Гарманы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Гарманы
трансьліт. Harmany
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Віцебская
Раён: Дубровенскі
Сельсавет: Асінторфскі
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2137
Нумарны знак: 2
Геаграфічныя каардынаты: 54°38′28″ пн. ш. 30°47′40″ у. д. / 54.64111° пн. ш. 30.79444° у. д. / 54.64111; 30.79444Каардынаты: 54°38′28″ пн. ш. 30°47′40″ у. д. / 54.64111° пн. ш. 30.79444° у. д. / 54.64111; 30.79444
Гарманы на мапе Беларусі ±
Гарманы
Гарманы
Гарманы
Гарманы
Гарманы
Гарманы

Гарманы́[1][2][a] — колішняя вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці на рацэ Дняпро. Уваходзіла ў склад Асінторфскага сельсавету. Вёску Гарманы ў XX стагодзьдзі пачалі называць Германы[4], а 30 ліпеня 1964 году зьмянілі назву на Дняпроўка.[5] З 1970-х гадоў не існуе.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вёска вядома з 18 стагодзьдзя як уласнасьць Сапегаў у Дубровенскім графстве Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 28 траўня 1772 году Гарманы ў складзе Расейскай імпэрыі, у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. 9 кастрычніка 1972 году ўтворана Аршанская правінцыя. З 22.03.1777 па 1.12.1796 год у Бабінавіцкім павеце Магілёўскай губэрні (Магілёўскае намесьніцтва з 10.01.1778 па 31.12.1796 год). З 1.12.1796 па 27.02.1802 год Беларуская губэрня Аршанскі павет. З 27 лютага 1802 году ў Бабінавіцкім павеце Магілёўскай губэрні. З 1840 году ў Нова-Тухіньскай воласьці Аршанскага павету.[6][4]

У 1910 годзе сяляне валодалі 152 дзесяцінамі зямлі і адносіліся да Кіраёўскага сялянскага таварыства.[4]

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З 14 верасьня 1917 году Магілёўская губэрня ў Заходняй вобласьці Расейскай рэспублікі. Уваходзіла ў склад Беларускай Народнай Рэспублікі, абвешчанай 25 сакавіка 1918, з 1 студзеня 1919 году ў ССРБ, з 27 лютага ў РСФСР. З 11 ліпеня 1919 году Аршанскі павет у Віцебскай губэрні. З сакавіка 1924 году ў БССР і з 20 жніўня 1924 году ў Дубровенскім раёне ў складзе Аршанскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году ў Віцебскай вобласьці).

Пад нямецкай акупацыяй зь сярэдзіны ліпеня 1941 да 26 чэрвеня 1944 году. З кастрычніка 1943 году ў зоне баявых дзеяньняў.

25 сьнежня 1962 году раён скасаваны й далучаны да Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці[7]. 6 студзеня 1965 году Дубровенскі раён адноўлены ў складзе Віцебскай вобласьці[8].

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  213В000464

Пляцоўка памерам 46×30 м на мысе высокага правага берага ракі абмежавана з 2 бакоў ярам і з боку поля ўмацавана 2 валамі. Вышыня ўнутранага вала 4.5 м, вонкавага — 3 м. Вядома з 1873 г. Абсьледавалі: Сяргей Дубінскі ў 1928 годзе — 14 кв.м, Уладзімер Ісаенка ў 1972 годзе й у 1998 годзе Ю. А. Каласоўскі — 76 кв.м. Культурны пласт больш за 1 м. У паўднёвай частцы гарадзішча на глыбіні 0,6 м выяўлены абломкі гліняных пасудзін, мур і рэшткі драўляных насьцілаў і абарончай сьцяны. Пашкоджана акопамі і бліндажамі ў 1943-44 гг. [9] [10]

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XVIII стагодзьдзе: 1795 — 99 мужчын, 107 жанчын;
  • XIX стагодзьдзе: 1857 год — 114 чалавек;[2] 1897 год — 198 чалавек, 37 дамоў;
  • XX стагодзьдзе: 1910 год — 64 мужчыны, 50 жанчын, 30 дамоў;[4]

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назва вёскі паходзіць ад украінскага слова Гарман — месца й прылада для абмалоту зерня малацільным катком, які рухалі з дапамогай каней.[3]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7. (pdf) С. 271
  2. ^ а б Списки населенных мест Могилевской губ. по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело] = РГИА. Ф. 1290. Оп.4. Д. 80. — Ленинград: Фонд Центрального статистического комитета МВД., 1857. — С. 355. — 613 с.
  3. ^ Словник української мови: в 11 т. / ред. тому: П. П. Доценко, Л. А. Юрчук.. — АН УРСР, Ін-т мовознавства імені О. О. Потебні ; редкол.: І. К. Білодід (голова) [та ін.].. — Київ: Наук. думка, 1971. — Т. 2. — С. 32. — 550 с.
  4. ^ а б в г Списокъ населенныхъ местъ Могилевской губерніи / Под ред. Георгія Павловича Пожарова.. — Могилев губ.: Могилев. губ. стат. ком., 1910. — С. 132 (№ 12). — 250 с.
  5. ^ Круталевич В.А. Административно-территориальное устройство БССР. — Менск: Навука і тэхніка, 1966. — С. 132. — 134 с. — 4000 ас.
  6. ^ Могилевъ. Горки.Орша. Бабиновичи // Городскія поселенія въ Россійской имперіи : даведник. — С.-Петербург: Тип. т-ва «Общественная польза», 1863. — Т. 3. — С. 155, 177, 186, 205.
  7. ^ Указ Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету Беларускай ССР ад 25 сьнежня 1962 году. Пра ўзбуйненьне сельскіх раёнаў Рэспублікі Беларусь(рас.)
  8. ^ Указ Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету Беларускай ССР ад 6 студзеня 1965 году. Пра стварэньне новых раёнаў Рэспублікі Беларусь(рас.)
  9. ^ Свѣдѣнія 1873 г. о городищахъ и курганахъ. / Спицынъ А. А.. — Извѣстія императорской археологической коммисіи. — С.-Петербург: Главное Управленіе Удѣловъ, 1903. — Т. Выпускъ 5-й. — С. 48. — 127 с.
  10. ^ Дубінскі С. А. Гарадзішча каля вёскі Германаў Аршанскай акругі. // Запіскі аддзела гуманітарных навук Беларускай Акадземіі навук. — Менск: Беларуская акадэмія навук., 1930. — Т. 2. — № кніга 11. Працы археалагічнай каміссіі..

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]