пры Радзе народных упаўнаважаных СССР. На сумнавядомых Салаўках героя чакаюць адно за адным цяжкія для жыцьця й здароўя выпрабаваньні: убачанага й перажытага яму хопіць на ўсё астаняе жыцьцё. А прамаўчаць, не расказаць пра гэта сваім сучасьнікам і нашчадкам ён таксама ня можа… Твор Ф. Аляхновіча яшчэ да Другое сусьветнае вайны быў перакладзены на асноўныя эўрапейскія мовы.

Абнародваньне твору[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Твор упершыню надрукаваны ў польскай віленскай газэце «Слово»; расейскі пераклад успамінаў абнародавала парыская газэта «Возрождение». У 1935 годзе ў Вільні ўспаміны выйшлі асобнай кнігай на польскай мове пад назвай «Siedem lat w szponach G.P.U.» У 1937 годзе ў Варшаве выдадзены яшчэ адзін польскі варыянт кнігі пад назвай «Prawda o Sowietach». Твор перакладаўся на італьянскую мову («La verita sulla Russia Bolscevica») і на партугальскую ў Бразыліі («Sete annos nas garras sovieticas»). Украінскі пераклад друкавала газэта «Діло», рэдакцыя якой затым выпусьціла ўспаміны асобнай кнігай «7 літ на Соловках». Толькі ў канцы 1937 году аўтар здолеў выдаць кнігу на беларускай мове.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • АЛЯХНОВІЧ Францішак // Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 1. — Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9.