Прэзыдэнт Летувы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Прэзыдэнцкі штандар
Прэзыдэнцкі палац у Вільні
Палітыка Летувы
артыкул з сэрыі
Дзяржаўны лад Летувы
Coat of arms of Lithuania.svg
Герб Летувы
Канстытуцыя

Прэзыдэнт Летувіскай Рэспублікі (па-летувіску: Lietuvos Respublikos Prezidentas) — кіраўнік Летувіскай Рэспублікі. Прадстаўляе дзяржаву і выконвае ўскладзеныя на яго Канстытуцыяй і законамі абавязкі.

Паводле канстытуцыі Летува зьяўляецца парлямэнцка-прэзыдэнцкай рэспублікай, у якой прэзыдэнт выконвае ролю пасярэдніка паміж заканадаўчым і выканаўчым органамі ўлады.

Выбары[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выбары прэзыдэнта адбываюцца за месяц да сканчэньня тэрміну дзейнага прэзыдэнта. Кандыдатамі ў прэзыдэнты могуць быць грамадзяне Летувы паводле паходжаньня, якія пражываюць у Летуве ня менш за 3 апошнія гады, на дзень выбараў векам ня меней за 40 гадоў і маюць права быць абранымі ў Сэйм. Тэрмін знаходжаньня прэзыдэнта на пасадзе складае 5 гадоў. Асоба, абраная прэзыдэнтам, павінная спыніць свой удзел у партыях і палітычных арганізацыях, таксама ня можа спалучаць сваю дзейнасьць з парлямэнцкай. Асоба прэзыдэнта недатыкальная.

Зьняцьце[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прэзыдэнт можа быць датэрмінова пазбаўлены пасады ў выпадку істотнага парушэньня Канстытуцыі, парушэньня прысягі, зьдзяйсьненьня злачынства. Рашэньне пра гэта прымае Сэйм. Ён жа можа цягам 30 дзён ад свайго першага паседжаньня колькасьцю 3/5 галасоў зацьвердзіць датэрміновыя выбары.

Кампэтэнцыя прэзыдэнта сканчаецца ў выпадках:

  • заканчэньня тэрміну, на які ён быў абраны (пасаду прэзыдэнта можна займаць ня больш за 2 разы);
  • датэрміновых выбараў;
  • паданьня ў адстаўку;
  • сьмерці;
  • пазбаўленьня пасады Сэймам;
  • колькасьцю ня меней 3/5 галасоў дэпутатаў Сэйму на запыт Канстытуцыйнага суду, паводле якога стан здароўя прэзыдэнта не дазваляе выконваць абавязкі.

Прэзыдэнта, які ня здольны выконваць свае абавязкі, замяняе старшыня Сэйму, які ў гэты час ня мае права прызначаць датэрміновыя выбары ў Сэйм, здымаць або прызначаць міністраў бяз згоды Сэйму, разглядаць запыты на выказваньне вотуму недаверу старшыні Сэйму.

Паўнамоцтвы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У кампэтэнцыі прэзыдэнта ў супрацоўніцтве з парлямэнтам знаходзяцца:

  • скліканьне надзвычайнай сэсіі парлямэнту;
  • прадстаўленьне штогадовай справаздачы пра стан дзяржавы і ўнутраную палітыку;
  • правядзеньне чарговых і датэрміновых выбараў;
  • прадстаўленьне да ратыфікацыі падпісаных міжнародных дагавораў;
  • прызначэньне і зьняцьце прэм’ер-міністра;
  • прадстаўленьне кандыдатураў судзьдзяў і старшыні Вярхоўнага суду;
  • прызначэньне судзьдзяў і старшыняў Апэляцыйнага і Канстытуцыйнага судоў;
  • прызначэньне генэральнага пракурора;
  • прызначэньне дзяржаўнага кантралёра і старшыні Ўправы Банку Летувы;
  • падпісаньня і афіцыйнага публікаваньня законаў, прынятых Сэймам, ці вяртаньне законаў на паўторны разгляд;
  • прызначэньне і зьняцьце галоўнакамандуючага войскам і кіраўніка службы бясьпекі;
  • увядзеньне ваеннага становішча, мабілізацыі і надзвычайнага становішча.

У кампэтэнцыі прэзыдэнта ў супрацоўніцтве з урадам знаходзяцца:

  • прызначэньне старшыні Рады Міністраў, перадача яму задачы фармаваньня ўраду і зацьверджаньня ягонага складу;
  • прыняцьце адстаўкі ўраду, асобных міністраў;
  • прызначэньне і зьняцьце дыпляматычных прадстаўнікоў Летувы ў іншых дзяржавах і пры міжнародных арганізацыях;
  • прызначэньне і зьняцьце на прапанову прэм’ер-міністра міністраў ці службовых асобаў.

Прэзыдэнт у прадугледжаным законам парадку надае грамадзянства; прысвойвае дзяржаўныя ўзнагароды; прымае даверчыя граматы; надае найвышэйшыя дыпляматычныя рангі і вайсковыя званьні; мае права памілаваньня асуджаных.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]