Анатоль Вялюгін

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Анатоль Вялюгін
Анатоль Сьцяпанавіч Вялюгін
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 27 сьнежня 1923(1923-12-27)[1]
в. Машканы Сеньненскага раёну
Памёр 24 кастрычніка 1994(1994-10-24) (70 гадоў)
Менск
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці паэт, празаік, кінасцэнарыст, перакладчык
Мова беларуская мова
Прэміі Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы (1964), Дзяржаўная прэмія БССР (1968)
Узнагароды

Анатоль Сьцяпанавіч Вялюгін (27 сьнежня 1923 году, Машканы, Сеньненскі раён, Віцебская вобласьць — 24 кастрычніка 1994 году) — беларускі паэт, празаік, кінасцэнарыст, перакладчык. Заслужаны дзяяч культуры Беларусі (1969).

Біяграфічныя зьвесткі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў сям’і фэльчара. У 1939—1940 гадах будучы студэнтам літаратурнага факультэту Менскага пэдагагічнага інстытуту, працаваў у рэдакцыі газэты «Звязда». Зь верасьня 1941 вучыўся ў Сьвярдлоўскім пэдагагічным інстытуце. У 1942 прызваны ў Чырвоную Армію, вучыўся ў Лугінскай авіяшколе, удзельнічаў у баях на Сталінградзкім фронце. У 1943 быў паранены, доўгі час знаходзіўся на лячэньні ў шпіталі. У 1945—1946 г — літсупрацоўнік у газэце «Літаратура і мастацтва». У 1948 г. скончыў завочна Менскі пэдагагічны інстытут. Працаваў у прэсе, у 1946—1984 гадах зь невялікімі перапынкамі працаваў рэдактарам аддзела паэзіі часопіса «Полымя». Член Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1946.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Друкаваўся з 1934. Першы зборнік вершаў «Салют у Менску» (1947). Актыўна выступаць зь вершамі пачаў з 1938. Лірыка А. Вялюгіна — дасягненьне беларускай паэзіі.[2] Яго творчасьці ўласьцівы яркая мэтафарычнасьць, асацыятыўная вобразнасьць, філігранная апрацоўка слова. У паэзіі А. Вялюгіна шчырае апяваньне роднай зямлі, пранікнёная споведзь паэта-франтавіка, які прайшоў суровыя выпрабаваньні ваеннага ліхалецьця, разнастайныя грамадзянскія і інтымныя пачуцьці сучасьніка: зборнікі «Негарэльская арка» (1949), «На подступах» (1952), «На зоры займае» (1958), «Насьцеж» (1960), «Адрас любві» (1964, выбранае), «Вершы і баляды» (1969), «Верасовы ўзятак» (1974), «Песьня зялёнага дуба» (1989), «3 белага каменьня — сіняе пламеньне» (1993), патрыятычныя матывы («Прызнаньне ў любові»), пантэістычнае стаўленьне да прыроды («Сьпелы бор»). У жанры паэмы распрацоўваў гісторыка-рэвалюцыйную тэму («Бацька Дняпро», 1955, «Вецер з Волгі», 1963).

Аўтар паэтычных зборнікаў для дзяцей «Галубы» (1949), «Тры гудкі» (1951), «Рыбы нашых рэк» (1952), «Дзіцячы сад» (1954), «Вада і вуда» (1967).

Па яго сцэнарах пастаўлены мастацкі двухсэрыйны тэлефільм «Рэха ў пушчы» (1977), мастацкі фільм «Глядзіце на траву» (1985) і 40 дакумэнтальных фільмаў: «Дарога без прывалу» (1964, з Р. Няхаем), «Балада пра маці» (1965), «Бацька Нёман» (1966), «Арліная крыніца» (1966), «Генэрал Пушча» (1967), «Белая вежа» (з С.Сплашновым, 1968), «Там, за ракой — Дзяржынава» (1968), «Агонь» (1969), «Таямніца Івянецкай пушчы» (1970), «Я — крэпасьць, вяду бой» (1972), «А зязюля кукавала» (1972), «Магілёў — дні і ночы мужнасьці» (1974), «Гарызонты дарог» (1977), «Навальнічная далеч памяці» (1985) і інш.

У перакладзе А. Вялюгіна на беларускую мову асобнымі выданьнямі выйшлі: М. Лермантаў «Каўкаскі палоньнік» і «Баярын Орша» (паэмы, 1950), Ю. Тувім «Падарунак дзецям» (1956, з С. Дзяргаем), Э. Межэлайціс «Паэма братэрства» (з М. Калачынскім, 1958); кнігі для дзяцей П. Варанько «Хлопчык Памагай» (1958), Д. Белавус «Птушыныя галасы» (1960); паэмы М. Нагнібеда «Званы Хатыні» (1973) і «Матулям з Расон» (1979). Пераклаў паасобныя вершы У. Маякоўскага, А. Міцкевіча, У. Бранеўскага і інш. Склаў зборнікі «Мы іх не забудзем» (1949), «Крывёю сэрца» (1967).

Узнагароды і прэміі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, «Знак Пашаны» і мэдалямі. Ляўрэат Літаратурнай прэміі імя Янкі Купалы (1964) за паэму «Вецер з Волгі», Дзяржаўнай прэміі БССР (1968) за кінасцэнарый «Генэрал Пушча».

Бібліяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Выбраныя творы. Т. 1- 2. Мн., 1973
  • Выбраныя творы. Т. 1- 2. Мн., 1984
  • Заклён на скрутны вір. Мн., 1984

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Велюгин Анатолий Степанович // Большая советская энциклопедия (рас.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ^ М. Скобла (БелЭн. Т. 4. 1997)

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А.К. Гардзіцкі. Нав.рэд. А.Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]