Вялікія Лепясы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Вялікія Лепясы
трансьліт. Vialikija Liepiasy
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Берасьцейская
Раён: Кобрынскі
Сельсавет: Буховіцкі
Насельніцтва: 1613 чал. (2010)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 1642
Паштовы індэкс: 225876
Нумарны знак: 1
Геаграфічныя каардынаты: 52°14′15″ пн. ш. 24°22′56″ у. д. / 52.2375° пн. ш. 24.38222° у. д. / 52.2375; 24.38222Каардынаты: 52°14′15″ пн. ш. 24°22′56″ у. д. / 52.2375° пн. ш. 24.38222° у. д. / 52.2375; 24.38222
Вялікія Лепясы на мапе Беларусі ±
Вялікія Лепясы
Вялікія Лепясы
Вялікія Лепясы
Вялікія Лепясы
Вялікія Лепясы
Вялікія Лепясы

Вялі́кія Лепясы́[1]вёска ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці, на ўсходнім беразе Лепясоўкі. Вялікія Лепясы ўваходзяць у склад Буховіцкага сельсавету. Насельніцтва на 2010 год — 1613 жыхароў.

Знаходзяцца за 2 км на поўнач ад Кобрыню і за 48 км на ўсход ад Берасьця. Празь вёску праходзіць аўтадарога Кобрынь — Баранавічы.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У пісьмовых крыніцах назва сустракаецца з XVI стагодзьдзя як вёска ў складзе Кобрынскай эканоміі ў Троцкім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага. У 1563 року Лепясы — маёнтак у Берасьцейскім ваяводзтве. У вёсцы збудавалі манастыр з царквой Крыжа Гасподняга, які ў 1638 року атрымаў 1 валоку 9 моргаў землі і дазвол на рыбную лоўлю ад В. Прышыхоцкага і яго жонкі Р. Пякарскай.

Пасьля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расейскай імпэрыі, у Кобрынскім павеце, з 1801 року ў Гарадзенскай губэрні. У 1890 року Лепесы — вёска ў Стрыгаўскай воласьці Кобрынскага павету (314 дзесяцінаў землі). У 1897 року вёска Вялікія Лепясы (2 вёрсты ад чыгункі Берасьце — Бранск і ракі Мухавец) складалася з 35 двароў, меліся хлебазапасны магазын, карчма (у жылой хаце) і харчовая крама, працавала цагельня. Каля вёскі месьціліся: дом аховы пры плаціне № 4 (8 жыхароў), маёнтак (8 жыхароў), вайсковыя кашары (пры Маскоўска-Варшаўскай шашы, 2562 вайскоўцаў), 2 палкавыя цэрквы, палкавыя майстэрні, вайсковы клюб з буфэтам, салдацкая чайная і прадуктовая крама.

З 1921 па 1939 рокі вёска ў складзе Стрыгаўскай гміны Кобрынскага павету Палескага ваяводзтва міжваенннай Польскай Рэспублікі. У вёсцы налічвала 33 двары, у маёнтку — 2 двары. У 1930-я рокі працавалі школа, вечаровыя курсы, хата-чытальня.

З 1939 року ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 року частка Кобрынскага раёну Берасьцейскай вобласьці. З 12 кастрычніка 1940 року вёска — цэнтар Лепясоўскага сельсавету, з 30 кастрычніка 1959 року ў Яроміцкім, з 19 ліпеня 1976 року ў Буховіцкім сельсаветах.

У 1940 року ў вёсцы налічвалася 75 двароў, цагельня, крама, упраўленьне сельсавету, пачатковая школа, хата-чытальня, дзіцячы садок. На тэрыторыі сельсавету знаходзілася 13 населеных пунктаў, 276 хутароў (1530 жыхароў), 475 двароў, 2368 жыхароў. Падчас Вялікай Айчыннай Вайны Вялікія Лепесы акупавалі з чэрвеня 1941 па ліпень 1944 року. У 1947 року ў вёсцы дзейнічалі мэдычны пункт і цагельня.

У 1999 року ў вёсцы налічвалася 457 гаспадарак. Вёска ўваходзіла ў склад калгасу «Кобрынскі» (цэнтар — вёска Імянін)[2].

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У вёсцы (цяпер у межах места Кобрыню) дзейнічае прадпрыемства па вырабе цэглы КУПТП «Лепясы»[3].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • XIX стагодзьдзе: 1897 год — 227 чал.
  • XX стагодзьдзе: 1905 год — 284 чал.; 1911 год — 379 чал., кашары (2578 чалавек), маёнтак Дз. Грозмана (25 жыхароў), 10 чалавек пражывалі пры плаціне.; 1921 год — 184 чал. у вёсцы, у маёнтку — 11 чалавек.; 1940 год — 409 чал.; 1959 год — 457 чал.; 1970 год — 882 чал.; 1999 год — 1246 чал.
  • XXI стагодзьдзе: 2005 год — 511 двароў, 1420 чал.; 2010 год — 1613 чал.

Асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У вёсцы нарадзіўся палескі паэт Дзьмітро Фалькоўскі, які пісаў на ўкраінскай мове. У 1998 року ў вёсцы адкрылі помнік (мэмарыяльны знак) паэту, а таксама назвалі ў яго гонар вуліцу[4], на якой знаходзілася бацькава хата паэта.[5].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010. — 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (pdf) С. 183
  2. ^ Вялікія Лепясы на Kobrin-online.com
  3. ^ Каталёг-даведнік «Малы і сярэдні бізнэс Беларусі»(рас.)
  4. ^ Сьпіс вуліцаў вёскі Вялікія Лепясы(рас.)
  5. ^ До тебе, Світе. Українська література Берестейщіні // Під. ред. Цвид Антон Петрович. — Київ, 2003. — С. 190.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Вялікія Лепясы // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Кобрынскага раёна. — Менск: БЕЛТА, 2002. — 624 с.: іл. ISBN 985-6302-44-7.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]