Інсбрук

Інсбрук
ням. *Innsbruck*
	Інсбрук; ням. Innsbruck
	Населены пункт
Сьцяг	Герб
Краіна	Аўстрыя
Першыя згадкі	1187
Дата заснаваньня	1234
Кіраўніцтва і ўлада
Кіраўнік адміністрацыі	Яганэс Анцэнгрубэр[d]
Геаграфія
Плошча	104,81 км²
Вышыня НУМ	574 м
Часавы пас	UTC+1; UTC+2 (летні час);
Каардынаты	47°16′02″ пн. ш. 11°23′34″ з. д.HGЯO
Насельніцтва
Колькасьць	132 236 чал. (2017)
Афіцыйная мова	нямецкая
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	+43 512
Паштовыя індэксы	6010—6080
Нумарны знак	I
Сайт	innsbruck.at (ням.)
	Інсбрук на мапе Аўстрыі Інсбрук

І́нсбрук (па-нямецку: Innsbruck) — горад на захадзе Аўстрыі, сталіца фэдэральнай зямлі Тыроль. Насельніцтва 132 236 чалавек (на 2017 год) — пяты паводле колькасьці насельніцтва горад Аўстрыі.

Назва гораду перакладаецца як «мост на рацэ Ін». Сымбалем гораду ёсьць Залаты дах.

Гісторыя

У 1133 годзе графы фон Андэкс заснавалі на левым беразе ракі Ін гандлёвы пляц. У 1170-я гады граф Бэрхтальд V фон Андэкс злучыў гэты пляц з супрацьлеглым берагам Іну мастом^[2]. У 1187 годзе гэты ўмацаваны пляц атрымаў гандлёвыя прывілеі, што лічыцца першымі афіцыйнымі згадкамі пра Інсбрук (пад назвай Insprucke)^[3]. Недзе паміж 1187 і 1205 гадамі Інсбрук атрымаў і гарадзкія прывілеі, якія былі пацьверджаны і пашыраны ў 1239 годзе^[3].

Па сьмерці Ота VIII, апошняга графа фон Андэкс, горад належаў графам Тыролю, а ў 1386 годзе перайшоў да Габсбургаў, і Інсбрук становіцца аўстрыйскім. У 1420 годзе гэрцаг Тыролю Фрыдрых IV зрабіў Інсбрук сваёй рэзыдэнцыяй. Пры Максіміліяне I Інсбрук становіцца важным палітычным цэнтрам імпэрыі. У 1669 годзе імпэратар Леапольд I Габсбург заснаваў у Інсбруку ўнівэрсытэт.

У 1805 годзе Напалеон перадаў Тыроль Баварыі, у выніку чаго ў 1809 годзе пачалася вызвольная вайна тырольцаў. У 1814 годзе, паводле вынікаў Венскага кангрэсу, Тыроль быў вернуты Аўстрыі. Інсбрук адыграў важную ролю ў рэвалюцыі 1848 году ў Аўстрыі. У траўні таго ж году забурэньні ў Вене змусілі імпэратара Фэрдынанда часова перанесьці рэзыдэнцыю ўраду сюды. Ён заставаўся часткай Аўстрыйскай манархіі як адзін з 4 аўтаномных гарадоў у Тыролі^[4]. У 1858 годзе чыгунка злучыла Інсбрук зь Мюнхэнам, а ў 1867 годзе — з Боцэнам. У час Першай сусьветнай вайны адзіны зарэгістраваны выпадак баявых дзеяў у Інсбруку адбыўся бліжэй да канца вайны. 20 лютага 1918 году самалёты хаўрусьнікаў, якія ляцелі з Італіі, зьдзейсьнілі налёт на Інсбрук, у выніку чаго аўстрыйскія войскі атрымалі страты. Пашкоджаньняў гораду не было зафіксавана^[5]. У лістападзе 1918 году Інсбрук і ўвесь Тыроль былі акупаваныя ад 20 да 22 тысячаў жаўнераў III корпуса Першай італьянскай арміі^[6].

У 1938 годзе Тыроль увайшоў у склад Трэцяга райху. З 1955 году — у складзе адноўленай незалежнай Аўстрыі. Неўзабаве Інсбрук двойчы прымаў Зімовыя Алімпійскія гульні: у 1964 і 1976 гадох.

Гаспадарка

Уважаецца за значны турыстычны цэнтар. Амаль 35 тысяч чалавек штодня наведваюць Інсбрук з навакольных населеных пунктаў дзеля працы. Узровень беспрацоўя ў 2012 годзе складаў 4,2%^[7]. На 2020 год у горадзе месьціўся найбольшы аўстрыйскі холдынг нерухомасьці «Сігна».