Вішанькі (Гомельская вобласьць)
| Вішанькі лац. Višańki | |
| Населены пункт | |
| Краіна | Беларусь |
|---|---|
| Вобласьць | Гомельская |
| Раён | Ельскі |
| Сельсавет | Рамязоўскі |
| Дата заснаваньня | перад 1552 годам |
| Часавы пас | |
| Каардынаты | 51°45′52,90″ пн. ш. 29°03′24,80″ у. д.HGЯO |
| Насельніцтва | |
| Колькасьць | 101 чал. (2004) |
| Лічбавыя ідэнтыфікатары | |
| Тэлефонны код | +375 2354 |
| Паштовы індэкс | 247836 |
| СААТА | 3214824004 |
| Нумарны знак | 3 |
| Вішанькі на мапе Беларусі ±   Вішанькі | |
Ві́шанькі[1] — вёска ў Беларусі, у складзе Рамязоўскага сельсавету Ельскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 101 чал. (2004). Знаходзяцца за 9 км на паўднёвы захад ад места і чыгуначнай станцыі Ельск (лінія Каленкавічы — Оўруч), на аўтамабільнай дарозе Ельск — Старое Высокае.
Гісторыя
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Вялікае Княства Літоўскае і Рэч Паспалітая
[рэдагаваць | рэдагаваць код]
У апісаньні Мазырскага замку 1552 году зазначана, што зь Вішанькаўскіх (Вышковских) людзей сяла Багуцічаў аднайменнай нядзелі[a] Мазырскай воласьці выбіралася паўтары капы (90) грошаў[2]. Сяло Вішанькі названае ў рэвізіі Мазырскага староства, выкананай каралеўскімі камісарамі панамі Рыгорам Валовічам і Мікалаем Нарушэвічам да 8 кастрычніка 1560 году[b]. Тады былі вызначаныя межы Вішанькаў разам зь сёламі Анузы, Міхалкі, Мытва (Мутва)[3].
Надалей Вішанькі згаданыя ў 1568 годзе, калі тут было 8 службаў.
Напярэдадні падпісаньня акту Люблінскай уніі, згодна з указам караля і вялікага князя Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году, Кіеўскае ваяводзтва стала часткаю Кароны Польскай[4]. Вішанькі ў складзе Мазырскага павету, пад уплывам віленскага ваяводы, канцлера ВКЛ і мазырскага старосты Мікалая Радзівіла Рудога ды падтрымаўшай яго павятовай шляхты, быў выведзены з Кіеўскага і далучаны да Менскага ваяводзтва.
Надалей зьвесткі пра Вішанькі сустрэтыя ў рэестрах двайнога і трайнога падымнага Мазырскага павету 1670 году. У першым выпадку пані Ельская, маршалкавая пінская[c], з 80 дымоў у Мялешкавічах, Ельску, Багуцічах, Шарыне, Вішаньках і Раманаве выплачвала 80 злотых. У другім з тых жа 80 дымоў, сярод якіх не названы Раманаў, мусіла выдаваць 120 зл.[d][6].
Пад уладай Расейскай імпэрыі
[рэдагаваць | рэдагаваць код]У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Вішанькі апынуліся ў межах Расейскай імпэрыі, ад 3 траўня 1795 году ў адноўленым Мазырскім павеце Менскага намесьніцтва, з 12 сьнежня 1796 губэрні.
У парэформавы пэрыяд Вішанькі адміністрацыйна належалі да Каралінскай воласьці.
Паводле вынікаў перапісу 1897 году ў Вішаньках было 35 двароў з 235 жыхарамі, існавалі школа граматы, хлебазапасны магазын, працавалі цагельня, вятрак, вінная лаўка.
Найноўшы час
[рэдагаваць | рэдагаваць код]9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Вішанькі ў складзе Мазырскага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага[7].
Насельніцтва
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- XIX стагодзьдзе: 1811 — 24 двары; 1816 — 85 жыхароў; 1897 — 39 двароў, 235 жыхароў (паводле перапісу)
- XX стагодзьдзе: 1908 — 53 двары, 341 жыхар; 1924 — 65 двароў, 228 жыхароў; 1940 — 140 двароў, 450 жыхароў; 1959 — 324 жыхары (паводле перапісу); 1999 — 116 жыхароў
- XXI стагодзьдзе: 2004 — 49 гаспадарак, 101 жыхар[8]
Заўвагі
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ↑ Нядзелі альбо чэргі (у складзе кожнай некалькі паселішчаў), на якія падзялялася Мазырская воласьць, як даводзілася несьці замкавую службу, выконваць работы на карысьць замку. Па нядзелях разьмяркоўваліся і плацёжныя павіннасьці (Клепатский П. Г. Очерки по истории Киевской земли / П.Г. Клепатский – Т. 1: Литовский период. – Одесса, 1912. С. 185, 189 – 190).
- ↑ Тэкст вядомы з актавай кнігі 1777 г., таму — польскамоўны.
- ↑ Пінскім маршалкам быў Лукаш Ельскі[5].
- ↑ У рэестры двайнога аркуш абрэзаны, у трайным сума ня ўказаная наогул, але вядома, што адзіны пабор з дыму складаў 15 грошаў, г. зн. паўзлоты.
Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ↑ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4. (pdf)
- ↑ Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). — Ч. 7. — Т. 1: Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 631 — 632
- ↑ Архив ЮЗР. Ч. VIII. Т. V. Акты об украинской администрации XVI—XVII вв. — Киев, 1907. С. 477, 488 — 489
- ↑ Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009).
- ↑ Herbarz Polski. Cz. 1, Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. / Ułożył i wydał Adam Boniecki. – Warszawa, 1906. T. IX. S. 1 – 4 (2)
- ↑ Lietuvos valstybės istorijos archyvas. F. 11. Ap. 1. B. 748. L. 2295, 2296
- ↑ Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)
- ↑ Гарады і вёскі Беларусі. Энцыкл. Т. 1. Кн. 1. — Менск, 2004.
Літаратура
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 1, кн. 1. Гомельская вобласць / С.В. Марцэлеў; рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Менск: БелЭн, 2004. — 632 с.: іл. ISBN 985-11-0303-9.