Давід Гільбэрт

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Давід Гільбэрт
David Hilbert
Hilbert.jpg
Нарадзіўся 23 студзеня 1862(1862-01-23)[1][2][3][4][5][6][7][8]
Кёнігсбэрг альбо Вэляў, Каралеўства Прусія
Памёр 14 лютага 1943(1943-02-14)[9][2][3][10][5][6][7][8] (81 год)
Гётынген, Нямеччына
Навуковая сфэра матэматыка, філязофія
Месца працы Гётынгенскі ўнівэрсытэт
Альма-матэр Кёнігсбэрскі ўнівэрсытэт
Навуковая ступень доктарская ступень[1]
Навуковы кіраўнік Фэрдынан фон Ліндэман
Вучні Вільгэльм Акерман, Рыхард Курант, Эрых Гэке і Ота Блюмэнталь
Вядомы як Асноўная тэарэма Гільбэрта, аксіёмы Гільбэрта, праблемы Гільбэрта, праграма Гільбэрта, Дзея Айнштайна-Гільбэрта, Гільбэртава прастора
Узнагароды і прэміі

Даві́д Гі́льбэрт (па-нямецку: David Hilbert; 23 студзеня 1862 году, Кёнігсбэрг альбо Вэляў, Каралеўства Прусія — 14 лютага 1943 году, Гётынген, Трэці Райх) — выбітны нямецкі матэматык-унівэрсал, зрабіў важкі ўнёсак у разьвіцьцё шматлікіх матэматычных падзелаў. У 19101920-я гады, то бок пасьля сьмерці Анры Пуанкарэ, быў прызнаным сусьветным лідэрам матэматыкаў. Гільбэрт прыняў і абараняў тэорыю мностваў Георга Кантара. Вядомы прыклад ягонага лідэрства ў галіне матэматыкі, зьяўляюцца вынайдзены ім сьпіс матэматычных праблемаў, на вырашэньне якіх была накіравана большая частка матэматычных дасьледаваньняў XX стагодзьдзя[11][12]. Гэты сьпіс быў прэзэнтаваны на міжнароднай канфэрэнцыі матэматыкі ў Парыжы.

Гільбэрт зрабіў шмат адкрыцьцяў і прапанаваў фундамэнтальныя ідэі ў розных галінах матэматыкі. Сярод іншых яго дасягненьнямі зьяўляюцца тэорыя інварыянтаў і аксіяматыка Гільбэрта. Гільбэрт вядомы як адзін з заснавальнікаў тэорыі доказаў і матэматычнай лёгікі[13], і быў адным зь першых хто паказаў адрозьненьне паміж матэматыкай і мэтаматэматыкай. Ён сфармуляваў тэорыю гільбэртавых прастораў — адну з асноўных складнікаў функцыянальнага аналізу[14].

За часам жыцьця стаў чальцом шматлікіх акадэміяў навук, у тым ліку Бэрлінскай, Гётынгенскай, чальцом Лёнданскага каралеўскага таварыства, замежным ганаровым чальцом Акадэміі навук СССР. Ляўрэат прэміі Лабачэўскага, прэміі Пансэле і прэміі Баяі.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #11855090X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ^ а б Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2011.
  3. ^ а б MacTutor History of Mathematics archive
  4. ^ Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  5. ^ а б SNAC — 2010.
  6. ^ а б KNAW Past Members
  7. ^ а б Анталягічны праект філязофіі Індыяны
  8. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  9. ^ Колмогоров А. Н. Гильберт Давид // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  10. ^ David Hilbert — 1834.
  11. ^ Ted Honderich (2015). «Philosophers of Our Times». Oxford University Press. — С. 352. — ISBN 978-0-198-71250-3.
  12. ^ «Hilbert's Problems». Wolfram MathWorld.
  13. ^ Zach, Richard (2003-07-31). «Hilbert's Program». Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  14. ^ David Hilbert // Encyclopædia Britannica.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Давід Гільбэртсховішча мультымэдыйных матэрыялаў