Аляксандар I Раманаў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Аляксандар I Раманаў
Александр I Романов
Імпэратар і Самадзержац Усерасейскі, Маскоўскі, Кіеўскі, Уладзімірскі, Наўгародскі; Цар Казанскі, Цар Астраханскі, Цар Польскі, Цар Сыбірскі, Цар Хэрсоніса Таўрычнага, Гаспадар Пскоўскі й Вялікі Князь Смаленскі, Літоўскі, Валынскі, Падольскі й Філянзкі; Князь Эстлянзкі, Ліфлянзкі, Курляндскі й Сэмігальскі, Самагіцкі, Беластоцкі, Карэльскі, Цьверскі, Югорскі, Пэрмскі, Вяцкі, Баўгарскі й іншых; Гаспадар і Вялікі Князь Ноўгарада Нізаўскай Зямлі, Чарнігаўскі, Разанскі, Полацкі, Растоўскі, Яраслаўскі, Белазерскі, Удорскі, Абдароскі, Кандыскі, Віцебскі, Мсьціслаўскі, і ўсіх Паўночных краінаў Ўладар; і Гаспадар Івэрскіх, Карталінскіх і Кабардынскіх зямель і вобласьці Армэнія; Чаркаскіх і Горскіх Князёў і іншых спадчыннаў Гаспадар і ўладальнік; спадчыньнік Нарвэжскі, Герцаг Шлезвіг-Галсьцінскі, Старманскі, Дытмарсэнскі й Альдэнбурскі
Alexander I by S.Shchukin (1809, Tver).png
Сьцяг РасеіГерб Расейскай Імпэрыі Імпэратар усерасейскі
1801 — 1825
Папярэднік Павал I
Наступнік Мікалай I
Сьцяг Фінляндыі Вялікі Князь Філянзкі
1809 — 1825
Папярэднік Густаў IV Адольф
Наступнік Мікалай I
Сьцяг Польшчы Кароль Польскі
1815 — 1825
Папярэднік Станіслаў Аўгуст Панятоўскі
Наступнік Мікалай I
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 23 сьнежня [ст. ст. 12 сьнежня] 1777,
Памёр 1 сьнежня [ст. ст. 19 лістапада] 1825,
Жонка Элізабэта Аляксееўна
Бацька Павал I
Маці Марыя Фёдараўна
Узнагароды
кавалер Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёна Knight of the Order of the Holy Spirit Knight in the order of Saint-Michel Knight of the Order of the Golden Fleece Knight Grand Cross of the Military Order of Maria Theresa кавалер Ордэна Святога Аляксандра Неўскага ордэн Чорнага арла ордэн сьвятога Аляксандра Неўскага Order of St. Andrew Order of St. George, 4th class Ордэн сьвятога Станіслава Knight Grand Cross of the Military Order of William Order of the Red Eagle 1st Class Order of the Saint John of Jerusalem Ордэн Белага арла Order of Saint Louis ордэн Падвязкі Military Order of Maria Theresa Order of the Crown Order of Saint Hubert Order of the White Falcon House Order of Fidelity ордэн Серафімаў Ордэн Слана Sash of the Three Orders Order of the Most Holy Annunciation ордэн Святога Януарыя Канстанцінаўскі ордэн Сьвятога Георгія Knight Grand Cross of the Order of Saint Ferdinand and of Merit Iron Cross 2nd Class Commander's Cross of the Virtuti Militari
Подпіс Alexander I of Russia signature.svg
Аляксандар аддае даніну праху Фрыдрыха Вялікага ў прысутнасьці караля Фрыдрыха Вільгельма III i ягонай жонкі Люізы Прускай у 1805 годзе
Мундзір генэралу войска Кангрэсавага каралеўства, які выкарыстоўваў Аляксандар I
Alex1.jpg

Аляксандар I Паўлавіч (па-расейску: Александр I Павлович; 23 сьнежня [ст. ст. 12 сьнежня] 1777 — 1 сьнежня [ст. ст. 19 лістапада] 1825) — Імпэратар усерасейскі з 1801, Кароль Польскі з 1815, сын Паўла I з дынастыі Раманавых, старэйшы, сярод братоў Канстанціна й Мікалая, свайго наступніка на троне Расеі.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся 23 сьнежня [ст. ст. 12 сьнежня] 1777 у Санкт-Пецярбургу. Аляксандар I быў вельмі адукаваны, калі ўва ўзросьце 23 гадоў атрымаў уладу ў Расеі. Першыя ягоныя дэкрэты ў асноўным датычыліся рэабілітацыі людзей, адпраўленых у адстаўку Паўлам I з урада ды войска, павелічэньне ролі Сэнату, скасаваньне прыгоннага права ў прыбалтыйскіх губэрнях, ліквідацыі цэнзуры кніг, забарона на прымяненьне катаваньняў, лібэралізацыя замежнага гандлю ды адукацыйная рэформа. Стварыў унівэрсытэты ў Харкаве й Казані ды аднавіў Віленскі ўнівэрсытэт з польскай мовай навучаньня. Ён быў дружны з палякамі, яго сябар Адам Чартарыйскі быў міністрам замежных справаў.

Раней у 1801, Расея заваявала тэрыторыю Грузіі на Каўказе. Гэта прывяло да зацяжной вайны з Пэрсіяй, якая прынесла некалькі паразаў. Сярод іншага, расейцы занялі паўночны Дагестан і Азэрбайджан у баку Касьпійскага мора. Гэтая вайна працягвалася зь перапынкамі да 1813 году. У 18061812 Расея таксама вяла вайну з Турцыяй. Вайсковыя зоны дзеяньня ўключалі Малдавію й Валахію. Нарэшце, пасьля некалькіх гадоў замірэньня, была складзена ў траўні 1812 мірная дамова ў Бухарэсьце, паводле якой Расея атрымала Бэсарабію, і сэрбы атрымалі аўтаномію ў рамках Асманскай імпэрыі. Тым ня менш, у лютым 1808, Расея выступіла супраць Швэцыі й пасьля кароткай вайны, уся Фінляндыя ды Алянскія выспы ў Балтыйскім моры адышлі да Расеі.

Новы імпэратар у той час спрабаваў заставацца нэўтральным ў пытаньнях да Заходняй Эўропы і ў 1801 Расея заключыла дагавор аб міры й сяброўстве з Францыяй, а ў 1802 з Прусіяй. Сяброўскія адносіны з Францыяй былі моцна размытыя, пасьля аб’явы Напалеона Банапарта консулам на ўсё жыцьцё, а затым імпэратарам, і пасьля гэтага страты магчымага кандыдата на прастол Францыі Люіса з дынастыі Кондэ. Нарэшце, у 1805, Расея далучылася да антыфранцускай кааліцыі, разам з Ангельшчынай, Аўстрыяй і Швэцыяй.

У 1820 годзе забараніў дзейнасьць езуітаў у Расейскай імпэрыі.

У верасьні 1821 прыяжджаў у Бешанковічы на агляд расейскай гвардыі.

Памёр 1 сьнежня [ст. ст. 19 лістапада] 1825 у Таганрозе[3].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]