Лютэранская кірха (Горадня)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку
Кірха
Кірха Сьвятога Яна
Лютэранская кірха ў Горадні
Лютэранская кірха ў Горадні
Краіна Беларусь
Горад Горадня
Каардынаты 53°41′34″ пн. ш. 23°51′6″ у. д. / 53.69278° пн. ш. 23.85167° у. д. / 53.69278; 23.85167Каардынаты: 53°41′34″ пн. ш. 23°51′6″ у. д. / 53.69278° пн. ш. 23.85167° у. д. / 53.69278; 23.85167
Канфэсія лютэранства
Эпархія Гарадзенская супэрінтэндацыя 
Тып будынка кірха
Архітэктурны стыль нэаготыка
Дата заснаваньня 20 верасьня 1793
Будаўніцтва 20 верасьня 1793—1912 — перабудавана
Статус Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь
Стан дзейны
Сайт Афіцыйны сайт
Кірха Сьвятога Яна на мапе Беларусі
Кірха Сьвятога Яна
Кірха Сьвятога Яна
Кірха Сьвятога Яна
Commons-logo.svg Кірха Сьвятога Яна на Вікісховішчы

Лютэра́нская кі́рха Сьвято́га Я́на — дзейны лютэранскі храм у цэнтральнай частцы Горадні (даўняе прадмесьце Гарадніца). Заснаваны 20 верасьня 1793 р.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Афіцыйнай датай заснаваньня кірхі ў Горадні лічыцца 20 верасьня 1793 р., калі Станіслаў Аўгуст Панятоўскі перадаў трохпавярховы будынак нямецкай абшчыне[1]. Пад кірху быў прыстасаваны будынак карчмы для галяндзкіх і нямецкіх рамесьнікаў, якіх у 1779 року запрасіў у Горадню гарадзенскі староста Антоні Тызэнгаўз[1]. З прычыны таго, што прыхаджане кірхі былі ў сваёй большасьці ўраджэнцамі Нямеччыны, набажэнства спачатку вялося на нямецкай мове. Вуліца вакол кірхі атрымала назву «Кірхавая», у 1843 року кірха была дабудавана. Канчаткова выгляд кірхі склаўся ў 1873 р. На вежы быў усталяваны гадзіньнік. У 1912 р. храм значна перабудавалі.

Кірха пасьля поўнага аднаўленьня ў 1912 року

Кірха дзейнічала ў Горадні да 1944 р. Пасьля Вялікай Айчыннай вайны тут знаходзіўся архіў. У 1995 годзе кірху імя сьвятога Яна ў Горадні вярнулі Эвангельска-лютэранскай царкве. На чэрвень 2012 году абшчына адзінага ў Беларусі дзейнага лютэранскага храма налічвала каля 50 чалавек. У 2012 годзе амбасадар Нямеччыны ў Беларусі Крыстаф Вайль наведаў кірху імя сьвятога Яна ў Горадні, пасьля чаго Фэдэральны ўрад Нямеччыны вылучыў 120 000 эўра на адбудову храма[2].

У сьнежні 2013 году пачалі рэканструкцыю кірхі: будаўніцтва ліўневай каналізацыі, умацаваньне сьценаў, абліцоўваньне і фарбаваньне фасадаў, аднову шпіля з крыжам[3].

Архітэктура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Аднанэфавая аднавежавая пабудова зь пяціграннай апсыдай і сакрысьціямі. Галоўны фасад мае сімэтрычную, выцягнутую па вертыкалі дынамічную кампазыцыю. Квадратная ў пляне высокая манумэнтальная вежа-званіца выступае з асноўнага аб’ёму. Галоўны ўваход (празь вежу) аформлены вялікім стральчатым парталам, над ім — акно-«ружа». Інтэр’ер храма мае выцягнутую па падоўжнай восі сімэтрычную кампазыцыю. Асноўны прамавугольны ў пляне аб’ём перакрыты арыгінальным па форме фігурным скляпеньнем. Захавалася два аўтэнтычных вітража за алтаром, арнамэнт якіх выкладзены ў форме лютэранскага сымбаля: ружы, унутры якой знаходзіцца сэрца з крыжам. Таксама захаваліся кованая купель, звон і гадзіньнік на галоўнай вежы. Арган і іншыя рэчы канфіскаваныя, за савецкім часам, з кірхі для філярмоніі і ўладкаваньня парткабінэтаў[3].

Побач з кірхай знаходзілася і эвангелічныя могілкі з капліцай (1793—1936). У доме №3а ў 1912 р. знаходзіўся дом пастара й лютэранская школа на другім паверсе.

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  412Г000649

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б Лютеранская кирха в Гродно
  2. ^ Барыс Пракопчык. Ад Тызенгаўза да нашых дзён // Зьвязда : газэта. — 26 чэрвеня 2012. — № 121 (27236). — С. 5. — ISSN 1990-763x.
  3. ^ а б Татьяна Черкес У гродненской кирхи появилась надежда на реконструкцию. — Вечерний Гродно.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg Лютэранская кірха (Горадня)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў