Вацлаў Гавэл

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Вацлаў Гавэл
Václav Havel
Vaclav Havel IMF.jpg
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Václav Havel
Нарадзіўся 5 кастрычніка 1936
Прага, Чэхія
Памёр 18 сьнежня 2011
Hrádeček, Чэхія
Пахаваны Вінаградскія могілкі[d][1]
Бацькі Вацлаў Марыя Гавел[d][2]
Божана Гаўлава[d][2]
Сужэнец Olga Havlová[d][3] і Dagmar Havlová[d][4]
Дзеці
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці драматург, палітычны дзяяч
Кірунак драматургія
Жанр драма
Мова Чэская мова[5]
Дэбют 1955
Значныя творы Аўтаспын
Сьвята ў садзе
Прэміі Эўрапейская літаратурная прэмія (1968),
Прэмія Эразма Ратэрдамскага (1986),
Прэмія Ульфа Пальмэ (1989)
Узнагароды

Міжнародная прэмія імя Карла Вялікага[d] (9 траўня 1991)

кавалер Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёна

Collar of the Order of the White Lion[d] (кастрычнік 2003)

Recipient of the Order of Tomáš Garrigue Masaryk, 1st class Прэзідэнцкі медаль Свабоды Grand Cross of the Order of the White Double Cross‎ great-cross of the Order of Vytautas the Great

ордэн Крыжа зямлі Марыі на ланцугу[d] (красавік 1996)

Ордэн Белага арла камандор ордэна Мастацтваў і літаратуры

Gottlieb Duttweiler Prize[d]

Austrian Decoration for Science and Art[d] (лістапад 2005)

ланцуг ордэна Паўднёвага Крыжа

Аўстрыйская дзяржаўная прэмія па эўрапейскай літаратуры (1968)

Knight Grand Cross of the Order of the Bath collar of the Order of Isabella the Catholic‎

прэмія Чына дэль Дука (1997)

St. George's Order of Victory Order of Prince Yaroslav the Wise, 3rd class Order of Brilliant Star

Gandhi Peace Prize[d] (жнівень 2003)

Knight Grand Cross of the Order of Merit of the Italian Republic ланцуг ордэна Заслуг Order of State of Republic of Turkey Grand Cross 1st class of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany Order of al-Hussein bin Ali Order of Rio Branco Order of the Liberator General San Martín Order of the Republic Order of Freedom Order of Liberty

прэмія Эразма[d] (1986)

Прэмія Франца Кафкі (2010)

Concordia Prize[d]

кампаньён ордэна Канады

Прэмія міру кнігагандляроў Германіі[d] (15 кастрычніка 1989)

прэмія Улафа Пальмэ[d] (1989)

прыз Індзіры Гандзі[d] (1993)

Прэмія прынцэсы Астурыйскай: Сувязь і гуманітарная дзейнасць[d] (1997)

Geuzenpenning[d] (1995)

Four Freedoms Award - Freedom Medal[d]

Філадэльфійскі медаль Свабоды[d]

узнагарода Свабоды[d]

Giuseppe Motta Medal[d] (2008)

прэмія «Святло праўды»[d] (2004)

Monismanien Prize[d] (2005)

Democracy Service Medal[d]

Delta Prize for Global Understanding[d]

Філадэльфійскі медаль Свабоды[d] (1994)

Ambassador of Conscience Award[d] (2003)

Вялікі крыж ордэна Трох зорак

Bridge Prize of the City of Regensburg[d] (2006)

Catalonia International Prize[d] (1995)

Lagun Onari[d] (2001)

Fulbright Prize[d] (1997)

Quadriga[d] (2009)

International Simón Bolívar Prize[d] (1990)

Order of the Star of Jordan

Sonning Prize[d] (1991)

Honorary doctor of the Dresden University of Technology[d]

honorary doctor of the Université libre de Bruxelles[d] (1991)

Honorary doctor of the University of Liège[d] (2007)

honorary doctorate of Bar Ilan University in Ramat Gan[d]

ганаровы доктар Габрэйскага ўнівэрсытэту ў Ерусаліме

honorary doctor of the University of Warsaw[d]

Jaroslav Seifert Prize[d] (2008)

Karel Čapek Prize[d]

honorary doctorate of Haifa University[d]

Q51954476? (2009)

Honorary citizen of Plzeň[d] (6 траўня 1990)

Theodor Heuss award[d] (1993)

Honorary citizen of Budapest[d] (2013)

Doctor honoris causa of the University of Padua[d]

Grand Cross Special Class of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany

Сябар Каралеўскага літаратурнага таварыства

Knight Grand Cross with Collar of the Order of Merit of the Italian Republic
Подпіс Vaclav Havel Signature.svg
Афіцыйны сайт

Вацлаў Гавэл (па-чэску: Václav Havel; 5 кастрычніка 193618 сьнежня 2011) — чэскі драматург, публіцыст, грамадзкі дзяяч і палітык. Апошні прэзыдэнт Чэхаславаччыны й першы прэзыдэнт Чэскай рэспублікі.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1951 годзе скончыў васьмігадовую школу, у 1955 годзе — вячэрнюю гімназію. Працаваў хімікам-лябарантам, вучыўся ў Чэскім політэхнічным інстытуце, служыў у войску. З 1959 году працаваў рабочым сцэны, адміністратарам у праскіх тэатрах АВС і на На Забрадлі. Актыўна ўдзельнічаў у Праскай вясне 1968 году, належаў да групы дысыдэнтаў у камуністычнай Чэхаславаччыне, быў адным з заснавальнікаў грамадзкага руху «Хартыя 77».

Тры разы сядзеў у турме за палітычныя перакананьні. Ляўрэат міжнароднай прэміі Эразма Ратэрдамскага (1986), прэміі Ульфа Пальмэ (1989).

З 29 сьнежня 1989 па 20 ліпеня 1992прэзыдэнт Чэха-Славацкай Фэдэратыўнай Рэспублікі. З 2 лютага 1993 па 2 лютага 2003 году — прэзыдэнт Чэскай Рэспублікі.

Памёр 18 сьнежня 2011 году ў сваім доме на паўночным усходзе ад Прагі ў выніку ўскладненьняў, выкліканых працяглай хваробай[6][7].

Творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1961 «Аўтаспын»
  • 1965 «Паведамленьне»
  • 1964 «Сьвята ў садзе»
  • 1965 «Антыкоды» — зборнік нетрадыцыйнай паэзіі
  • 1968 «Цяжка засяродзіцца»
  • 1975 «Аўдыенцыя»
  • 1975 «Вэрнісаж»
  • 1976 «Гатэль у гарах»
  • 1978 «Пратэст»
  • 1978 «Дужасьць нядужых» — эсэ
  • 1983 «Праблема»
  • 1985 «Спакуса»
  • 1987 «Рэканструкцыя»
  • 1980 «Лісты да Вольгі» — кнігі пісьмаў

На беларускую мову творы В. Гаўла перакладалі Лявон Баршчэўскі ("Сьвята ў садзе"), Ірына Шаблоўская ("Аўдыенцыя"), Сяргей Сматрычэнка ("Пратэст"). У 2014 г. у Менску выйшла кніга выбраных эсэ Гаўла "Жыцьцё ў праўдзе", перакладзеных Сяргеем і Юліяй Сматрычэнкамі з прадмовай Баршчэўскага.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Вацлаў Гавэлсховішча мультымэдыйных матэрыялаў