Васіль Сёмуха

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Васіль Сёмуха
2010 г.
2010 г.
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Васіль Сяргеевіч Сёмуха
Нарадзіўся 18 студзеня 1936 (82 гады)
хутар Ясенец, Косаўскі павет[1], Палескае ваяводзтва, Польская рэспубліка
Бацькі Сяргей Савіч
Марыя Васілеўна
Дзеці
  • Алеся Сёмуха-Грынбэрг
  • Сяргей Сёмуха
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці Пераклад
Мова беларуская
Узнагароды
Ордэн «За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччына»
Ордэн Трох Зорак 1-й ступені

Дзяржаўная прэмія БССР імя Якуба Коласа (1992), прэмія імя Францішка Багушэвіча (1996)
Творы на сайце Knihi.com
Творы на сайце Kamunikat.org

Васі́ль Сярге́евіч Сё́муха (нар. 18 студзеня 1936, х. Ясенец на тэрыторыі цяперашняга Пружанскага раёну[2], Берасьцейская вобласьць, Беларусь) — беларускі перакладнік зь нямецкае, польскае, латыскае, лацінскае, гішпанскае, нарвэскае, армянскае, украінскае і іншых моваў. За 14 гадоў напісаў беларускамоўны пераклад Бібліі, які выкарыстоўваецца ў набажэнствах розных беларускіх хрысьціянскіх цэркваў.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў сям’і лесьніка. Бацька быў праваслаўным, маці — пратэстанткай. Мае брата Яўгена[3]. У ліпені 1942 г. немцы арыштавалі бацькоў праз падазрэньне ў дапамозе партызанам і спалілі хутар. Пасьля катаваньняў іх расстралялі ва ўрочышчы Слабудка, дзе агулам нацысты забілі 5000 чалавек. Асірацелых братоў выхоўвала родная цётка з боку бацькі Ганна зь вёскі Смаляніца, дзе Васіль атрымаў хрышчэньне ў праваслаўнай царкве Сьвятога Мікалая[4]. Скончыў Пружанскую сярэднюю школу №2. Вучыўся на рамана-германскім аддзяленьні філялягічнага факультэту Маскоўскага ўнівэрсытэту імя Ламаносава. Скончыў вучобу ў 1959 годзе. Студэнтам старэйшых курсаў часова пазбаўляўся гуртажытку за адмову сачыць за студэнтамі для КДБ.

Працаваў рэдактарам у беларускім дзяржаўным выдавецтве (1959—1964), інжынэрам у сэктары тэхінфармацыі СКБ-3 на Менскім трактарным заводзе (1964—1965), выкладчыкам нямецкай мовы ў школе (1966—1967), літсупрацоўнікам газэты «Літаратура і мастацтва» (1967—1972). Па сумяшчальніцтве выкладаў нямецкую мову ў БДУ (1966—1970). З 1972 году — рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура».

У 1967 годзе напісаў запыт міністру замежных справаў Гурыновічу, спытаўшы, ці можа ён патрабаваць ад ураду ФРН кампэнсацыі за страчаную маёмасьць, каб выдаць пераклад «Фаўста». Пасьля гэтага быў выключаны з Саюзу пісьменьнікаў БССР з фармулёўкай: «…за зносіны з замежнымі пасольствамі і спробу выдаць „Фаўста“ ў Мюнхэне». Супраць выключэньня галасаваў толькі Васіль Вітка, устрымаўся Васіль Быкаў, усе астатнія прагаласавалі за. Копію даведкі Сёмуху адмовіліся выдаць[5].

Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1977 году, Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

Звольнены з пасады рэдактара «Мастацкай літаратуры» пасьля прыходу Лукашэнкі да ўлады. Выкладаў сусьветную літаратуру ў Беларускім гуманітарным ліцэі.

Хросным ягонай дачкі быў Уладзімер Караткевіч[6].

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Упершыню апублікаваны пераклад у 1959 годзе.

Перакладаў зь нямецкай творы Гётэ, Шылера, Гайнэ, Шаміса, Мюлера, Рукэрта, Гофмана, Грымэльсгаўзэна, Ніцшэ, Брэхта, Дурэнмата, Гесэ, дэ Бройна, Томаса Мана, Рыльке, Зюскінда ды іншых аўтараў.

З польскай перакладаў Міцкевіча, Славацкага, Крашэўскага, Норвіда, Тувіма, Сыракомлю, Гамбровіча і іншых.

З латыскай мовы Яна Райніса, Чакса, Бэлшавіцу, Скуіньша, Бэлса, Вацыеціса ды іншых.

Рабіў пераклады тэкстаў для драматычных тэатраў і да музычных твораў. Супрацоўнічае з заслужаным артыстам Беларусі, кіраўніком «Беларускай капэлы» Віктарам Скарабагатавым. Пераклаў лібрэта да опэр Радзівіла «Фаўст», «Маргер» Горскага, «Страшны двор» Манюшкі.

Пераклаў на беларускую мову «Найвышэйшую песьню Саламонаву» (1994), «Новы Запавет. Псалтыр» (1995), «Біблію» (2002).

Бібліяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кнігі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • «Ад Эбра да Волгі». В.Брэдэль. Пераклад, 1959.
  • «Вайна бязь бітвы». Л.Рэн. Пераклад, 1962.
  • «Фаўст». Ё. В. Гётэ. Пераклад, 1976, 4-е выд. 1999.
  • «Прысуджэньне прэміі». Г. дэ Бройн. Пераклад, 1977.
  • «Фінальны акорд». Г.Гофэ(de). Пераклад (з М.Навіцкім), 1979.
  • «Даўным-даўно ў нас дома…». Г.Фаляда. Пераклад, 1981.
  • «Санэты Арфэю». Р. М. Рыльке. Пераклад, 1982.
  • «Польскія кветкі». Ю. Тувім. Пераклад, 1984.
  • «Белы алень». В.Бэлшавіца. Пераклад, 1985.
  • «Прыйдзі, стваральны дух». Зборнік выбраных перакладаў, 1986.
  • «Агонь і ноч». Я.Райніс. Пераклад, 1988.
  • «Сны». К.Шэрман. Пераклад (з Р.Барадуліным), 1989.
  • «Лірыка». К.Маркс. Пераклад, 1989.
  • «Доктар Фаўстус». Т.Ман. Пераклад, 1989,
  • «Гульня шкляных пэрлаў». Г. Гэсэ. Пераклад, 1992,
  • «Так сказаў Заратустра». Ф.Ніцшэ. Пераклад, 1994,
  • «Авантурнік Сімпліцысімус». Г. Я. К. Грымэльсгаўзэн. Пераклад, 1997,
  • «Фаўст». Ё. В. Гётэ: Лібрэта опэры кн. А. Г. Радзівіла. Пераклад, 1999.
  • «Біблія. Кнігі Сьвятога Пісаньня Старога і Новага Запавету». Пераклад, 2002,
  • «Кніга гадзін». Р. М. Рыльке. Пераклад, 2005,
  • «Голэм». Г. Майрынк. Пераклад, 2006,
  • «Мэфіста». К. Ман. Пераклад, 2006,
  • «Курдупель Цахэс… et cetera, et cetera, et cetera». Э. Т. А. Гофман. Пераклад, 2008,
  • «Юстыцыя». Ф. Дзюрэнмат. Пераклад, 2009,
  • «Ferdydurke». В.Гамбровіч. Пераклад, 2009,
  • «Вуліца Ціхая, шэсьць». М. Марон. Пераклад, 2010,
  • «Стэпавы воўк». Г. Гэсэ. Пераклад, 2011,
  • «Званы старое казкі: Вершы да вакальных цыклаў кампазытараў ХІХ ст.». Пераклад, 2011.
  • «Ноч Вальпургіі. Белы дамініканец». Г. Майрынк. Пераклад, 2014.
  • «Выбраная паэзія». Ё. В. Гётэ. Пераклад. (З Л. Баршчэўскім), 2016,
  • «Выбраная лірыка». Р. М. Рыльке. Пераклад, 2016.
  • «Басэтля. Парфума». П. Зюскінд. Пераклад, 2017.

П’есы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • «Марыя Сьцюарт». Пераклад драмы Ф. Шылера (пастаўленая ў 1968).
  • «Каханьне пад вязамі». Пераклад п’есы Ю. О’Ніла (пастаўленая ў 1987).
  • «Гэты палкі каханак». Пераклад п’есы Н. Саймана (пастаўленая ў 1988).
  • «Узьлёт Артура Ўі, які можна было спыніць». Пераклад п’есы Б. Брэхта (пастаўленая ў 1997).
  • «Фаўст». Ё. В. Гётэ: Опэра князя А. Г. Радзівіла. (Пераклад лібрэта; опэра пастаўленая ў 1997—1999).

Узнагароды і прэміі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Jasieniec, фальварак. Радзіма майго духуПраверана 6 траўня 2014 г.
  2. ^ М.Шкабара. (8 траўня 2013) Дзяцінства, абпаленае вайной. Брестский областной комитет профсоюза работников образования и науки. Праверана 6 траўня 2014 г.
  3. ^ Мікалай Пейган, Мікалай Сінкевіч. Гаркавы подых вайны // Раённыя будні. — 11 ліпеня 2012. — № 52 (9498). — С. 5.
  4. ^ Глеб Лабадзенка. Васіль Сёмуха: «Мне прыемна, што Барадулін называе мяне казлом» // Зьвязда : газэта. — 19 студзеня 2011. — № 10 (26874). — С. 1, 3. — ISSN 1990-763x.
  5. ^ Maryjka. (9 траўня 2010) Тры даведкі Васіля Сёмухі. Новы часПраверана 2 траўня 2014 г.
  6. ^ Глеб Лабадзенка. Васіль Сёмуха: «Мяне ўратаваў Караткевіч» // Зьвязда : газэта. — 20 студзеня 2011. — № 11 (26875). — С. 5. — ISSN 1990-763x.
  7. ^ Шабуня 2009.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]