Язафат Булгак

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Язафат Булгак
Я. Булгак. Мастак Я. Хруцкі, 1838
Я. Булгак. Мастак Я. Хруцкі, 1838
POL COA Syrokomla.svg
Герб «Сыракомля»
| style="text-align: center; vertical-align: middle; background-color: #e2a891; padding: 1px 5px 1px 5px; color:#000000" colspan="2" | XIX мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі

|- | style="text-align: center; vertical-align: top; padding: 0px 5px 0px 5px;" colspan="2" | 1817 — 1838 |- | style="text-align: right; vertical-align: top; border-top: 1px solid #e2a891; padding: 0px 5px 0px 5px;" | Папярэднік: | style="border-top:1px solid #e2a891; padding-left: 15px;" | Рыгор Кахановіч |- | style="text-align: right; vertical-align: top; border-top: 1px solid #e2a891; padding: 0px 5px 0px 5px;" | Наступнік: | style="border-top:1px solid #e2a891; padding-left: 15px;" | Ёсіф Сямашка |-

Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 20 красавіка 1758
Берасьцейскае ваяводзтва, Вялікае Княства Літоўскае, Рэч Паспалітая
Памёр 25 лютага 1838
Санкт-Пецярбург, Расейская імпэрыя
Род Булгакі
Дзейнасьць ксёндз

Язафат Булгак (20 красавіка 1758, Слонімскі павет — 25 лютага 1838) — беларускі[1] царкоўны дзяяч. Япіскап тураўскі (17901795) і берасьцейскі (17981828), мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі1817), архіяпіскап полацкі (з 1833). Доктар тэалёгіі і кананічнага права (1785).

Супрацьстаяў уладам Расейскай імпэрыі ў справе ліквідацыі Грэка-Каталіцкай Царквы. Ягоная сьмерць зьняла апошнюю перашкоду для скасаваньня Берасьцейскай уніі (1596).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадстаўнік шляхецкага роду Булгакаў гербу «Сыракомля». Меў кузэна Юрыя Булгака, япіскапа пінскага і тураўскага, зь якім яго нярэдка блыталі.

Навучаўся ў школе пры Жыровіцкім манастыры (17631774), працягваў адукацыю ў Рыме (17821785).

Я. Булгак. Невядомы мастак, XIX ст.

У 1774 уступіў у ордэн базылянаў. Выкладаў у манастырскіх школах у Беразьвеччы (цяпер Глыбоцкі раён) і Жыровічах. Быў япіскапам тураўскім і каад’ютарам Пінскай япархіі.

За часамі Паўла I спрыяў вяртаньню да Уніі парафіяў, якія расейскія ўлады гвалтоўна перавялі ў праваслаўе. У 1797 даслаў папскаму нунцыю ў Расейскай імпэрыі Л. Літу запіскі пра ўціск уніятаў у Кіеўскай і Пінскай япархіях.

У 1798 атрымаў прызначэньне япіскапам берасьцейскім, ягоная рэзыдэнцыя спачатку месьцілася ў Наваградку, потым з 1810 — у Жыровічах. Будучы грэка-каталіцкім мітрапалітам, адначасна з 1818 быў старшынём 2-га (уніяцкага) дэпартамэнту Рымска-каталіцкай духоўнай калегіі ў Пецярбургу1828 — асобнай Грэка-каталіцкай калегіі). Імкнуўся ўзвысіць значэньне базылянаў у царкве (прызначэньне іх прадстаўніка ў чальцы 2-га дэпартамэнту ў 1819, праект аб’яднаньня Літоўскай і Беларускай правінцыяў ордэна і інш.).

Я. Булгак. Невядомы мастак, XIX ст.

Узмацненьне ва ўнутранай палітыцы царызму расейскіх нацыяналістычных[1] тэндэнцыяў зь сярэдзіны 1820-х прывяло да зьмяншэньня ролі ўніяцкай япархіі і асабіста Я. Булгака. У агоным атачэньні зьявіліся маладыя дзеячы (Ё. Сямашка, А. 3убко, В. Лужынскі і інш.) — прыхільнікі збліжэньня, а потым і аб’яднаньня з праваслаўнай царквой Маскоўскага патрыярхату.

Вядомы фатограф Ян Булгак у сваёй кнізе «Край дзіцячых гадоў»[2] пры аповядзе пра знакамітых людзей уласнага роду, са спасылкай на працу Мар’яна Дубецкага, пісаў[3]:

« … толькі яго [Я. Булгака] слушнасьць і незгінаемая пазыцыя ўстрымалі цара Мікалая і расейскі ўрад ад спробаў яшчэ раней зьнішчыць аб'яднаньне цэркваў. Мітрапаліт памёр у 1838 року пры вельмі трагічных абставінах. Выклікаў ці прысьпешыў ягоную сьмерць цар Мікалай, які доўга ўпрошваў яго прыняць схізму, і калі апошні нязломна супрацівіўся і адхіляў усякі ціск, цар на каленях маліў яго адмовіцца ад супраціву дзеля шчасьця Расеі, а ў канцы, абураны непадатлівасьцю біскупа, устаў і ўдарыў яго, патураючы сваёй дзікай усходняй натуры. Біскуп упаў, а празь некалькі дзён завяршыў жыцьцё. »

Нягледзячы на тое, што Я. Булгак памёр грэка-каталіком, І. Сямашка і іншыя пахавалі яго ў праваслаўнай царкве[4].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б В. В. Антонаў, А. М. Філатава. Булгак Ігнацій Іасафат // ЭГБ. Т. 2. — Менск, 1994. С. 123.
  2. ^ Булгак, Ян. Край дзіцячых гадоў / Уклад. і аўтар уступ. арт., пер. з польск. мовы Т. Г. Вяршыцкая. — Мн.: Беларусь, 2004. С. 20.
  3. ^ І. І. Трацяк. Мітрапаліт Язафат Булгак: пазіцыя ў рэфармаванні Грэка-Каталіцкай Царквы // Хрысціянства ў гістарычным лёсе беларускага народа: у 2 ч. Ч. 1 / Рэдкал.: С. В. Марозава і інш. — Гродна: ГрДУ, 2009.
  4. ^ Аляксандар Надсан. Біскуп Чэслаў Сіповіч: сьвятар і беларус. — Менск: Бел-Франс, 2004.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Язафат Булгаксховішча мультымэдыйных матэрыялаў