Вікіпэдыя:Скандал у беларускай Вікіпэдыі

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Сканда́л у белару́скай Вікіпэ́дыі — падзея, што адбылася 27 сакавіка 2007 року пасьля рашэньня моўнага падкамітэту фундацыі Wikimedia. У гэты дзень разьдзел Вікіпэдыі на беларускай мове, які ад моманту ягонага заснаваньня ў 2004 ствараўся «тарашкевіцаю»[a], быў перанесены з паддамэна трэцяга ўзроўню «be» ў «be-x-old»[1], а адрас «be.wikipedia.org» заняў перанесены з інкубатару разьдзел, ствараны «афіцыйным правапісам» беларускай мовы. Ад гэтага часу суіснуюць абедзьве вэрсіі беларускай Вікіпэдыі.

Мінуўшчына[рэдагаваць крыніцу]

З моманту ейнага стварэньня ў 2004 року беларуская Вікіпэдыя вялася «тарашкевіцаю», праз пэўны час да яе далучыліся і прыхільнікі «афіцыйнага правапісу». Пэўны час удзельнікі суіснавалі разам, пішучы артыкулы кожны сваім правапісам, аднак яны жадалі таксама мець і адпаведны інтэрфэйс, таму вырашылі аддзяліцца[2].

3 жніўня 2006 року ў гэтак званым інкубатары паўстаў беларускі разьдзел афіцыйным правапісам[3]. Ужо 25 жніўня ягоныя ўдзельнікі падалі запыт на стварэньне новага разьдзелу Вікіпэдыі[4], аднак па выніках галасаваньня ім было ў гэтым адмоўлена[2][4].

4 сьнежня 2006 року беларускія ўдзельнікі вікіінкубатару падалі новы запыт на стварэньне разьдзелу Вікіпэдыі афіцыйным правапісам[5]. За гэты час правілы падачы заявак на адкрыцьцё новых разьдзелаў былі зьмененыя, і рашэньне пра іхняе стварэньне прымалася не галасаваньнем, а рашэньнем фундацыі «Вікімэдыя»[2].

27 сакавіка 2007[6] згодна з рашэньнем моўнага падкамітэту фундацыі Wikimedia дамэн «be.wikipedia.org» быў аддадзены ўдзельнікам Вікіпэдыі афіцыйным правапісам, на яго былі перанесеныя ўсе створаныя артыкулы з інкубатару (на той час іхняя колькасьць складала 3565[1]). Больш за 6000 артыкулаў, створаных з моманту заснаваньня беларускай Вікіпэдыі, якія дагэтуль знаходзіліся на дадзеным адрасе, зьніклі, што выклікала немалое зьдзіўленьне карыстальнікаў[2]. Пазьней, аднак, было паведамлена, што яны перанесеныя на новы дамэн «be-x-old.wikipedia.org», які адгэтуль займае Вікіпэдыя «клясычным правапісам» беларускай мовы. Прыхільнікі «афіцыйнага правапісу» нават зьмясьцілі на галоўнай старонцы адмысловае паведамленьне пра тое, што цяпер артыкулы «тарашкевіцай» знаходзяцца па новым адрасе, а «be.wikipedia.org» адгэтуль ствараецца «ў нарматыўнай беларускай мове»[7].

Паводле некаторых зьвестак, прычынаю перамяшчэньня разьдзелаў стала адсутнасьць асобнага ISO-коду для «тарашкевіцы»[8]. Празь месяц Адміністрацыя адрасовае прасторы Інтэрнэту ўвяла для гэтага варыянту правапісу асобны тэг «be-tarask»[9], аднак у Вікіпэдыі да восені 2015 року[10] захоўвалася дамэнная прыстаўка «be-x-old».

Скандал[рэдагаваць крыніцу]

Што маецца на ўвазе пад выразам «скандал, спрычынены стварэньнем разьдзелу Вікіпэдыі афіцыйным правапісам», няхай лепей патлумачаць ягоныя непасрэдныя ўдзельнікі. Усё, што я здолеў знайсьці — гэта гнеўныя камэнтары ды звады на вэб-бачыне «Нашай Нівы» пад артыкулам Зьмітра Панкаўца «Вікіпэдыі тарашкевіцай больш не існуе»[2] ды ў абмеркаваньні артыкулу «Скандал у беларускай Вікіпэдыі» на Generation.by[11], а таксама пададзены ў фундацыю «Вікімэдыя» запыт на закрыцьцё разьдзелу «be.wikipedia.org» ды пераносу яго пад іншую назву з адначасовым вяртаньнем на стары адрас разьдзелу «тарашкевіцай»[12]. Ён, аднак, пасьля непрацяглага абмеркаваньня быў заархіваваны без падвядзеньня вынікаў[13].

Пачынальнікі разьдзелу афіцыйным правапісам[рэдагаваць крыніцу]

Заўвагі[рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Назва «Беларускі клясычны правапіс» зьявілася толькі ў 2005 року пасьля выданьня групай мовазнаўцаў збору правілаў.

Крыніцы[рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Даша Слабчанка. (7 красавіка 2008) Вікіпэдыя і Вікіпедыя: год суіснаваньня пасьля падзелу. Generation.byПраверана 20 лістапада 2014 г.
  2. ^ а б в г д Зьміцер Панкавец. Вікіпэдыі тарашкевіцай больш не існуе // Наша Ніва, 27 сакавіка 2007 г. Праверана 20 лістапада 2014 г.
  3. ^ Першае рэдагаваньне старонкі Wp/be Wikimedia Incubator. Фундацыя Вікімэдыя (3 жніўня 2006). Праверана 11 лістапада 2013 г.
  4. ^ а б Requests for new languages/Wikipedia Belarusian Wikimedia Meta-Wiki. Фундацыя ВікімэдыяПраверана 11 лістапада 2013 г.
  5. ^ а б Requests for new languages/Wikipedia Belarusian normative Wikimedia Meta-Wiki. Фундацыя ВікімэдыяПраверана 11 лістапада 2013 г.
  6. ^ Incubator:Site creation log Wikimedia Incubator. Фундацыя ВікімэдыяПраверана 11 лістапада 2013 г.
  7. ^ Галоўная старонка па стане на 20:05‎ Вікіпэдыя афіцыйным правапісам. Фундацыя Вікімэдыя (27 сакавіка 2007). Праверана 11 лістапада 2013 г.
  8. ^ Беларускамоўная Wikipedia — у цэнтры скандалу(рас.) IT.TUT.BY. TUT.BY (28 сакавіка 2007). Праверана 11 лістапада 2013 г.
  9. ^ IANA Language subtag registry(анг.). Internet Assigned Numbers Authority. Праверана 11 лістапада 2013 г.
  10. ^ Вікіпэдыя:Гісторыя#2015
  11. ^ Скандал у беларускай Вікіпэдыі Форум. Generation.byПраверана 11 лістапада 2013 г.
  12. ^ Appeal deletion of be.wikipedia.org Wikimedia Meta-Wiki. Фундацыя Вікімэдыя (28 сакавіка 2007). Праверана 11 лістапада 2013 г.
  13. ^ Talk:Language committee: розьніца паміж вэрсіямі Wikimedia Meta-Wiki. Фундацыя Вікімэдыя (17 траўня 2007). Праверана 11 лістапада 2013 г.