Прэзыдэнцкая бібліятэка Рэспублікі Беларусь

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Прэзыдэнцкая бібліятэка Рэспублікі Беларусь (афіцыйная назва — Дзяржаўная ўстанова «Прэзыдэнцкая бібліятэка Рэспублікі Беларусь») — адна з найбуйнейшых навуковых бібліятэкаў Рэспублікі Беларусь. Разьмешчана ў будынку Дома ўраду ў Менску.

Гісторыя Прэзыдэнцкай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

1917—1941[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Да моманту стварэньня бібліятэкі[1] ўжо існавалі бібліятэкі розных наркаматаў. Так у 1917 г. была створана бібліятэка народнага камісарыята шляхоў зносінаў, у 1918 г. — навуковая бібліятэка цэнтральнага статыстычнага кіраўніцтва. 13 студзеня 1919 г. Савет народнай гаспадаркі ССРБ прымае пастанову аб стварэньні пры ім тэхніка-эканамічнай бібліятэкі.[2] Пазьней Савет Народных Камісараў (СНК) ЛітБел прымае пастанову аб стварэньні Дзяржаўнага інстытуту па сацыялёгіі й эканоміцы Літвы й Беларусі й Дзяржаўнай сацыялягічнай бібліятэкі пры ім. Ад пачатку 20-х гг. XX ст. працавалі статыстыка-эканамічная бібліятэка Наркамзема, невялікія бібліятэкі Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта (ЦВК) і СНК БССР, народных камісарыятаў фінансаў, працы й асьветы, Дзяржпляна, Савета народнай гаспадаркі.

7 лістапада 1933 году ў Менску ўвялі ў строй будынак Дома ўраду, куды пераехалі ЦВК і СНК, наркаматы й іншыя рэспубліканскія арганізацыі. На базе іх даведкавых бібліятэк па пастанове СНК БССР ад 10 сьнежня 1933 г. (№ 1993) было адкрыта «Аддзяленьне Дзяржаўнай бібліятэкі й Бібліяграфічнага інстытуту імя У. І. Леніна пры Доме Ўраду».[3] З гэтага моманту пачалося плянамернае бібліятэчнае абслугоўваньне дзяржаўнага апарату БССР.

Цьвёрдага дакумэнтальнага пацьвярджэньня самастойнасьці бібліятэкі да сакавіка 1938 г. ня знойдзена. У адпаведнасьці з пастановай Прэзыдыюма Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта БССР ад 17 сакавіка 1938 г. Урадавай бібліятэцы надаецца імя А. М. Горкага.[4] Важнай вехай у разьвіцьці бібліятэкі можна лічыць стварэньне Савета бібліятэкі. Старшынём Савета бібліятэкі стаў першы намесьнік Старшыні СНК І. А. Захараў. У склад Савета ўваходзілі прадстаўнікі Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета, Дзяржпляна, камісарыятаў лёгкай, харчовай і іншых прамысловасьцей. Фінансаваньне бібліятэкі ажыцьцяўляў Наркамфін БССР, а гаспадарчае забесьпячэньне — кіраўніцтва Дома Ўрада. У гэты пэрыяд чытальная зала й абанэмэнт былі адчынены да 23 гадзін 45 хвілін, уключаючы суботу й нядзелю. Да таго часу чытальная зала па сваім дапаможным фондзе, даведкавым апараце й абсталяваньні была ў ліку лепшых у рэспубліцы. Да 1938 г. бібліятэкай карысталіся 2800 чытачоў. Даваенны фонд бібліятэкі дасягнуў 250 тыс. адзінак захоўваньня, у тым ліку 80 тыс. экзэмпляраў кніжнага фонду.

1941—1960[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У гады Вялікай Айчыннай вайны фонд бібліятэкі быў разрабаваны й практычна поўнасьцю зьнішчаны. Пытаньне аб аднаўленьні бібліятэкі вырашалася яшчэ да вызваленьня Менску. Савет Народных Камісараў БССР 27 чэрвеня 1944 г. прыняў пастанову “Аб аднаўленьні дзейнасьці бібліятэкі СНК БССР”. А 8 ліпеня 1944 г. Саўнаркамам БССР быў зацьверджаны яе пастаянны штат, наладжана атрыманьне абавязковага экзэмпляра літаратуры з Цэнтральнага калектара навуковых бібліятэк. Урадавая бібліятэка імя А. М. Горкага першай сярод навуковых бібліятэк сталіцы ўлетку 1944 г. пачала працу ў вызваленым Менску. На ранейшым месцы была адноўлена чытальная зала на 150 месцаў. Да 1946 г. у бібліятэцы абслугоўвалася 3000 чытачоў.

1944-1952 гг. — час інтэнсіўнага фармаваньня фонду. Колькасьць экзэмпляраў дасягае даваеннага ўзроўню. Кнігі набывалі ў насельніцтва, праз букіністычныя крамы. 15440 выданьняў было адабрана з трафэйных крыніц. Супрацоўнікі бібліятэкі выяжджалі ў Маскву, Ленінград, Ерэван, Тбілісі, Баку з мэтай аднаўленьня фонду Ўрадавай бібліятэкі Беларусі. Туды да вайны накіроўваўся беларускі абавязковы экзэмпляр. Вялікую дапамогу па аднаўленьні кніжнага фонду аказалі Дзяржаўная бібліятэка СССР імя Леніна(ru), Урадавая бібліятэка Саўміна СССР, Дзяржаўная публічная бібліятэка імя Салтыкова-Шчадрына(ru) і іншыя бібліятэкі. За першы пасьляваенны год бібліятэкай было зарэгістравана 66634 экзэмпляраў дакумэнтаў. У інвэнтарнай кнізе № 1 14 кастрычніка 1944 г. была запісана кніга пад інвэнтарным нумарам «1»: Чехов А. П. «Водевили» (М., 1944).

У пасьляваенны час бібліятэка ўзнаўляе культурна-масавую й асьветніцкую працу. У сьценах бібліятэкі арганізоўваюцца сустрэчы зь дзеячамі культуры, паэтамі, пісьменьнікамі, сярод якіх былі К. Сіманаў, А. Безыменскі, М. Галодны, С. Маршак, П. Броўка, М. Танк, І. Шамякін, І. Мележ, Я. Брыль і інш.

У пасьляваенныя гады ўзрасьлі інфармацыйныя патрэбнасьці спэцыялістаў савецкіх, партыйных, гаспадарчых органаў, якія працавалі ў галіне аднаўленьня народнай гаспадаркі. Фонд бібліятэкі стаў актыўна папаўняцца навукова-тэхнічнай дакумэнтацыяй. У 1956 г. пры бібліятэцы быў створаны кабінэт новай тэхнікі, які неўзабаве стаў цэнтрам тэхнічнай інфармацыі й бібліяграфіі ў рэспубліцы. Бібліятэка ажыцьцяўляла арганізацыйна-мэтадычнае кіраўніцтва сеткай тэхнічных бібліятэк, яе дзейнасьць у гэтым напрамку курыравалася Дзяржаўным навукова-тэхнічным камітэтам Савета Міністраў БССР.

У 1950-1960 гг. бібліятэка актыўна вядзе навукова-дасьледчую работу ў галіне бібліяграфіі, канцэнтруючыся на падрыхтоўцы бібліяграфічных дапаможнікаў па эканамічнай тэматыцы, грамадзка-палітычных пытаньнях, савецкім будаўніцтве, актуальных пытаньнях навукі й тэхнікі.

1960—1994[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Да 1960 г. Урадавая бібліятэка імя А. М. Горкага стала адной з найбуйнейшых навуковых бібліятэк рэспублікі. У гэтым жа годзе адчыняецца міжбібліятэчны абанэмэнт (МБА). А ў 1964 г. Урадавая бібліятэка зьявілася ініцыятарам стварэньня «кальцавога» МБА. Паводле «Палажэньня аб адзінай агульнадзяржаўнай сыстэме МБА» «кальцавы» МБА аб’яднаў Дзяржаўную бібліятэку БССР імя У. І. Леніна, Фундамэнтальную бібліятэку АН БССР і Ўрадавую бібліятэку імя А. М. Горкага й стаў асновай стварэньня рэспубліканскай сыстэмы міжбібліятэчнага абслугоўваньня бібліятэк усіх сыстэм і ведамстваў.

Гравюра з «Анфалагіёна». Кіеў,1619

У 1970 годзе Ўрадавая бібліятэка мае мільённы фонд дакумэнтаў, разьвітую сыстэму МБА, прафэсійна арганізаваны даведкава-бібліяграфічны апарат. Няўхільна ўдасканальваецца інфармацыйнае абслугоўваньне кіруючых кадраў рэспубліканскага апарату й працаўнікоў Саветаў, спэцыялістаў народнай гаспадаркі. Вядзецца вялікая арганізацыйна-мэтадычная й навукова-бібліяграфічная праца. У 1970 г. Урадавую бібліятэку імя А. М. Горкага адносяць да навуковых бібліятэк першай катэгорыі.

У 70-80-ыя гады мінулага стагодзьдзя Ўрадавая бібліятэка актыўна ўсталёўвае дзелавыя кантакты. Сярод яе партнэраў — Дзяржаўная публічная навукова-тэхнічная бібліятэка(ru), галіновыя навукова-тэхнічныя бібліятэкі краіны, Тэкст(ru). Урадавая бібліятэка імя А. М. Горкага зьяўлялася актыўным чальцом Занальнага савета тэхнічных бібліятэк Прыбалтыкі, Беларусі й Калінінградзкай вобласьці.

Новы віток у разьвіцьці бібліятэкі зьвязаны з узьнікненьнем сувярэннай беларускай дзяржавы. У адпаведнасьці з распараджэньнем прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнкі ад 26 верасьня 1994 г. № 17рп Урадавая бібліятэка была перайменавана ў Прэзыдэнцкую бібліятэку Рэспублікі Беларусь. З гэтага часу галоўнай задачай становіцца ўсебаковае бібліятэчна-інфармацыйнае забесьпячэньне дзейнасьці прэзыдэнта й яго адміністрацыі, Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савету міністраў і яго апарату, Канстытуцыйнага суду Беларусі, Выканаўчага сакратарыяту СНД, міністэрстваў, дзяржаўных камітэтаў, ведамстваў, арганізацыяў і мясцовых органаў кіраваньня. Індывідуальнае інфармаваньне рэгулярна атрымліваюць супрацоўнікі Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, Савета Рэспублікі і Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Савету міністраў і інфармацыйныя службы гэтых установаў.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Герасімаў, В. М. Да гісторыі стварэньня Прэзыдэнцкай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь і фарміраваньня яе кнігазбораў (1933—1945 гг.) / В. М. Герасімаў // Здабыткі : дакумэнтальныя помнікі на Беларусі. — Мн. : НББ, 2005. — N 7. — С. 79-90.
  2. ^ Постановление Президиума СНХ ССРБ о конфискации технических библиотек и организации технической библиотеки при СНХ ССРБ, 13 янв. 1919 г. // Библиотечное дело в БССР : документы и материалы. — Минск, 1978. — Т. 1. 1918—1941. — С. 17.
  3. ^ Об организации при Доме правительства отделения Государственной библиотеки и Библиографического института БССР им. В. И. Ленина // Библиотечное дело в БССР : документы и материалы. — Минск, 1978. — Т. 1. 1918—1941. — С. 176—177.
  4. ^ Аб прысваеньні імя А. М. Горкага Ўрадавай бібліятэцы ў гор. Менску : пастанова Прэзыдыюма ЦВК БССР ад 17 сакавіка 1938 г. № 91 // Збор законаў і распараджэньняў рабоча-сялянскага ўрада БССР. — 1938. — № 10. — С. 10.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]