Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў (Нясьвіж)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Помнік сакральнай архітэктуры
Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў
Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў
Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў
Краіна Беларусь
Места Нясьвіж
Каардынаты 53°13′19.69″ пн. ш. 26°40′47.60″ у. д. / 53.2221361° пн. ш. 26.6798889° у. д. / 53.2221361; 26.6798889Каардынаты: 53°13′19.69″ пн. ш. 26°40′47.60″ у. д. / 53.2221361° пн. ш. 26.6798889° у. д. / 53.2221361; 26.6798889
Архітэктурны стыль барока
Дата заснаваньня XVI ст.
Статус Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь
Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў на мапе Беларусі
Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў
Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў
Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў
Commons-logo.svg Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў на Вікісховішчы

Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў — помнік архітэктуры XVI ст. у Нясьвіжы. Знаходзіцца на паўночна-заходняй ускраіне Старога Места, на гістарычнай Бэрнардынскай вуліцы[a]. Твор архітэктуры раньняга барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса. У 2-й палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі перабудавалі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату, па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зруйнавалі будынак касьцёла (захаваліся падмуркі). У наш час кляштарны корпус знаходзіцца ў занядбаным стане.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікае Княства Літоўскае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кляштар бэрнардынаў у Нясьвіжы заснавалі ў 1598 годзе з фундацыі братоў Мікалая «Сіроткі» і Юрыя Радзівілаў. У XVII ст. да касьцёла прыбудавалі капліцы Сьвятога Францішка і Сьвятой Ганны. З 1628 году пры кляштары дзейнічала школа тэалёгіі, ператвораная ў 1654 годзе ў школу філязофіі.

За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай у 1655 годзе кляштар спалілі, да 1662 году комплекс адбудавалі. Пры касьцёле дзейнічалі тры брацтвы.

Пад уладай Расейскай імпэрыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год) комплекс згарэў. У 1802—1822 гадох касьцёл і кляштар адбудавалі. На 1804 год у кляштары было 15 манахаў, 12 студэнтаў, у бібліятэцы — 1199 кніг. Пры кляштары працавала суконная фабрыка.

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1864 годзе ўлады Расейскай імпэрыі гвалтоўна ліквідавалі кляштар, у 1870[1] годзе касьцёл перарабілі пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Кляштарны корпус прыстасавалі пад вайсковыя кашары.

У 1911 годзе ў былым касьцёле праводзіўся рамонт.

Найноўшы час[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Улады міжваеннай Польскай Рэспублікі пакінулі будынкі за новаўтворанай Аўтакефальнай праваслаўнай царквой. У Другую сусьветную вайну комплекс атрымаў нязначныя пашкоджаньні. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Плян касьцёла, 1899 г.

Касьцёл[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Касьцёл — 3-нэфавая базыліка з павышаным цэнтральным нэфам пад 2-схільным і больш нізкімі бакавымі нэфамі пад 1-схільнымі дахамі. 2-ярусны галоўны фасад завяршаўся трыкутным франтонам, у першым ярусе на цэнтральнай восі разьмяшчаўся аркавы партал галоўнага ўвахода[2]. Роўнічныя бакавыя фасады рытмічна падзяляліся аркавымі і прастакутнымі аконнымі праёмамі (адпаведна галоўнага і бакавых нэфаў), а таксама пілястрамі ў прасьценках.

У крыпце знаходзіліся надмагільлі фундатараў, у тым ліку Міхала Казімара Рэйтана. Статуя «Ўкрыжаваньне» лічылася цудоўнай. Мастацкую цікавасьць мелі абразы Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, сьвятых Кацярыны, Ганны, Антонія і Францішка.

Кляштар[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кляштарны корпус — 2-павярховы П-падобны ў пляне будынак, які далучаўся да падоўжнага бакавога фасаду касьцёла.

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гістарычная графіка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гістарычныя здымкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сучасныя здымкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дадатковыя зьвесткі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл атрымаў тытул Сьвятой Кацярыны ў памяць памерлай дачкі М. К. Радзівіла «Сіроткі»
  • У час перабудовы касьцёла пад царкву Маскоўскага патрыярхату, у выніку якой зьнішчылі галоўны і 6 бакавых алтароў, адбылося 5 пажараў

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Цяперашні афіцыйны адрас — вуліца Гейсіка, 1

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Ярашэвіч А. Нясвіжскі кляштар бернардзінцаў // ВКЛ. Энцыкл. Т. 2. — Менск, 2005. С. 375.
  2. ^ Якімовіч Ю., Ярашэвіч А. Нясвіжскі касцёл і кляштар бернардзінцаў // Архітэктура Беларусі. Энцыкл. — Менск, 1993. С. 372.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  613Г000481

Commons-logo.svg Касьцёл Сьвятой Кацярыны і кляштар бэрнардынаў (Нясьвіж)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў