Царква Нараджэньня Божай Маці (Лыскаў)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Помнік сакральнай архітэктуры
Царква Нараджэньня Божай Маці
Царква Нараджэньня Божай Маці
Царква Нараджэньня Божай Маці
Краіна Беларусь
вёска Лыскаў
Каардынаты 52°51′13″ пн. ш. 24°36′55″ у. д. / 52.85361° пн. ш. 24.61528° у. д. / 52.85361; 24.61528Каардынаты: 52°51′13″ пн. ш. 24°36′55″ у. д. / 52.85361° пн. ш. 24.61528° у. д. / 52.85361; 24.61528
Канфэсія праваслаўе
Эпархія Берасьцейская 
Тып будынка царква
Архітэктурны стыль «закапанскі»
Аўтар праекту Станіслаў Пятроўскі
Дата заснаваньня 1933
Будаваньне 19301933 гады
Апошні плябан Аляксандар Багдановіч[1]
Статус ахоўваецца дзяржавай
Стан дзейная
Царква Нараджэньня Божай Маці на мапе Беларусі
Царква Нараджэньня Божай Маці
Царква Нараджэньня Божай Маці
Царква Нараджэньня Божай Маці
Commons-logo.svg Царква Нараджэньня Божай Маці на Вікісховішчы

Царква́ Нараджэ́ньня Бо́жай Ма́ці — помнік архітэктуры першай паловы XX ст. Лыскаве. Знаходзіцца ў цэнтры гістарычнага мястэчка, пад адрасам вуліца Пружанская, 3. Дзейнічае. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі «закапанскага» стылю і мадэрну. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Царква Покрыва Багародзіцы, разабраная расейскімі ўладамі ў 1892—1893 рр.

Пад 1859 рокам згадваецца царква ў Лыскаве, збудаваная ў 1725 року. У 1892—1893 роках расейскія ўлады разабралі яе з прычыны эканоміі сродкаў дзеля рамонту, а царкоўны рыштунак перанесьлі ў былы касьцёл, які ў 1880 року выгарэў па ўдары маланкі. Будынак касьцёла аднавілі ў 1880-я рокі, аднак ужо як царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). 11 сьнежня 1886 року яе асьвяцілі ў імя Нараджэньня Найсьвяцейшае Багародзіцы.

За часам Першай сусьветнай вайны войскі Нямецкай імпэрыі выкарыстоўвалі царкву сьпярша як шпіталь, а потым — як склад зерня. У 1921 року, за польскім часам, будынак касьцёла вярнулі каталікам. Да 1933 року набажэнствы ладзіліся ў капліцы на могілках.

У 1925 року ў Лыскаў атрымаў прызначэньне новы праваслаўны сьвятар Пётар Радкевіч, які атрымаў ад уладаў дазвол на пабудову новай царквы. Будаваньне вялося ў 1930—1933 роках праваслаўнымі жыхарамі паводле праекту Станіслава Пятроўскага зь Беластоку і каштавала 40 тысячаў злотых.

8 кастрычніка 1933 року царкву асьвяціў архіяпіскап гарадзенскі і наваградзкі Алексі (Грамадзкі). На цырымоніі былі намесьнік ваўкавыскага старосты, уладальнік маёнтку Адамкова Быхавец, мясцовыя грамадзкія дзеячы. Іканастас узялі з былога касьцёла, вернутага ў 1921 року каталікам.

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, збудаваны пад уплывам сакральнай архітэктуры Закарпацьця і стылю мадэрн. Стыль будынка характарызуецца як «закапанскі»[2] або «бяшчадзкі»[3][a]. Даўжыня царквы складае 21 мэтар, шырыня — 12 м, вышыня — 22 м, матэрыял сьценаў — хваёвы брус.

Кампазыцыя крыжова-купальная. На захадзе да асноўнага кубападобнага аб’ёму далучаецца 3-ярусная званіца, на ўсходзе — прастакутная апсыда з бакавымі рызьніцамі. Асноўны зруб накрываецца 4-схільным дахам, на якім 8-гранны сьветлавы барабан з купалам-баняй зь ліхтаром. Падобны купал завяршае пірамідальную чацьверыковую званіцу. Асноўныя праёмы ромбападобныя ў барабане і стрэлападобныя ў асноўным аб’ёме.

У інтэр’ер адкрываецца барабан на 4 слупах зь ветразевай канструкцыяй асновы і хоры. Апсыда адмяжоўваецца драўляным іканастасам. У царкве захоўваецца абраз XVIII ст. «Маці Божая Адзігітрыя»[4].

Настаяцелі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Пётар Радкевіч (1925 — ?)
  • Антон Юшко (1949—1972)[5]
  • Аляксандар Багдановіч (цяпер)[6]

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гістарычныя здымкі і графіка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сучасныя здымкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Заўвагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ У гэтым выпадку вядзецца пра невялікія драўляныя цэрквы, пакрытыя драўлянымі цёсанымі пліткамі

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ «Брестская епархия». Пружанское благочиние(рас.) Православие.By Праверана 12 ліпеня 2012 г.
  2. ^ Па паўднёвай Ваўкавышчыне Вандроўкі. ГА «Беларускае дабраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры» (2 красавіка 2011). Праверана 12 ліпеня 2012 г.
  3. ^ Karpyza W. Łysków // Ziemia Wołkowyska. — Lębork: 2005 Т. 2.
  4. ^ Кулагін А. Праваслаўныя храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік. — Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2007.
  5. ^ Нізкі паклон табе, таварыш бацюшка!(рас.) Навіны. Раённыя будні (21 чэрвеня 2016). Праверана 21 чэрвеня 2016 г.
  6. ^ Пружанское благочиние(рас.) Официальный сайт Брестской епархии Праверана 21 чэрвеня 2016 г.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Кулагін А. Праваслаўныя храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік. — Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2007.— 653 с.: іл. ISBN 978-985-11-0389-4.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  113Г000623