Вацлаў Гавэл

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Вацлаў Гавэл
Václav Havel
Vaclav Havel IMF.jpg
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Václav Havel
Нарадзіўся 5 кастрычніка 1936
Прага, Чэхія
Памёр 18 сьнежня 2011
Hrádeček, Чэхія
Пахаваны Вінаградзкія могілкі[d][1]
Бацькі Вацлаў Марыя Гавэл[d][2]
Божана Гаўлава[d][2]
Сужэнец Вольга Гаўлава[d][3] і Дагмар Гаўлава[d][4]
Дзеці
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці драматург, палітычны дзяяч
Кірунак драматургія
Жанр драма
Мова чэская мова[5]
Дэбют 1955
Значныя творы Аўтаспын
Сьвята ў садзе
Прэміі Эўрапейская літаратурная прэмія (1968),
Прэмія Эразма Ратэрдамскага (1986),
Прэмія Ульфа Пальмэ (1989)
Узнагароды

прэмія Карла Вялікага[d] (9 траўня 1991)

кавалер Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёну

ланцуг ордэна Белага льва[d] (кастрычнік 2003)

Recipient of the Order of Tomáš Garrigue Masaryk, 1st class Прэзыдэнцкі мэдаль Свабоды Grand Cross of the Order of the White Double Cross‎ Grand Cross of the Order of Vytautas the Great

Ордэн Крыжа зямлі Марыі на ланцугу[d] (красавік 1996)

Ордэн Белага арла камандор ордэна Мастацтваў і літаратуры

прэмія Готліба Дутвайлера[d]

Austrian Decoration for Science and Art ланцуг ордэна Паўднёвага Крыжа Knight Grand Cross of the Order of the Bath collar of the Order of Isabella the Catholic‎

прэмія Чына дэль Дука[d] (1997)

ордэн Перамогі імя сьвятога Юр’я Order of Prince Yaroslav the Wise, 3rd class Order of Brilliant Star

прэмія міра імя Гандзі[d] (жнівень 2003)

кавалер Вялікага крыжа ордэна «За заслугі перад Італьянскай рэспублікай» ланцуг ордэна Заслуг Order of State of Republic of Turkey Вялікі крыж ордэна «За заслугі перад Фэдэратыўнай рэспублікай Нямеччыны» Order of al-Hussein bin Ali Order of Rio Branco Order of the Liberator General San Martín Order of the Republic ордэн Свабоды Order of Liberty

прэмія Эразма[d] (1986)

Прэмія Франца Кафкі[d] (2010)

прэмія Канкордыя[d]

кампаньён ордэна Канады

прэмія міру нямецкіх кнігагандляроў[d] (15 кастрычніка 1989)

прэмія Уляфа Пальмэ[d] (1989)

прэмія Індыры Гандзі[d] (1993)

прэмія прынцэсы Астурыйскай у галіне сувязі і гуманітарнай дзейнасьці[d] (1997)

мэдаль Гёзаў[d] (1995)

прэмія Чатырох свабодаў — мэдаль Свабоды[d]

Філядэльфійскі мэдаль Свабоды[d]

прэмія Свабоды[d] (2003)

мэдаль Джузэпэ Моты[d] (2008)

прэмія «Сьвятло праўды»[d] (2004)

прэмія «Манісманія»[d] (2005)

мэдаль «За службу дэмакратыі»[d]

прэмія «Дэльта» за глябальнае паразуменьне[d]

Філядэльфійскі мэдаль Свабоды[d] (1994)

Амбасадар сумленьня[d] (2003)

Вялікі крыж ордэна Трох зорак

Маставая прэмія Рэгенсбургу[d] (2006)

Міжнародная прэмія Каталёніі[d] (1995)

«Добры сябар»[d] (2001)

прэмія Фулбрайта[d] (1997)

Квадрыга[d] (2009)

міжнародная прэмія Сымона Балівара[d] (1990)

Order of the Star of Jordan

Прэмія Сонінга[d] (1991)

ганаровы доктар Дрэздэнскага тэхналягічнага ўнівэрсытэту[d]

ганаровы доктар Брусэльскага свабоднага ўнівэрсытэту[d] (1991)

ганаровы доктар Льескага ўнівэрсытэту[d] (2007)

ганаровы доктар Бар-Іланавага ўнівэрсытэту[d]

ганаровы доктар Габрэйскага ўнівэрсытэту ў Ерусаліме[d]

ганаровы доктар Варшаўскага ўнівэрсытэту[d]

прэмія Яраслава Сэйфэрта[d] (2008)

прэмія Карла Чапэка[d]

ганаровы доктар Хайфскага ўнівэрсытэту[d]

прэмія 1 чэрвеня[d] (2009)

ганаровы грамадзянін Пльзеню[d] (6 траўня 1990)

прэмія Тэадора Гойса[d] (1993)

ганаровы грамадзянін Будапэшту[d] (2013)

ганаровы доктар Падуанскага ўнівэрсытэту[d]

Grand Cross Special Class of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany

Сябар Каралеўскага літаратурнага таварыства[d]

кавалер Вялікага крыжа з ланцугом ордэна «За заслугі перад Італьянскай рэспублікай» Grand Cross special issue of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany, special issue

Аўстрыйская дзяржаўная прэмія па эўрапейскай літаратуры (1968)

Honorary citizen of Prague[d]

honorary doctorate of the Masaryk University[d] (1995)

Подпіс Vaclav Havel Signature.svg
Афіцыйны сайт

Вацлаў Гавэл (па-чэску: Václav Havel; 5 кастрычніка 193618 сьнежня 2011) — чэскі драматург, публіцыст, грамадзкі дзяяч і палітык. Апошні прэзыдэнт Чэхаславаччыны й першы прэзыдэнт Чэскай рэспублікі.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1951 годзе скончыў васьмігадовую школу, у 1955 годзе — вячэрнюю гімназію. Працаваў хімікам-лябарантам, вучыўся ў Чэскім політэхнічным інстытуце, служыў у войску. З 1959 году працаваў рабочым сцэны, адміністратарам у праскіх тэатрах АВС і на На Забрадлі. Актыўна ўдзельнічаў у Праскай вясне 1968 году, належаў да групы дысыдэнтаў у камуністычнай Чэхаславаччыне, быў адным з заснавальнікаў грамадзкага руху «Хартыя 77».

Тры разы сядзеў у турме за палітычныя перакананьні. Ляўрэат міжнароднай прэміі Эразма Ратэрдамскага (1986), прэміі Ульфа Пальмэ (1989).

З 29 сьнежня 1989 па 20 ліпеня 1992прэзыдэнт Чэха-Славацкай Фэдэратыўнай Рэспублікі. З 2 лютага 1993 па 2 лютага 2003 году — прэзыдэнт Чэскай Рэспублікі.

Памёр 18 сьнежня 2011 году ў сваім доме на паўночным усходзе ад Прагі ў выніку ўскладненьняў, выкліканых працяглай хваробай[6][7].

Творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1961 «Аўтаспын»
  • 1965 «Паведамленьне»
  • 1964 «Сьвята ў садзе»
  • 1965 «Антыкоды» — зборнік нетрадыцыйнай паэзіі
  • 1968 «Цяжка засяродзіцца»
  • 1975 «Аўдыенцыя»
  • 1975 «Вэрнісаж»
  • 1976 «Гатэль у гарах»
  • 1978 «Пратэст»
  • 1978 «Дужасьць нядужых» — эсэ
  • 1983 «Праблема»
  • 1985 «Спакуса»
  • 1987 «Рэканструкцыя»
  • 1980 «Лісты да Вольгі» — кнігі пісьмаў

На беларускую мову творы В. Гаўла перакладалі Лявон Баршчэўскі ("Сьвята ў садзе"), Ірына Шаблоўская ("Аўдыенцыя"), Сяргей Сматрычэнка ("Пратэст"). У 2014 г. у Менску выйшла кніга выбраных эсэ Гаўла "Жыцьцё ў праўдзе", перакладзеных Сяргеем і Юліяй Сматрычэнкамі з прадмовай Баршчэўскага.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Вацлаў Гавэлсховішча мультымэдыйных матэрыялаў