Віцезслаў Нэзвал

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Віцезслаў Нэзвал
Vitezslav Nezval bust by Otakar Svec 782.jpg
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 26 траўня 1900(1900-05-26)[1][2]
Biskoupky[d], Брно-прыгарад[d][3][4]
Памёр 6 красавіка 1958(1958-04-06)[5][1][2] (57 гадоў)
Прага, Чэхаславаччына[5][6]
Пахаваны Вышаградзкія могілкі[d]
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці мовазнаўца, пісьменьнік, паэт, драматург, сцэнарыст, навэліст і перакладнік
Мова чэская мова[1]
Узнагароды
Подпіс Vítězslav Nezval - podpis.jpg
Віцезслаў Нэзвал

Віцезслаў Нэзвал (па-чэску: Vítězslav Nezval; 26 траўня 1900 — 6 красавіка 1958) — чэскі пісьменьнік і перакладчык, адзін з заснавальнікаў чэскага паэтызму, лідэр сюррэалізму, народны пісьменьнік (1953).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў сям’і вясковага настаўніка ў Маравіі (в. Біскоўпкі непадалёк ад Мараўскага Крумлава), з 1903 году сям’я жыла ў Шэмікавіцах. З 1911 году наведваў гімназію ў Тршэбічы, якую скончыў у 1919 годзе.

Падчас Першай сусьветнай вайны быў прызваны ў войска, але праз два месяцы звольнены. Адзін сэмэстар наведваў юрыдычны факультэт Брненскага ўнівэрсытэту, потым перавёўся на філязофскі факультэт Карлавага ўнівэрсытэту, які таксама ня скончыў.

У 1922 годзе ўступіў ў мастацка-літаратурную суполку «Дэветсіл» (разам з Карэлам Тайге). Па часе стаўся палітычным ініцыятарам чэскага авангарднага руху. У 1924 годзе ўступіў у Камуністычную партыю Чэхаславаччыны. Працаваў сакратаром у рэдакцыі Масарыкавага навуковага слоўніка, пасьля прысьвяціў сябе літаратурнай дзейнасьці. Друкаваўся ў чэскай прэсе. Працаваў у тэатры. У межах «Дэветсілу» ўдзельнічаў у фармаваньні паэтызму.

Падарожжа ў СССР, Францыю, Італію і Грэцыю вельмі паўплывала на Нэзвалаў сьветапогляд. Падчас вандровак знаёміўся зь вядомымі сюррэалістамі (у тым ліку з Анры Брэтонам і Полем Элюарам), пад уплывам якіх заснаваў Суполку сюррэалістаў Чэхаславацкай рэспублікі (1934), якую сам у 1938 годзе распусьціў.

Пасьля Другой сусьветнай вайны актыўна ўдзельнічаў у дзейнасьці КПЧ, атрымаў шэраг афіцыйных узнагарод. Творчасьць гэтага пэрыяду — пошук сябе ў сацыялістычным рэалізьме.

Памёр Нэзвал у выніку інфаркту і шкарлятыны.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Літаратурныя пачаткі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Jaro
  • Melancholičtí upíři
  • Most — напісаны пад уплывам пралетарскай паэзіі. Адлюстроўвае час навучаньня ў гімназіі.
  • Večerní
  • Jarní selanka
  • Letnice

Паэтызм[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Pantomima («Пантаміма», 1924) — першы паэтыстычны зборнік
  • Abeceda («Абэцэда»)
  • Básně na pohlednice (1926)
  • Nápisy na hroby (1926) — дробная паэтыстычная проза
  • Dobrodružství noci a vějíře (1927)
  • Hra v kostky (1928)
  • Básně noci (1930)
  • Podivuhodný kouzelník («Дзіўны чараўнік») — адзін з твораў, які выразна паўплываў на разьвіцьцё паэтызму. Сымбаль паэтызму.
  • Akrobat («Акрабат»)
  • Edison («Эдысан»)
  • Signál času («Сыгналь часу»)
  • Snídaně v trávě (1931)
  • Jan ve smutku (1931)
  • Květy zla
  • Pět prstů
  • Skleněný havelok (1932, «Шкляны плашч») — паступовы пераход да сюррэалізму.
  • Zpáteční lístek (1933)
  • Sbohem a šáteček (1934, «Бывай і хустачка»)

Сюррэалізм[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Žena v množném čísle (1936)
  • Absolutní hrobař (1937)
  • Praha s prsty deště («Прага з пальцамі дажджу»)

Адначасна зь сюррэалістычнымі творамі Нэзвал пісаў і несюррэалістычную паэзію і выдаваў пад псэўданімамі:

  • 52 hořkých balad věčného studenta Roberta Davida («52 горкія баляды вечнага студэнта Робэрта Давіда», 1936) — насьледаваньне Франсуа Віёну.
  • 100 sonetů zachránkyni věčného studenta Roberta Davida («100 санэтаў выратавальніцы вечнага студэнта Робэрта Давіда»)
  • 70 básní z podsvětí na rozloučenou se stínem věčného studenta Roberta Davida

Каля 1937 году Нэзвал пакідае сюррэалістычную паэтыку і пераходзіць да паэзіі калектыўных і нацыянальных каштоўнасьцяў.

  • Matka naděje (1938)
  • Pět minut za městem (1939)

Сацрэалізм[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Historický obraz (1945)
  • Velký orloj (1949)
  • Stalin (1949)
  • Zpěv míru (1950)
  • Z domoviny (1951)
  • Křídla (1952)
  • Chrpy a města (1955)
  • Nedokončená (1960)

Проза[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Большую частку прозы выдаў у 1920—1930-х гадах. Паглыбленьне ў тэмы падсьвядомасьці і сну.

  • Kronika z konce tisíciletí
  • Posedlost
  • Chtěla okrást lorda Blamingtona
  • Dolce farniente
  • Pan Marat
  • Jak vejce vejci
  • Monako (раманэта)
  • Karneval (раманэта)
  • Valérie a týden divů
  • Anička, skřítek a slaměný Hubert
  • Sexuální nocturno (1931)
  • Věci, květiny, zvířátka a lidé pro děti
  • Z mého života
  • Neviditelná Moskva (1935
  • Ulice Git-le-Ceur (1936)
  • Pražský chodec (1938)

Драматургія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Milenci z kiosku (1932)
  • Manon Lescaut (пераклад)
  • Loretka (1941)
  • Dnes ještě zapadá slunce nad Atlantidou (1956)
  • Tři mušketýři
  • Nový Figaro
  • Schovávaná na schodech

Іншае[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выдаў энцыкляпэдыю сучасных паэтычных кірункаў і некалькі літаратуразнаўчых працаў: пра творчасьць Іржы Волькера, Карэла Чапэка, Ёзэфа Чапэка, Яраслава Врхліцкага, Пэтра Бэзруча і іншых. Пераклаў некалькі працаў Анры Брэтона.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Віцезслаў Нэзвалсховішча мультымэдыйных матэрыялаў