Ёзэф Чапэк

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Ёзэф Чапэк
Josef Capek 1937.jpg
Дата нараджэньня 23 сакавіка 1887(1887-03-23)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Месца нараджэньня Гронаў[d], Нахад, Усходнечэскі край[4][9]
Дата сьмерці не раней за 4 красавіка 1945
Месца сьмерці Бэрген-Бэльзэн, Цэле[d], Люнэбург, Гановэр[d], Вольная дзяржава Прусія, Трэці Райх[4][3]
Месца пахаваньня невядома
Грамадзянства Чэхаславаччына
Чэхаславаччына
Месца вучобы Вышэйшая школа прыкладнога мастацтва і Акадэмія Калярасі
Занятак перакладнік, маляр, фатограф, драматург, журналіст, пісьменьнік, ілюстратар, мастацкі крытык, тэарэтык мастацтва, сцэнограф і графік
Плынь экспрэсіянізм і кубізм
Узнагароды
ордэн Томаша Гарыга Масарыка І кляса

Ёзэф Ча́пэк (па-чэску: Josef Čapek, 23 сакавіка 1887, Гронаў, Кралаваградэцкі край, — паміж 13 і 15 красавіка 1945 году, канцлягер Бэрген-Бэльзэн) — чэскі мастак, графік, фатограф, кніжны ілюстратар, эсэіст.

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Браты Ёзэф і Карэл Чапэкі

Нарадзіўся 23 сакавіка 1887 году ў горным чэскім горадзе Гронаве. Старэйшы брат пісьменьніка Карэла Чапэка. Навучаўся ў пачатковай і сярэдняй школе, затым два гады навучаўся ў Нямеччыне ў школе ткачоў. Пасьля яе заканчэньня ў 1903 на працягу году ён працаваў на заводзе Úpická FM Обэрлендэр.

Увосень 1904 году Ёзэф пераехаў у Прагу, дзе навучаўся ў Вышэйшай школе прыкладнога мастацтва. Друкаваўся з 1907 разам з братам К. Чапэкам. У 1910—1920-я гг. супрацоўнічаў з газэтамі і часопісамі. У 1912 годзе ў Празе адбылася яго першая выстаўка. Разам з братам Карэлам правёў некалькі гадоў у Парыжы.

У 1930-я гг. Чапэк стварыў шэраг твораў сацыяльна-палітычнай скіраванасьці, пратэстуючы супраць вайны і фашызму. Адразу пасьля пачатку Другой сусьветнай вайны Ёзэфа арыштавалі нацысты. Пасьля некалькіх гадоў, праведзеных у розных канцлягерах, мастак памёр ад тыфу паміж 13 і 15 красавіка 1945 году ў канцлягеры Бэрген-Бэльзэн.

Імёны братоў Чапэкаў цяпер носяць вуліцы ў Празе і многіх іншых гарадах.

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У выяўленчым мастацтве зьвяртаўся да прыёмаў кубізму, фавізму і прымітывізму. Аўтар жывапісных работ («Чалавек зь мяшком», 1926; цыклі «Агонь», «Мара», абодва 1938—1939), ілюстрацыяў да твораў чэскіх пісьменьнікаў, у т.л. да раманаў К. Чапэка «Фабрыка Абсалюту» (1922), «Кракаціт» (1924) і ўласных твораў («Аповесьць пра сабачку і кошачку», 1929), антыфашысцкіх карыкатур і інш.

Публікацыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Lelio, 1917
  • Аповесьць пра сабачку і котачку, 1929
  • Stín kapradiny, 1930, раман
  • Kulhavý poutník, эсэ, 1936
  • Land of Many Names
  • Básně z koncentračního tabora, апублікаваная ў 1946
  • Adam Stvořitel (Adam the Creator) — з Карэлам Чапэкам
  • Dášeňka, čili život štěněte — з Карэлам Чапэкам, ілюстрацыі Ёзэфа
  • Ze života hmyzu 1921 — з Карэлам Чапэкам

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ запіс грамадзянскага стану
  2. ^ Josef Čapek — 2017.
  3. ^ а б Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: плятформа адкрытых зьвестак — 2019.
  4. ^ а б в Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бэрлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118518941 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. ^ Нацыянальная служба Чэскай рэспублікі
  6. ^ Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, Macmillan, Grove's Dictionaries, 1998. — ISBN 978-1-884446-05-4
  7. ^ Delarge J. Лё ДэляржParis: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  8. ^ Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedijaLeksikografski zavod Miroslav Krleža, 1999. — 9272 с. — ISBN 978-953-6036-31-8
  9. ^ а б Архіў прыгожых мастацтваў — 2003.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]