Альбрэхт Дурэр

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Альбрэхт Дурэр
Duerer01.jpg
Альбрэхт Дурэр (аўтапартрэт)
Імя пры нараджэньні Albrecht Dürer
Дата нараджэньня 21 траўня 1471
Месца нараджэньня Нюрнбэрг, Сьвяшчэнная Рымская імпэрыя
Дата сьмерці 6 кастрычніка 1528
Месца сьмерці Нюрнбэрг, Сьвяшчэнная Рымская імпэрыя
Месца пахаваньня Могілкі святога Іагана (Нюрнберг)[d]
Грамадзянства мерк. Герцагства Баварыя[d]
Занятак жывапіс, графіка
Навуковая сфэра жывапіс
Жанры партрэт
Плынь пэйзажызм
Працы «Рыцар, Сьмерць і Д'ябал» (1513), «Мэлянхолія» (1514)
Пад уплывам Міхаэль Вольгемут[d][1]
Подпіс Albrecht Dürer Monogramm.svg

А́льбрэхт Ду́рэр (па-нямецку: Albrecht Dürer, 21 траўня 1471, Нюрнбэрг6 красавіка 1528, там жа) — нямецкі мастак і графік, тэарэтык мастацтва, лічыцца найвыбітнейшым мастаком эпохі нямецкага Рэнэсансу.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бацька Дурэра, таксама Альбрэхт, нарадзіўся ў вугорскай вёсцы Эйтас. У 1455 годзе пераехаў у Нюрнбэрг, дзе стаў ювэлірам. У 1467 годзе ён ажаніўся з Барбарай Гольпэр, дачкой свайго настаўніка. З васемнаццаці дзяцей, Альбрэхт быў трэцім. Яго брат, Ганс Дурэр, так сама прысьвяціў жыцьцю мастацтву, працаваў пры двары польскага караля і вялікага князя літоўскага Жыгімонта Старога ў Кракаве. Альбрэхт Дурэр (бацька), навучыў ювэлірнай працы ўжо ў дзяцінстве. У выніку таго, што бацька сам вучыўся ў нідэрляндзкіх майстроў, малады Альбрэхт ўжо тады даведаўся мастацтву Яна ван Эйка і Роджэра ван дэр Вэйдэна, якія значна паўплывалі на разьвіцьцё мастацкага таленту Альбрэхта. У гэты час ўзьніклі яго першыя малюнкі, якія Альбрэхт намаляваў, калі яму было 13 гадоў («Альбэрціна», 1484) і («Мадонна з двума анёламі», 1485). У 1485 — 1490 г.г. Альбрэхт Дурэр вучыўся ў нюрнбэрскага мастака Міхаэля Вольгэмута.

З 1490 да 1494 году, Альбрэхт Дурэр вандраваў па Рэйнлянду. Гэта было яго першае вандраваньне з трох, маршрут якога дакладна невядомы. Верагодна, ён наведаў і Нідэрлянды, і ў 1491 годзе затрымаўся ў Эльзасе, дзе ня змог пазнаёміцца з Марцінам Шоўгаўэрам (памёршым 2 лютага 1491 году), выбітнейшым графікам таго часу. Альбрэхт некаторы час жыў у доме яго брата Георга.

Восеньню 1493 году Дурэр пакінуў Эльзас і перабраўся ў Страсбург, але ўжо 18 траўня 1494 году ён вярнуўся ў Нюрнбэрг, дзе 7 ліпеня 1494 году ажаніўся з прыгожай і багатай Агнэс Фрэй (пам. 1539 годзе), дачкой нюрнбэрскага мяшчаніна. На працягу наступных некалькіх гадоў, да 1500 году Альбрэхт Дзюрэр намаляваў акварэльлю сэрыю невялікіх пэйзажаў, на якія яго натхніў родны Нюрнбэрг, а так сама вандроўка ў Вэнэцыю, якая пачалася восеньню 1494 году, а скончылася ў траўні 1495 году.

У 1497 годзе Дурэр набыў вядомасьць. У гэты пэрыяд сваёй мастацкай дзейнасьці ён стварыў некалькі партрэтаў, а таксама два аўтапартрэты. 1500 годам датуецца стварэньне карцінаў «Хрыстос на крыжы», «Марыя з немаўлятам» і «Крыжаваньне Хрыста». Аднак большасьць часу Дурэр прысьвячаў гравюрам і малюнкам для кніжак.

Восеньню 1505 году Дурэр адправіўся ў другое падарожжа да Вэнэцыі, дзе ў гэты час працавалі выбітныя мастакі вэнэцыянскай школы. На Дурэра асабліва паўплывала мастацтва Джаваньні Бэліні. Да свайго майстэрства, тут Дурэр дадаў пачуцьцё рэальнасьці, у Вэнэцыі ён дасканала вывучыў калярыстыку. Тым ня менш, восеньню 1506 году ён пакінуў Італію і вярнуўся ў Нюрнбэрг.

Першай працай Дурэра пасьля яго вяртаньня з Італіі быў партрэт немаўляці (1507 год), страчаная зараз карціна «Адам і Ева ў раі».

У 1507 і 1508 гадах, Дурэр заняўся карцінай замоўленай князем Фрыдрыхам Мудрым, для сваёй калекцыі, тэмай якой былі пакуты дзесяці тысячаў хрысьціянаў праз пэрсыдзкага цара Сапора.

У 15111513 гадах Дурэр маляваў некалькі партрэтаў Карла Вялікага для Нюрнбэргу.

У 1520 годзе мастак зьдзейсьніў падарожжа ў Нідэрлянды, дзе захварэў невядомай хваробай, ад якой пакутаваў да канцы жыцьця.

Альбрэхт Дурэр памёр 6 красавіка 1528 году ў Нюрнбэргу.

Зорная і геаграфічная мапы Дурэра[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 1515 годзе Дурэр выканаў тры знакамітыя гравюры на дрэве, з малюнкам мапаў паўднёвага і паўночнага паўшар’яў зорнага неба і ўсходняга паўшар’я Зямлі. Гэтыя творы мастацтва зьяўляюцца адначасова найкаштоўнейшымі помнікамі навукі. Праца над гравюрамі праходзіла ў супрацоўніцтве з бачнымі нямецкімі навукоўцамі Ёганам Стабіюсам (ініцыятар праекту) і Конрадам Гайнфогэлем. Мапа зорнага неба Дурэра, якая стала першай у гісторыі аддрукаванай друкарскім спосабам, была падрыхтаваная, імаверна, да 1512 году. Накід мапы з градуснай сеткай, відаць, зрабіў Стабіюс. Па гэтых дадзеных, па сьведчаньні Ёгана Допэльмайра, Гайнфогэль «рупліва вырабіў на роўніцы» разьмяшчэньне зорак, «прыцягваючы ўжывальны яшчэ ў той час каталёг нерухомых зорак Пталемэя, якое затым Альбрэхт Дурэр забясьпечыў належнымі фігурамі… і для карысьці аматараў астраноміі прадставіў у гравюры на дрэве». На двух аркушах мапы зорнага неба фігуры сузор’яў намаляваныя паводле грэцкай міталягічнай традыцыі. Малюнкі двух паўшар’яў дадзеныя ў стэрэаграфічныя праекцыі з цэнтрамі ў палюсах экліптыкі. У левым верхнім куце аркуша з паўднёвым паўшар’ем зьмешчаны герб кардынала Лянга, у правым — тэкст прыьсьвячэньня, а ўнізе зьлева разьмешчаныя гербы Ё. Стабіюса, К. Гайнфогэля і самога А. Дурэра і надпіс на латыні: «Ёган Стабіюс накіраваў — Конрад Гайнфогэль разьмясьціў зоркі — Альбрэхт Дурэр запоўніў кола малюнкамі». У чатырох кутах карты паўночнага паўшар’я намаляваныя ў фантастычных адзеньнях выбітныя старажытныя астраномы: Арат з Сол (зьлева ўверсье), Кляўдыюс Пталемэй (справа ўверсе), Марк Маніліюс (зьлева ўнізе) і Ас-Суфі (справа ўнізе)[2].

На геаграфічнай мапе Дурэра, таксама выкананай у супрацоўніцтве зь Ё. Стабіюсам і К. Гайнфогэлем, намаляваны «Стары Сьвет» — Эўропа, Азія і Афрыка, гэта значыць тыя жа вобласьці, якія былі картаграфаваныя Пталемэем. Сам Дурэр таксама прымаў удзел у шматгадовай падрыхтоўцы выданьня «Геаграфіі Пталямэя» на лацінскай мове. Нягледзячы на традыцыйныя рысы, мапа ўтрымоўвае шмат новых асаблівасьцяў, якія адлюстроўваюць узровень разьвіцьця геаграфічных ведаў у эпоху Адраджэньні. На геаграфічнай мапе Стабіюса-Гайнфогэля-Дурэра для перадачы шарападобнай Зямлі была ўжытая пэрспэктыўная праекцыя з пунктам гледжаньня, зьмешчанай па-за глёбусам на адлегласьці патроенага дыямэтра, зь якой кропкі зямной паверхні спраектаваныя на роўніцу рысунку. Распрацоўкай мэтадаў праектаваньня Дурэр цікавіўся ўжо як мастак. Мапа зьяўляецца, акрамя таго, і несумнеўным узорам мастацтва гравюры. Па баках карты прыведзеныя майстэрні малюнкі некалькіх дуючых на Зямлю вятроў[3].

Гравюры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дурэр быў першым нямецкім мастаком, які пачаў працаваць адначасова ў абодвух відах гравюры — на дрэве і на медзі. Незвычайнай выразнасьці ён дасягнуў у гравюры на дрэве, зьмяніўшы традыцыйны стыль працы, выкарыстаўшы стылі працы гравюры на мэтале. У канцы 1590-х, Дурэр стварыў шэраг выдатных ксыляграфіяў, у тым ліку і адзін з шэдэўраў — сэрыю гравюраў на дрэве «Апакаліпсыс» (1498 год). У 15131514 г.г. Дурэр старыў тры графічных ліста, якія ўвайшлі ў гісторыю мастацтва пад назвай «Майстэрскія гравюры»: «Рыцар, сьмерць і д'ябал», «Сьвяты Геранім у кельлі» і «Мэлянхолія». Шэдэўрам разцовай гравюры на мэтале лічыцца гравюра «Адам і Ева» (1904 год).

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ https://objektkatalog.gnm.de/objekt/Gm1160
  2. ^ Матвиевская Г. П. Альбрехт Дюрер — ученый. — М.: Наука, 1987. С.180-196
  3. ^ Там жа, с.196-197

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Альбрэхт Дурэрсховішча мультымэдыйных матэрыялаў