Царква Сьвятога Мікалая (Берасьце)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Помнік сакральнай архітэктуры
Царква Сьвятога Мікалая
Мікольская царква зь Візытацыі 1759 году
Мікольская царква зь Візытацыі 1759 году
Краіна Беларусь
Места Берасьце
Каардынаты 52°04′57.53″ пн. ш. 23°39′36.14″ у. д. / 52.0826472° пн. ш. 23.6600389° у. д. / 52.0826472; 23.6600389Каардынаты: 52°04′57.53″ пн. ш. 23°39′36.14″ у. д. / 52.0826472° пн. ш. 23.6600389° у. д. / 52.0826472; 23.6600389
Дата заснаваньня XIII ст.
Царква Сьвятога Мікалая на мапе Беларусі
Царква Сьвятога Мікалая
Царква Сьвятога Мікалая
Царква Сьвятога Мікалая

Царква́ Сьвято́га Мікала́я — помнік архітэктуры XIII—XIV стагодзьдзяў у Берасьці. Знаходзілася на Ўніяцкім пляцы, на поўдзень ад базылянскага манастыра. Твор архітэктуры готыкі. Пры будаваньні Берасьцейскай фартэцыі ўлады Расейскай імпэрыі зачынілі і зруйнавалі царкву.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Царква Сьвятога Мікалая ў Берасьці ўпершыню ўпамінаецца ў 1390 годзе пры наданьні месту Магдэбурскага права. Царква мела статус катэдры Ўладзімерска-Берасьцейскага біскупа. Мэтралягічны аналіз выяваў царквы дае падставу меркаваць пра час яе пабудовы на мяжы XIII—XIV стагодзьдзяў[1].

У 1596 годзе ў катэдральнай царкве сьв. Мікалая абвясьцілі царкоўную унію, вынікам якой стала ўтварэньне Ўніяцкай Царквы. У 1657 годзе Э. Дальбэрг адлюстраваў сьвятыню на гравюры з панарамай аблогі Берасьця. Найбольш вядомая выява царквы — зь Візытацыі цэркваў Берасьця 1759 году.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год) царква працягвала дзейнічаць, аднак з скасаваньнем Ўладзімерска-Берасьцейскай уніяцкай япархіі яна страціла статус катэдральнага храму. У 1831 годзе ўлады Расейскай імпэрыі зрабілі абмеры сьвятыні, якую рыхтывалі да перабудовы пад царкву Маскоўскага патрыяхату (захаваліся абмеры і праект перабудовы 1837 году). Аднак у 1840—1850 гадох яны зруйнавалі помнік у час будававаньня Берасьцейскай крэпасьці.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1994 годзе археоляг Валянцін Собаль меў адкрыты ліст з НАН Беларусі на правядзеньне раскопак на месцы ў крэпасьці, дзе стаяў гэты помнік архітэктуры, аднак тагачасныя берасьцейскія абласныя ўлады забаранілі раскопкі.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Руіны царквы ў 1840 годзе

Мяркуецца, што помнік належаў да традыцыі гатычнага сакральнага дойлідзтва Вялікага Княства Літоўскага. Царква мела простую форму: чатырохкутнік зь дзьвюма вежамі на пярэднім фасадзе. Менавіта гэтыя дзьве вежы дазваляюць залічыць помнік да ліку абарончых храмаў, падобна храмам у Сынковічах, Мураванцы, Супрасьлі, Кодні і Вільні.

Інтэр’ер упрыгожваў вялікі алтар Сьвятых Барыса і Глеба, мастацкія работы. На алтары антычнага стылю былі царскія вароты з выявамі сьвятых. У царкве захоўвалася нямала абразоў старажытнага пісьма на дрэве і палатне.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Брэста. У 2-х кн.Кн. 1 / Рэдкал. Кісялёў Г. К., Кондак А. П., Куіш М. М., Петрашкевіч А. Л. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Брэста. У 2-х кн.Кн. 1 / Рэдкал. Кісялёў Г. К., Кондак А. П., Куіш М. М., Петрашкевіч А. Л. — Мн.: БЕЛТА, 1997. — 576 с. ISBN 985-6302-05-6.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]