Жвялгайціс

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Жвялгайціс (па-летувіску: Žvelgaitis, па-нямецку: Svelgates; літаральна: які глядзіць вакол) ― літоўскі князь, які загінуў у 1205 годзе. Зьяўляецца самым першым літоўскім князем, чыё імя на дадзены момант вядома з вартых даверу крыніц. Апісаньне яго вайсковага паходу і сьмерці даецца ў «хроніцы» за аўтарствам Генрыха Латвійскага, нямецкага летапісца, які складаў свае творы ў пачатку XIII стагодзьдзя. У іх распавядаецца пра гісторыю Латвіі ў пэрыяд з 1186 па 1227 гады. Жвялгайціс апісваецца як «багаты і магутны» кіраўнік, аднак разам з тым, ён не зьяўляўся вярхоўным князем, а толькі ўзначальваў войска больш магутнага князя.

У 1205 годзе Жвялгайціс павёў за сабой некалькі тысячаў вершнікаў зь Літвы на поўнач, па шляху праз Рыгу, каб напасьці на землі Эстоніі і разрабаваць іх. Вяртаючыся з Эстоніі ў сярэдзіне зімы, з ваеннай здабычай і эстонскімі рабамі, яго войска было засьпета зьнянацку і патрапіла ў засаду падчас пераходу праз гурбы сьнегу, якія даходзілі воінам па пояс. На іх напаў атрад, які складаўся з лівонскіх і нямецкіх жыхароў Рыгі, якія знаходзіліся пад камандаваньнем Віестартсу, кіраўніка земгалаў. Сам Віестартс не прымаў непасрэднага ўдзелу ў бітве, а толькі каардынаваў атакі, седзячы ў санях. Жвялгайціс загінуў ад дзіды, кінутай немцам якога звалі Тэадор Шылінг. 1 200 літоўскіх воінаў загінулі. Эстонскія рабы былі забітыя разам зь імі, у адплату за «мінулыя злачынствы» супраць лівонцаў. У Літве многія смуткавалі па Жвялгайцісу. Крыніцы таксама кажуць, што пяцьдзясят жонак літоўскіх воінаў скончылі жыцьцё самагубствам ад гора, у надзеі хутчэй апынуцца каля сваіх забітых мужоў.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]