Грэнляндыя
| Грэнляндыя | |||||||
| па-грэнлядзку: Kalaallit Nunaat па-дацку: Grønland букмол: Grønland | |||||||
| |||||||
| Дзяржаўны гімн Нуна асыласок[d] | |||||||
.svg) | |||||||
| Афіцыйная мова: | грэнляндзкая мова[1][2][3] | ||||||
| Сталіца: | Нук | ||||||
| Форма кіраваньня: | парлямэнцкая манархія[d] | ||||||
| Кіраўнік: | Фрэдэрык X[d][4] | ||||||
| прэм’ер-міністар Грэнляндыі[d]: | Jens-Frederik Nielsen[d] | ||||||
| Заканадаўчы орган: | парлямэнт Грэнляндыі[d] | ||||||
| Выканаўчы орган: | Naalakkersuisut[d] | ||||||
| Плошча: |
| ||||||
| Насельніцтва: |
| ||||||
| Валюта: | DKK | ||||||
| Часавы пас: | UTC+0, UTC-1, UTC-2, UTC-3 і UTC-4 | ||||||
| Аўтамабільны знак: | KN | ||||||
| Бок аўтамабільнага руху: | праваруч | ||||||
| Дамэн верхняга ўзроўню: | .gl | ||||||
| Тэлефонны код: | +299 | ||||||
 Галерэя здымкаў у Вікісховішчы | |||||||
| naalakkersuisut.gl (грэнл.) (дацк.) | |||||||
Ґрэнля́ндыя (па-грэнлядзку: Kalaallit Nunaat, па-дацку: Grønland) — аўтаномны рэгіён у складзе Каралеўства Даніі, паміж Арктычным і Атлянтычным акіянамі. Сталіца — Нук. Насельніцтва — 56,5 тыс. чал. (2022). Афіцыйная мова — грэнляндзкая[6][7][8][9]. Востраў тэрытарыяльна належыць да Паўночнай Амэрыкі, аднак жыхары Ґрэнляндыі, як грамадзяне Даніі, належаць і да Эўрапейскага Зьвязу.
Арктычныя народы прыходзілі з тэрыторыі сучаснай Канады ў Ґрэнляндыю яшчэ 2500 гадоў таму. У X стагодзьдзі сюды даплылі вікінгі, у XIII стагодзьдзі — інуіты, якія дагэтуль складаюць большасьць насельніцтва вострава. Заселены пераважна паўднёва-заходні бераг. Тры чвэрці вострава пакрытыя вечнымі льдамі.
Пасьля распаду дацка-нарвэскай уніі Ґрэнляндыя засталася дацкім уладаньнем і паводле канстытуцыі 1953 року ўключаная ў склад Даніі. На рэфэрэндуме 1979 року грамадзяне Ґрэнляндыі выказаліся за самакіраваньне; яшчэ больш правоў ґрэнляндцы атрымалі пасьля рэфэрэндуму 2008 року. Данія працягвае адказваць за замежную палітыку, фінансы і абарону.
Глядзіце таксама
[рэдагаваць | рэдагаваць код]Крыніцы
[рэдагаваць | рэдагаваць код]- ↑ https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/
- ↑ 20 // Lov om Grønlands Selvstyre (дац.) — 2009.
- ↑ 3 // Oqaatsinut politikki pillugu Inatsisartut inatsisaat, Inatsisartutlov om sprogpolitik (грэнл.)
- ↑ https://www.euronews.com/2024/01/14/denmarks-queen-margrethe-signs-her-historic-abdication-as-son-becomes-king
- ↑ https://bank.stat.gl/pxweb/en/Greenland/Greenland__BE__BE01__BE0120/BEXSTC.px/table/tableViewLayout1/
- ↑ Self-rule introduced in Greenland (анг.). BBC News (21 чэрвеня 2009). Праверана 21 чэрвеня 2009 г.
- ↑ Nearly independent day (анг.). The Economist (20 чэрвеня 2009). Праверана 20 чэрвеня 2009 г.
- ↑ Greenland set for self-rule (анг.). The Australian (19 чэрвеня 2009). Праверана 20 чэрвеня 2009 г.
- ↑ Boswell, Randy (19 чэрвеня 2009) Greenland takes big step towards full independence (анг.) Canwest News Services. Canada.com. Праверана 20 чэрвеня 2009 г.