Мцэнск

Мцэнск рас. Мценск
Населены пункт
Сьцяг Герб
Краіна	Расея
Суб’ект фэдэрацыі	Арлоўская вобласьць
Раён	Мцэнскі
Першыя згадкі	1146
Геаграфія
Плошча	20,81 км²
Вышыня НУМ	160 м
Часавы пас	UTC+03:00
Каардынаты
Насельніцтва
Колькасьць	▼36 070 чал. (2023)
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	48646
Паштовы індэкс	303030
Сайт	adm-mtsensk.ru/index.html
Мцэнск на мапе Расеі Мцэнск

Мцэнск (па-расейску: Мценск) — горад (з 1778 году) у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Мцэнскага раёну Арлоўскай вобласьці. Насельніцтва 36 тыс. чалавек (2023). Заснаваны ў 1146 годзе. Мцэнск разьмешчаны на ўтоку ракі Мецна ў раку Зуша (прыток Акі), за 49 км ад Арла. У горадзе працуюць заводы — алюмінавага ліцьця АМО «ЗІЛ», «Вторцветмет», камунальнага машынабудаваньня «Коммаш», «Текмаш», біяхімічны, мэблевая фабрыка, а таксама мяса-, харча-, хлебакамбінаты, маслазавод.

Гісторыя

• 1146 — першая згадка Мцэнску ў Ніканаўскім летапісе, як места на Севершчыне.
• 1238 — зруйнаваны татарамі Бату-хана.
• 1320 — у складзе Вялікага Княства Літоўскага.
• 1371 — Мцэнск захоплены маскавітамі, пра што вялікі князь Альгерд скардзіцца ў лісьце да канстантынопальскага патрыярха Філафея.
• 1407 — Вітаўт вяртае места ў склад Вялікага Княства Літоўскага.
• 1415 — жыхары Мцэнску прынялі хрышчэньне.
• 1422 — Рыгор Пратасьеў прызначаны Вітаўтам ваяводай Мцэнскага намесьніцтва.
• 1424 — мцэнскі ваявода дапамагаў адоеўскаму князю пазбавіцца ад татарскай навалы хана Куйдадата.
• 1430 — Мцэнск выстаяў трохтыднёвую аблогу татарскага войска Айдара, але мцэнскі ваявода захаваўшы горад трапіў у палон.
• 1456 — увесну разанскі князь Іван Фёдаравіч спаліў места, разрабаваў навакольлі і вывеў шмат палонных у Разань.
• 1467 — Мікалай Няміравіч — староста Мцэнску.
• 1480 — хан Ахмат зь вялікім войскам двойчы прайшоў празь места спаліўшы яго і разрабаваўшы.
• 1486 — места спустошылі войскі Разанскага княства.
• 1492 — Мцэнск разрабаваны і зруйнаваны маскавітамі.
• 1494 — смаленскі ваявода Юры Глябовіч і князь Сямён Іванавіч Старадубскі вяртаюць Мцэнск у склад ВКЛ.
• 1494 — мцэнскім намесьнікам прызначаны Багдан Сапега.
• 1500 — места было двойчы захоплена бялёўскімі князямі, якія служылі маскоўскаму князю Івану ІІІ.
• 1503 — па шасьцігадоваму літоўска-маскоўскаму замірэньню Мцэнск канчаткова далучаны да Маскоўскага княства.
• 1562 — жыхары Мцэнску адбілі напад 25 тысячнага войска татараў пад кіраўніцтвам хана Даўлет-Гірэя.
• 1581 — Сямён Данілавіч Жыжэмскі — аблогавы ваявода ў Мцэнску.
• 1618 — на Мцэнск нападаюць крымскія татары.
• 1654 — у выніку пошасьці мору горад на працягу трох з паловай месяцаў пазбавіўся больш за палову насельніцтва.
• 1708 — у складзе Кіеўскай губэрні.
• 1727 — у складзе Белгародзкай губэрні.
• 1777 — у месьце пабудаваная Траецкая царква.
• 1802 — у складзе Арлоўскай губэрні.
• 1868 — праз Мцэнск пракладзена чыгунка злучаючая напрамкі Масква-Курск.
• 1862 — у месьце пабудавана турма.
• 16 жніўня 1781 — зацьверджаны герб Мцэнску. Чатыры пшанічных снапа ў зялёным полі, пакладзеныя крыжападобна ў знак блаславёнага багацьця хлебам.
• 1903 — на сельскагаспадарчай выставе ў Арле былі шырока прадстаўлены ручнікі і панёвы мцэнскіх мясцовых майстрых.
• кастрычнік 1941 — ліпень 1943 — у выніку Другой сусьветнай вайны Мцэнск знаходзіўся пад кантролем немцаў.
• 2 жніўня 1943 — у Мцэнск увайшлі савецкія войскі.

Эканоміка

• Мцэнская гісэрня
• Мцэнскі камунальны машынабудаўнічы завод
• Мцэнскі сьпіртавы завод
• Мэблевая фабрыка
• Мцэнскі масларобчы завод
• Хлебакамбінат
• Харчкамбінат
• Мясакамбінат

Насельніцтва

• 1858 — 13 781 чал.
• 1897 — 9 823 чал.
• 1959 — 14 266 чал.
• 1970 — 27 833 чал.
• 1989 — 48 400 чал.
• 2002 — 47 807 чал.
• 2010 — 43 216 чал.

Архітэктура

• Крыжаўзьвіжанскі храм (1888).
• Сьвята-Траецкі храм (1777).
• Храм апосталаў Пятра і Паўла (XVII стагодзьдзе).
• Храм Боскага ўшэсьця (XVII-XVIII стагодзьдзі).
• Царква Жыватворчай Троіцы (1770).
• Руіны царквы Ўваскрэсеньня Хрыстова (1802).
• Руіны Мікалаеўскага сабору (1841).
• Руіны царквы Сьвятога Вялікапакутніка Георгія (1825).
• Руіны царквы Боскага Ператварэньня (1845).