Фрыдрых Ніцшэ

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Фрыдрых Вільгэльм Ніцшэ
Friedrich Wilhelm Nietzsche
Nietzsche187a.jpg
Імя пры нараджэньні ням. Friedrich Wilhelm Nietzsche
Дата нараджэньня 15 кастрычніка 1844(1844-10-15)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][9][12][13]
Месца нараджэньня Рэкен, Каралеўства Прусія[14]
Дата сьмерці 25 жніўня 1900(1900-08-25)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][9][12][13] (55 гадоў)
Месца сьмерці Ваймар, Нямецкая імпэрыя[14]
Школа/традыцыя нэаклясычная нямецкая філязофія
Кірунак філязофія жыцьця
Асноўныя зацікаўленасьці філязофія, рэлігія, культура, палітыка, філялёгія
Значныя ідэі звышчалавек, «Бог памёр», цыклічнасьць, пэрспэктівісцкі суб’ектывізм, рэсэнтымэнт
Аказалі ўплыў Сакрат, Плятон, Арыстотэль, Эпікур, Пармэнід, Паскаль, Вальтэр, Кант, Гэгель, Гётэ, Шапэнгаўэр, Вагнэр, Гёльдэрлін , Дастаеўскі
Наступнікі Шпэнглер, Артэга-і-Гасэт, Д’Анунцыё, Эвала, Гайдэгер, Камю, Батай, Юнгер, Бэн, Гітлер
Вучні Rudolf Steiner[d]

Фрыдрых Вільгэльм Ніцшэ (па-нямецку: Friedrich Wilhelm Nietzsche; нар. 15 кастрычніка 1844, Рэкен, Каралеўства Прусія — 25 жніўня 1900, Ваймар, Нямецкая імпэрыя) — нямецкі філёзаф, прадстаўнік ірацыяналізму, філёляг, паэт і кампазытар. У 1869 годзе стаўся прафэсарам клясычнай філялёгіі ва ўнівэрсытэце Базэлю, але ў 1879 годзе па стане здароўя быў вымушаны пакінуць выкладаньне. Наступныя 10 гадоў правёў у вандроўках па Эўропе, дзе напісаў большасьць сваіх значных твораў. У 1889 годзе ў Турыне захварэў і да канца жыцьця застаўся псыхічна хворым.

На яго паўплывала перш за ўсё творчасьць Артура Шапэнгаўэра і Рыхарда Вагнэра, ад якіх пазьней адвярнуўся. Творы Ніцшэ мелі вялікі ўплыў на мысьлярства і літаратуру XX стагодзьдзя. Адной зь вядомых канцэпцыяў Ніцшэ лічыцца канцэпцыі пра звышчалавека. Савецкая марксісцка-ленінская ідэалягічная прапаганда называла Фрыдрыха Ніцшэ прадвесьнікам фашызму, але сучасныя філёзафы аднадушна сыходзяцца ў меркаваньні, што Ніцшэ ня быў ані фашыстам, ані нацыстам. Гэта пацьвярджае той факт, што нямецкі філёзаф пісаў пра «звышчалавека» як пра асобны аб’ект чалавечай супольнасьці. Насуперак гэтаму фашызм разглядаецца як калектыўная зьява ці інакш статкавы інстынкт.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Фрыдрых Ніцшэсховішча мультымэдыйных матэрыялаў

  • ^ а б Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118587943 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  • ^ а б data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  • ^ а б RKDartists
  • ^ а б SNAC — 2010.
  • ^ а б Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  • ^ а б International Music Score Library Project — 2006.
  • ^ а б Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  • ^ а б Discogs — 2000.
  • ^ а б в г NooSFere — 1999.
  • ^ а б Indiana Philosophy Ontology Project
  • ^ а б BD Gest'
  • ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  • ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  • ^ а б Ницше Фридрих // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.