Перайсьці да зьместу

Літаратурныя жанры

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі

Літарату́рныя жа́нры (па-француску: genre, ад лац. genus — «род, від») — устойлівыя разнавіднасьці літаратурных твораў, што склаліся ў працэсе гістарычнага разьвіцьця літаратуры. Нярэдка ў гэтым значэньні ўжываецца паняцьце літаратурны від. У аснове кожнага жанру ляжыць пэўны характар адлюстраваньня жыцьця, які выяўляецца ў адпаведнай форме твораў.

Кожны з трох асноўных родаў (эпас, лірыка, драма) мае свае жанры. Напрыклад:

Характарыстыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Эпічныя жанры адрозьніваюцца адзін ад аднаго ступеньню складанасьці жыцьцёвага матэрыялу, працягласьцю адлюстраваньня часу дзеяньня, шырынёй ахопу зьяў рэчаіснасьці, лірычныя — асаблівасьцямі адлюстраваных у іх перажываньняў, пачуцьцяў, драматычныя — характарам жыцьцёвага матэрыялу й адносін аўтара да гэтага матэрыялу.

Існуюць таксама «зьмешаныя» жанры, у якіх спалучаны прыкметы розных родаў, напрыклад, ліра-эпічныя жанры (паэма, баляда). Многія жанры маюць у сабе элемэнты розных родаў (у рамане можа прысутнічаць лірычны або драматычны элемэнт, у драме — эпічны й гэтак далей).

Пры характарыстыцы мастацкіх твораў вызначэньне жанру можа быць недастатковым, таму акрамя паняцьця «жанр» ужываецца й тэрмін «жанравая форма», які выяўляе больш прыватныя асаблівасьці твора. Так, жанр раману можа мець разнавіднасьці: філязофскі, гістарычны, прыгодніцкі, дэтэктыўны й іншыя.

Жанравая сыстэма беларускай літаратуры такая, як і ў іншых эўрапейскіх літаратурах. Аднак некаторыя жанры, выкліканыя спэцыфічнымі ўмовамі яе разьвіцьця, ужо зьніклі (напрыклад, гутаркі), зьявіліся новыя (драматычная паэма).

Табліца жанраў[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Некаторыя жанры паводле родаў
Лірыка Драма Эпас
лірычны верш трагедыя байка
песьня камэдыя легенда
элегія драма гісторыя
эпіграма вадэвіль раман
эпітафія фарс навэля
мастацкая памяць
казка

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]