Язафат Булгак

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Язафат Булгак
Ігнаці Язафат Булгак
Jazafat Bułhak. Язафат Булгак (J. Chrucki, 1838).jpg
Я. Булгак. Мастак Я. Хруцкі, 1838
POL COA Syrokomla.svg
Герб «Сыракомля»
XIX мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі
1817 — 1838
Папярэднік: Рыгор Кахановіч
Наступнік: Ёсіф Сямашка
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся: 20 красавіка 1758
Памёр: 25 лютага 1838
Род: Булгакі

Язафат Булгак (20 красавіка 1758, Слонімскі павет — 25 лютага 1838) — беларускі[1] царкоўны дзяяч. Япіскап тураўскі (17901795) і берасьцейскі (17981828), мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі1817), архіяпіскап полацкі (з 1833). Доктар тэалёгіі і кананічнага права (1785).

Супрацьстаяў уладам Расейскай імпэрыі ў справе ліквідацыі Грэка-Каталіцкай Царквы. Ягоная сьмерць зьняла апошнюю перашкоду для скасаваньня Берасьцейскай уніі (1596).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадстаўнік шляхецкага роду Булгакаў гербу «Сыракомля». Меў кузэна Юрыя Булгака, япіскапа пінскага і тураўскага, зь якім яго нярэдка блыталі.

Навучаўся ў школе пры Жыровіцкім манастыры (17631774), працягваў адукацыю ў Рыме (17821785).

Я. Булгак. Невядомы мастак, XIX ст.

У 1774 уступіў у ордэн базылянаў. Выкладаў у манастырскіх школах у Беразьвеччы (цяпер Глыбоцкі раён) і Жыровічах. Быў япіскапам тураўскім і каад’ютарам Пінскай япархіі.

За часамі Паўла I спрыяў вяртаньню да Уніі парафіяў, якія расейскія ўлады гвалтоўна перавялі ў праваслаўе. У 1797 даслаў папскаму нунцыю ў Расейскай імпэрыі Л. Літу запіскі пра ўціск уніятаў у Кіеўскай і Пінскай япархіях.

У 1798 атрымаў прызначэньне япіскапам берасьцейскім, ягоная рэзыдэнцыя спачатку месьцілася ў Наваградку, потым з 1810 — у Жыровічах. Будучы грэка-каталіцкім мітрапалітам, адначасна з 1818 быў старшынём 2-га (уніяцкага) дэпартамэнту Рымска-каталіцкай духоўнай калегіі ў Пецярбургу1828 — асобнай Грэка-каталіцкай калегіі). Імкнуўся ўзвысіць значэньне базылянаў у царкве (прызначэньне іх прадстаўніка ў чальцы 2-га дэпартамэнту ў 1819, праект аб’яднаньня Літоўскай і Беларускай правінцыяў ордэна і інш.).

Я. Булгак. Невядомы мастак, XIX ст.

Узмацненьне ва ўнутранай палітыцы царызму расейскіх нацыяналістычных[1] тэндэнцыяў зь сярэдзіны 1820-х прывяло да зьмяншэньня ролі ўніяцкай япархіі і асабіста Я. Булгака. У агоным атачэньні зьявіліся маладыя дзеячы (Ё. Сямашка, А. 3убко, В. Лужынскі і інш.) — прыхільнікі збліжэньня, а потым і аб’яднаньня з праваслаўнай царквой Маскоўскага патрыярхату.

Вядомы фатограф Ян Булгак у сваёй кнізе «Край дзіцячых гадоў»[2] пры аповядзе пра знакамітых людзей уласнага роду, са спасылкай на працу Мар’яна Дубецкага, пісаў[3]:

« … толькі яго [Я. Булгака] слушнасьць і незгінаемая пазыцыя ўстрымалі цара Мікалая і расейскі ўрад ад спробаў яшчэ раней зьнішчыць аб'яднаньне цэркваў. Мітрапаліт памёр у 1838 року пры вельмі трагічных абставінах. Выклікаў ці прысьпешыў ягоную сьмерць цар Мікалай, які доўга ўпрошваў яго прыняць схізму, і калі апошні нязломна супрацівіўся і адхіляў усякі ціск, цар на каленях маліў яго адмовіцца ад супраціву дзеля шчасьця Расеі, а ў канцы, абураны непадатлівасьцю біскупа, устаў і ўдарыў яго, патураючы сваёй дзікай усходняй натуры. Біскуп упаў, а празь некалькі дзён завяршыў жыцьцё. »

Нягледзячы на тое, што Я. Булгак памёр грэка-каталіком, І. Сямашка і іншыя пахавалі яго ў праваслаўнай царкве[4].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б В. В. Антонаў, А. М. Філатава. Булгак Ігнацій Іасафат // ЭГБ. Т. 2. — Менск, 1994. С. 123.
  2. ^ Булгак, Ян. Край дзіцячых гадоў / Уклад. і аўтар уступ. арт., пер. з польск. мовы Т. Г. Вяршыцкая. — Мн.: Беларусь, 2004. С. 20.
  3. ^ І. І. Трацяк. Мітрапаліт Язафат Булгак: пазіцыя ў рэфармаванні Грэка-Каталіцкай Царквы // Хрысціянства ў гістарычным лёсе беларускага народа: у 2 ч. Ч. 1 / Рэдкал.: С. В. Марозава і інш. — Гродна: ГрДУ, 2009.
  4. ^ Аляксандар Надсан. Біскуп Чэслаў Сіповіч: сьвятар і беларус. — Менск: Бел-Франс, 2004.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Язафат Булгаксховішча мультымэдыйных матэрыялаў