Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Рынкавая)

From Вікіпэдыя
Jump to navigation Jump to search
Помнік сакральнай архітэктуры
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова
Уваскрасенская царква па адбудове
Уваскрасенская царква па адбудове
Краіна Беларусь
Места Віцебск
Каардынаты 55°11′41″ пн. ш. 30°12′21″ у. д. / 55.19472° пн. ш. 30.20583° у. д. / 55.19472; 30.20583Каардынаты: 55°11′41″ пн. ш. 30°12′21″ у. д. / 55.19472° пн. ш. 30.20583° у. д. / 55.19472; 30.20583
Канфэсія Беларуская праваслаўная царква
Архітэктурны стыль барокавая архітэктура[d]
Аўтар праекту Іосіф Фантана II[d]
Дата заснаваньня XVI ст.
Статус Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова на мапе Беларусі
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова
Commons-logo.svg Царква Ўваскрасеньня Хрыстова на Вікісховішчы

Царква Ўваскрасеньня Хрыстова на Рынку[a] — помнік архітэктуры XVIII ст. у Віцебску. Знаходзіцца на тэрыторыі Ўзгорскага замка, на заходнім баку гістарычнага Рынку[b]. Твор архітэктуры віленскага барока. Па гвалтоўным адабраньні ад Сьвятога Пасаду ў валоданьне Маскоўскага патрыярхату (1834 год) у 1841 годзе помнік перабудавалі ў стылі клясыцызму. У 1936 годзе савецкія ўлады зруйнавалі царкву, у 2000—2008 гадох яе адбудавалі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Гісторыя[edit | edit source]

Вялікае Княства Літоўскае[edit | edit source]

Мураваную царкву збудавалі з фундацыі Мікалая Смыка на месцы ранейшай драўлянай у 1740—1750-я гады. У 1772 годзе адбылося асьвячэньне новазбудаванай царквы. Пра аўтара архітэктурнага праекту дакладна нічога не вядома, аднак ёсьць меркаваньне, што ім быў Ёсіф Фантана, які збудаваў Прачысьценскую саборную царкву ў тым жа Віцебску[1].

Пад уладай Расейскай імпэрыі[edit | edit source]

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год) царква працягвала дзейнічаць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1834 годзе ўлады Расейскай імпэрыі гвалтоўна адабралі царкву ў уніятаў і перадалі яе Маскоўскаму патрыярхату.

У 1841 годзе зьявіўся праект рэканструкцыі помніка ў стылі постклясыцызму, які цалкам не рэалізавалі (на царкву паставілі барабан з купалам, перабудавалі франтоны). У 1913 годзе будынак адрамантавалі.

Найноўшы час[edit | edit source]

У 1936 годзе савецкія ўлады зруйнавалі помнік архітэктуры.

У 1992 годзе згодна з пастановай мескіх уладаў пляц, дзе калісьці стаяла царква і захаваліся яе падмуркі, перадалі грэцка-каталіцкай парафіі пад аднаўленьня Ўваскрасенскай Рынкавай царквы. У 1996 годзе віцебскія ўлады адабралі пляц у ўніятаў і перададалі яго Маскоўскаму патрыярхату. У 2008 годзе скончылася адбудова царквы.

Архітэктура[edit | edit source]

Помнік архітэктуры віленскага барока. Царква даволі сьціплая памерамі і складаецца з аднаго нэфа. Гэта абумоўлівалася, відаць, шчыльнай забудаванасьцю Рынку. З поўначы яна завяршаецца паўкруглай апсыдай з высокім фігурным барокавым франтонам і дзьвюма нізкімі рызьніцамі з бакоў.

Галоўны фасад упрыгожваюць дзьве 3-павярховыя вытанчаныя вежы. Між вежаў разьмяшчаецца 2-ярусны барокавы франтон (у ХІХ ст. заменены на больш нізкі клясычны).

У наш час царкву аднавілі ў аўтэнтычным барокавым выглядзе.

Галерэя[edit | edit source]

Гістарычная графіка[edit | edit source]

Гістарычныя здымкі[edit | edit source]

Сучасныя здымкі[edit | edit source]

Заўвагі[edit | edit source]

  1. ^ таксама Уваскрасенская Рынкавая царква, Васкрасенская Рынкавая царква
  2. ^ Цяперашні афіцыйны адрас царквы — вуліца Суворава, 2

Крыніцы[edit | edit source]

  1. ^ Габрусь Т. Мураваныя харалы. — Менск, 2001. C. 184

Літаратура[edit | edit source]

Вонкавыя спасылкі[edit | edit source]

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  212Г000086

Commons-logo.svg Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Рынкавая)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў