Арнольд Зомэрфэльд

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Арнольд Зомэрфэльд
Arnold Sommerfeld
Sommerfeld1897.gif
Нарадзіўся 5 сьнежня 1868(1868-12-05)[1][2][3][4][5]
Каралявец, Прусія, Нямецкая імпэрыя
Памёр 26 красавіка 1951(1951-04-26)[6][2][4][5] (82 гады)
Мюнхэн, Баварыя, ФРН
Навуковая сфэра тэарэтычная фізыка
матэматычная фізыка
Месца працы Гётынгенскі ўнівэрсытэт,
Горная акадэмія ў Кляўсталі,
Найвышэйшая тэхнічная школа ў Ахене,
Мюнхэнскі ўнівэрсытэт
Альма-матэр Каралявецкі ўнівэрсытэт
Навуковы кіраўнік Фэрдынанд фон Ліндэман
Фэлікс Кляйн
Вучні Вольфганг Паўлі
Вэрнэр Гайзэнбэрг
Пэтэр Дэбай
Ганс Бэтэ
Альфрэд Ляндэ
Ляйнус Полінг
Войцех Рубіновіч
Вядомы як адзін з закладальнікаў квантавай тэорыі
Узнагароды і прэміі мэдаль Матэуччы (1924)
мэдаль Макса Плянка (1931)
мэдаль Лёрэнца (1939)

Арно́льд Яга́нэс Вільге́льм Зо́мэрфэльд (па-нямецку: Arnold Johannes Wilhelm Sommerfeld; 5 сьнежня 1868, Каралявец — 26 красавіка 1951, Мюнхэн) — нямецкі фізык-тэарэтык і матэматык.

Разам з Максам Плянкам, Альбэртам Айнштайнам ды Нільсам Борам належыць да кола так званых «бацькоў-заснавальнікаў» квантавай фізыкі, якія на пачатку XX стагодзьдзя стварылі новы падмурак сучаснай фізыкі ў выглядзе сучаснай тэарэтычнай фізыкі зь яе галоўным напрамкам — квантаваю мэханікаю і тэорыяю адноснасьці. Зомэрфэльд абагульніў тэорыю Бора на выпадак эліптычных арбіт з улікам рэлятывісцкіх паправак і растлумачыў тонкую структуру спэктраў вадароднага атаму, пабудаваў квантавую тэорыю нармальнага эфэкта Зэемана, усталяваў шэраг спэктраскапічных заканамернасьцяў, увёў галоўны, азімутальны, магнітны, унутраныя квантавыя лікі й адпаведныя правілы адбору.

Акрамя таго, Зомэрфэльд разьвіў паўклясычную тэорыю мэталаў, займаўся праблемамі клясычнай электрадынамікі (дыфракцыя і распраўсюджваньне электрамагнітных хваляў), электроннай тэорыі, спэцыяльнай тэорыі адноснасьці, гідрадынамікі і інжынэрнай фізыкі, матэматычнай фізыкі.

Зомэрфэльд быў ня толькі выдатным навукоўцам, а й таленавітым выкладчыкам. Ён заклаў буйную мюнхэнскую школу тэарэтычнай фізыкі, стварыў шэраг падручнікаў па гэтай дысцыпліне. Мноства ягоных асыстэнтаў, асьпірантаў і вучняў сталі выдатнымі фізыкамі і нобэлеўскімі ляўрэатамі.

Нягледзячы на велізарны аўтарытэт і дасягненьні ў галіне квантавай тэорыі атаму, сам Зомэрфэльд так я ня быў уганараваны Нобэлеўскай прэміяй, хоць вылучаўся на яе 84 разы ў 1917—1951 роках[7].

Памёр празь некалькі тыдняў пасьля зьбіцьця аўтамабілем на вуліцы. Ягоным імем названы Цэнтар тэарэтычнай фізыкі пры Мюнхэнскім унівэрсытэце[8].

Прэміі і ўзнагароды[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ушанаваньне памяці[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #11861553X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ^ а б MacTutor History of Mathematics archive
  3. ^ SNAC — 2010.
  4. ^ а б Munzinger-Archiv — 1913.
  5. ^ а б Энцыкляпэдыя Бракгаўза
  6. ^ Зоммерфельд Арнольд // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. ^ Arnold Sommerfeld(анг.) Nomination Database. The Official Web Site of the Nobel Prize. Праверана 25 студзеня 2016 г.
  8. ^ About ASC(анг.). Arnold Sommerfeld Center For Theoretical Physics. Праверана 25 студзеня 2016 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Арнольд Зомэрфэльдсховішча мультымэдыйных матэрыялаў