Цумань
| Цумань | |||||
| Населены пункт | |||||
| |||||
| Краіна | Украіна | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Вобласьць | Валынская | ||||
| Раён | Ківерцаўскі | ||||
| Першыя згадкі | 1557 | ||||
| Геаграфія | |||||
| Плошча | 34,17 км² | ||||
| Вышыня НУМ | 181 м | ||||
| Часавы пас | |||||
| Каардынаты | 50°50′04″ пн. ш. 25°53′05″ у. д.HGЯO | ||||
| Насельніцтва | |||||
| Колькасьць | 6500 чал. (2022) | ||||
| Лічбавыя ідэнтыфікатары | |||||
| Тэлефонны код | +380-3365 | ||||
| Паштовы індэкс | 45233 | ||||
| КОАТУУ | 0721855700 | ||||
| Цумань на мапе Ўкраіны   Цумань | |||||
Цумань[1] (па-ўкраінску: Цумань) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Ківерцаўскім раёне Валынскаяй вобласьці Украіны.
Гісторыя
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Упершыню ў гістарычных крыніцах Цумань згадваецца ў 1557 годзе. Тады тут налічвалася 14 двароў, зь іх 6 — у той час яшчэ не запрыгоненых сялянаў, 8 двароў належалі зьбяднелым сялянам-агароднікам, якія за карыстаньне невялікімі зямельнымі надзеламі (агародамі) плацілі штогод па 4 грошы, а таксама натуральны падатак. У 1583 годзе Цумань была ўласнасьцю Радзівілаў. Тады тут дзейнічалі 2 млыны і 5 руднікоў па здабычы балотнай жалезнай руды. Насельніцтва Цумані займалася земляробствам, жывёлагадоўляй, смалакурэньнем, цясьлярствам, бондарствам, вырабам рэчаў хатняга ўжытку, як для ўласных патрэб, так і на продаж. Разьвіцьцё рамёстваў і гандлю спрыяла росту колькасьці насельніцтва. У першай палове XVII стагодзьдзя ў вёсцы ўжо налічвалася 90 дымоў. У адміністрацыйным дачыненьні Цумань уваходзіла ў склад Алыцкай воласьці.
Сяло атачалі вялікія лясныя масівы, непралазныя пушчы, таму тут хавалася шмат зьбеглых сялянаў. У гэтых лясах у час паўстаньня 1594-1596 гг. базіраваліся атрады Севярына Налівайкі.
Пасьля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Цумань у складзе Валыні адышла да Расеі. Акрамя памешчыкаў, буйным землеўладальнікам у Цумані і ваколіцах была царква, якой у першай палове XIX ст. належала больш за 70 дзесяцін зямлі, якую апрацоўвалі сяляне. Напярэдадні рэформы 1861 году, у Цумані налічвалася ўсяго 47 двароў і 393 жыхара.
Падчас Першай сусьветнай вайны праз Цумань і суседнія вёскі праходзіла лінія фронту.
З 1920 па 1939 гг. Цумань уваходзіла ў склад міжваеннай Польшчы, і адносілася да Луцкага павету. Паводле зьвестак польскай статыстыкі, на 30 верасьня 1921 году ў вёсцы налічвалася 204 жылыя дамы і 1141 жыхар.
Лясныя масівы ў ваколіцах Цумані былі з 1943 году тэрыторыяй дзеяньняў УПА і яе баёў з нямецкімі войскамі і савецкімі партызанамі.
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ↑ Напісаньне ў адпаведнасьці з ТКП 177-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Украіны на беларускую мову»
