Сабор Сьвятога Ёсіфа (Магілёў)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Сабор
Сабор Сьвятога Ёсіфа
Сабор Сьвятога Ёсіфа ў пачатку XX стагодзьдзя
Сабор Сьвятога Ёсіфа ў пачатку XX стагодзьдзя
Краіна Беларусь
Горад Магілёў
Канфэсія праваслаўе
Архітэктурны стыль клясыцызм
Будаўніцтва 17801798 гады
Статус страчаны
Commons-logo.svg Сабор Сьвятога Ёсіфа на Вікісховішчы

Сабор Сьвятога Ёсіфа — колішні праваслаўны катэдральны сабор на Саборным пляцы ў Магілёве. Узьведзены расейскім архітэктарам Мікалаем Львовым у клясыцыстычным стылі. Адзін з найбольш раньніх помнікаў клясыцызму ў культавай архітэктуры Беларусі[1].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сабор Сьвятога Ёсіфа, XVIII стагодзьдзе

Будаваўся ў 1780—1798 гадох з цэглы за казённы кошт паводле загаду расейскай імпэратрыцы Кацярыны II у гонар сустрэчы з аўстрыйскім манархам Ёзэфам II. 29 траўня 1780 г. манархі ў памяць аб сваёй сустрэчы паклалі камяні ў падмурак будучага храму. Праект храму быў адзначаны на конкурсе ў Пецярбургу 1-й прэміяй.

У 1802 г. загадам Сыноду храм атрымаў статус катэдральнага. У 1932—1937 гг. у будынку сабору дзейнічаў музэй гісторыі рэлігіі і атэізму. У 1937 г. Урадам БССР прынята рашэньне аб рэканструкцыі гораду з далейшым пераносам сталіцы зь Менску ў Магілёў. У тым жа годзе сабор Сьв. Ёсіфа руйнуюць, на яго месцы пачалося будаўніцтва гасьцініцы «Дняпро» (дабудавана ў 1939 г.).

У кастрычніку 2011 г. намесьнік старшыні Магілёўскага гарвыканкаму Ігар Шардыка паведаміў, што сабор трапіў у лік першых у чарзе на аднаўленьне разбураных помнікаў архітэктуры Магілёва. Адзін зь верагодных варыянтаў аднаўленьня сабору — у фармаце канцэртнай залі[2]. Верагодна, што царкву адновяць на іншым, негістарычным месцы (якое зараз занята гасьцініцай).

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Заходні фасад сабору

Строгі і кампактны па аб’ёме сабор амаль быў пазбаўлены ўпрыгожаньняў. Храм быў увянчаны пакатым купалам на барабане, прарэзаным дванаццацю круглымі вокнамі, а ў бок пляцу рэзка выступаў дарычны шасьцікалённы порцік, характэрны для архітэктуры клясыцызму[1][3].

Інтэр’ер сабору

Нягледзячы на параўнальна невялікія памеры, будынак адрозьніваўся манумэнтальнасьцю, дзякуючы ўдала знойдзеным прапорцыям і адсутнасьці дэкаратыўных дэталеў, якія адцягвалі б увагу[3].

Ва ўнутранай прасторы тактоўна і паступова быў вырашаны пераход ад строгага і сьціплага фасаду да прыбранага і сьвяточнага інтэр’еру, дзе з напаўцёмнага ўваходу і цэнтральнай часткі, аформленай стройнымі іянічнымі калёнамі, погляд накіроўваўся да ярка асьветленага верхнім сьвятлом алтарнага ўзвышэньня і вокнаў ва ўсходняй сьцяне[1]. На гэтым узвышэньні стаялі прыбраныя «шаты» — ратонда з калёнаў карынцкага ордэру. Знутры ўзьнімаецца над асноўным аб’ёмам гарманічная паўсфэра купалу, у якім была выкарыстана канструкцыя падвойнага купалу, што дазваляла прапускаць роўнае, расьсеянае сьвятло ўнутар царквы[3].

Роспісы і абразы на медных дошках былі выкананы сябрам архітэктара — вядомым расейскім майстрам партрэту Ўладзімерам Баравікоўскім. У 1784 годзе з Шатляндыі быў запрошаны каменных справаў майстар Адам Менелас[3].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Лазука Б.А. Беларуская архітэктура XIX — пачатку XX стагоддзя // Гісторыя сусветнага мастацтва. Рускае і беларускае мастацтва XIX — пачатку XX стагоддзя. — Беларусь, 2011. — С. 340-341. — 430 с. — ISBN 978-985-01-0880-7
  2. ^ В Могилёве восстановят Иосифовский собор?
  3. ^ а б в г Николай Львов

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • А. М. Кулагін «Праваслаўныя храмы на Беларусі». Мінск, Беларуская Энцыклапедыя, 2001

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Сабор Сьвятога Ёсіфа (Магілёў)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў