Радзівілімонты

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Гэтая назва мае некалькі сэнсаў. Калі вас цікавяць іншыя сэнсы, глядзіце таксама Красная Зьвязда, Чырвоная Зорка.
Радзівілімонты
трансьліт. Radzivilimonty
Рэшткі палацу
Рэшткі палацу
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Менская
Раён: Клецкі
Сельсавет: Красназьвёздаўскі
Насельніцтва: 460 чал. (2009)
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 1793
Паштовы індэкс: 222642
Нумарны знак: 5
Геаграфічныя каардынаты: 53°0′36″ пн. ш. 26°40′40″ у. д. / 53.01° пн. ш. 26.67778° у. д. / 53.01; 26.67778Каардынаты: 53°0′36″ пн. ш. 26°40′40″ у. д. / 53.01° пн. ш. 26.67778° у. д. / 53.01; 26.67778
Радзівілімонты на мапе Беларусі ±
Радзівілімонты
Радзівілімонты
Радзівілімонты
Радзівілімонты
Радзівілімонты
Радзівілімонты
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Радзівілімо́нты (таксама — Радзімо́нты[1]; з 1969 году — Кра́сная Зьвязда́[1] або Чырво́ная Зо́рка[1]) — вёска ў Клецкім раёне Менскае вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Красназьвёздаўскага сельсавету. Былая сядзіба Радзівілаў.

Знаходзіцца за 8 км на паўднёвы захад ад Клецку, за 134[2] км ад Менску.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У XVIII стагодзьдзі маёнтак быў адной зь летніх рэзыдэнцыяў Радзівілаў.

Сваім росквітам Радзівілімонты абавязаны перадусім Альбрэхту Радзівілу, выпускніку Ляйпцыскага ўнівэрсытэту. Яму таксама належаў і Клецак. Княжацкі замак у Клецку яшчэ ў 1706 годзе спалілі швэды, а новую рэзыдэнцыю Альбрэхт пастанавіў стварыць ужо ў суседніх Радзівілімонтах.

Тут у 1818 годзе нарадзіўся мастак і паэт-песеньнік Артур Бартэльс, удзельнік паўстаньня Кастуся Каліноўскага. Тут яшчэ ў пачатку XVIII ст. жыў дзіўны чалавек Марцін Радзівіл, за імем якога і сёньня хаваецца безьліч мітаў і неразгаданых таямніц. Яго параўноўвалі зь легендарным Фаўстам Гётэ. Князь быў вельмі адукаваны, ведаў шмат замежных моваў, у тым ліку і старажытных, меў уласную лябараторыю, дзе практыкаваўся ў мэдыцыне. Як сьведчаць некаторыя крыніцы, Марцін Радзівіл меў гарэм зь сялянскіх дзяўчат, якіх трымаў для ўласных задавальненьняў. Дзяцей, што нараджаліся пасьля тых любошчаў, ліквідавалі… Ужо пазьней у Марціна Радзівіла выявілася псыхічная хвароба, якая, аднак, не перашкодзіла князю скончыць свае апошнія гады ў слуцкай турме[3].

Палац[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Палац Радзівілаў, малюнак пачатку XX стагодзьдзя

Аблічча палаца, які ў выглядзе руін захаваўся да нашых дзён, у канцы XVIII ст. ствараў італьянскі дойлід Карла Спампані. У тыя гады італьянец часта працаваў на беларускіх землях. Новы палац Радзівілаў паўстаў у клясыцыстычным стылі, ён спалучаў у сабе рысы драўлянай (з дубовых камлёў) і каменнай архітэктуры. Апроч жылых і гаспадарчых пакояў, унутры палаца месьціўся зімовы сад.

У другой палове XIX ст. радзівілаўская інфраструктура ў Радзівілімонтах апроч палаца ўключала: два флігелі, канцылярыю, дом эканома, а таксама цэлы гаспадарчы двор зь вінакурняй, млынам, вяндлярняй, воднай помпай, стайняй і гумнамі. Побач з палацам у 1875 годзе Марыя Радзівіл заклала парк, дзе з гэтай нагоды быў усталяваны памятны камень з гравіроўкай «Гэтыя алеі ў 1875 годзе заклала Марыя з Кашталянаў, Княжна Антона Радзівіла». А на мяжы XIX—XX стагодзьдзяў паміж радзівілаўскімі рэзыдэнцыямі ў Нясьвіжы і Радзівілімонтах муж Марыі Антон Радзівіл нават наладзіў тэлефонную сувязь (каля 25 кілямэтраў)[3].

У пачатку 1990-х гадоў у радзівілаўскім палацы згарэў дах, пасьля чаго ніхто не парупіўся ані пра рэстаўрацыю, ані хаця б пра кансэрвацыю будынка. У апошнія гады палац Радзівілаў літаральна развальваецца на вачах, яго абнесьлі плотам і пераўтварылі ў мясцовы сьметнік.

Астатнім будынкам былога сядзібавага комплексу пашанцавала больш. У некаторых зь іх і сёньня жывуць людзі. У больш-менш цэласным выглядзе захаваўся гаспадарчы двор Радзівілаў, дзе за савецкім часам выраблялі кансэрвы[3].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 2009 год — 460 жыхароў
  • 2003 год — 619 жыхароў, 268 двароў[2]
  • 1999 год — 612 жыхароў

Славутасьці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Інфраструктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Цэнтральная сядзіба СВК «Племзавод „Чырвоная Зорка“».

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (djvu) С. 212
  2. ^ а б Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і нш.. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17. — С. 315. — 512 с. — 10 000 ас. — ISBN 985-11-0279-2
  3. ^ а б в Сляды спадчыны. Радзівілімонты, Intex-press, 13-05-2010

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Радзівілімонтысховішча мультымэдыйных матэрыялаў