Канфлікты на постсавецкай прасторы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да навігацыі Перайсьці да пошуку

Канфлікты на постсавецкай прасторы — ґвалтоўныя палітычныя і этнічныя канфлікты ў краінах постсавецкае прасторы, што пачаліся неўзабаве перад афіцыйным распадам у сьнежні 1991.

Некаторыя з гэтых канфліктаў былі выкліканыя палітычнымі крызамі ў дзяржавах-пераемніцах. Іншыя ўлучаюць сэпаратысцкія рухі, што спрабуюць адарвацца ад аднае зь дзяржаваў-пераемніцаў.

Паводле Ґордана Гагна, між 1990 ды 2013 рокамі канфлікты на постсавецкай прасторы прывялі да гібелі сама меней 196 000 чалавек, не ўлучаючы пагромы й міжэтнічны ґвалт[1].

Усходняя Эўропа[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Канфлікт Удзельнікі Пэрыяд Вынік
Прыднястроўскі канфлікт Сьцяг краіны або тэрыторыі Сьцяг Расеі | Сьцяг Малдовы 2 сакавіка — 1 жніўня 1992 Пагадненьне пра спыненьне агню. Прыднястроўе дэ-факта застаецца незалежным[2].
Канстытуцыйная крыза ў Расеі Сьцяг Расеі 1992—1993 Перамога прэзыдэнта Ельцына; усталяваньне прэзыдэнцкае рэспублікі ў якасьці формы кіраваньня ў Расеі.
Эўрамайдан Сьцяг Украіны 21 лістапада 2013 — 22 лютага 2014 Адхіленьне Віктара Януковіча ад улады й фармаваньне колішняю апазыцыяю часовага ўраду; вяртаньне да Канстытуцыі 2004 року
Крымскі крызіс (2014) Сьцяг краіны або тэрыторыі Сьцяг Расеі | Сьцяг Украіны 24 лютага — 28 сакавіка 2014 Усталяваньне кантролю Расеяю над Крымам; увядзеньне санкцыяў з боку Захаду ў адносінах да Расеі
Вайна на Данбасе Сьцяг Украіны | Сьцяг Расеі Flag of the Donetsk People's Republic.svg LNR flag.png з 5 красавіка 2014 Канфлікт ідзе

Паўночны Каўказ[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Канфлікт Удзельнікі Пэрыяд Вынік
Асэтына-інгускі канфлікт Сьцяг Расеі Сьцяг краіны або тэрыторыі | Сьцяг краіны або тэрыторыі 31 кастрычніка — 4 лістапада 1992 Сыход большае часткі інгускага насельніцтва з Паўночнае Асэтыі.
Грамадзянская вайна ў Чачэніі (1993—1994) Сьцяг Чачэніі | Сьцяг Чачэніі Сьцяг Расеі 4 чэрвеня 1993 — 11 сьнежня 1994 Пачатак Першае расейска-чачэнскае вайны
Першая расейска-чачэнская вайна Сьцяг Чачэніі | Сьцяг Расеі 11 сьнежня 1994 — 31 жніўня 1996 Захаваньне незалежнасьці Ічкерыі
Дагестанская вайна Сьцяг Расеі | Flag of Caucasian Emirate.svg 2 жніўня — 15 верасьня 1999 Аднаўленьне кантролю над рэґіёнам Расеяю; пачатак Другое расейска-чачэнскае вайны
Другая расейска-чачэнская вайна Сьцяг Расеі | Сьцяг Чачэніі 7 жніўня 1999 — 16 красавіка 2009 Ліквідацыя ЧРІ
Інгуская вайна Сьцяг Расеі | Flag of Caucasian Emirate.svg 21 ліпеня 2007 — 19 траўня 2015 Аднаўленьне кантролю над рэґіёнам Расеяю

Цэнтральная Азія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Канфлікт Удзельнікі Пэрыяд Вынік
Грамадзянская вайна ў Таджыкістане Сьцяг Таджыкістану/Сьцяг Таджыкістану Сьцяг Расеі/Сьцяг Расеі Сьцяг Узбэкістану Сьцяг Казахстану Сьцяг Кыргыстану | Flag of the Islamic Renaissance Party of Tajikistan.svg Flag of Jamiat-e Islami.svg Сьцяг Аўганістану Flag of Jihad.svg Flag of Jihad.svg 5 траўня 1992 — 27 чэрвеня 1997 Замірэньне; Эмамалі Рахмон перамагае на прэзыдэнцкіх выбарах[3]
Этнічныя беспарадкі на поўдні Кыргыстану Сьцяг Кыргыстану | Flag of Jihad.svg 10—16 чэрвеня 2010 Аднаўленьне кантролю над рэґіёнам Кыргыстанам.
Баі ў Рашцкім раёне Таджыкістану (2010) Сьцяг Таджыкістану | Flag of Jihad.svg 22 верасьня 2010 — 14 красавіка 2011 Аднаўленьне кантролю над рэґіёнам Таджыкістанам.

Закаўказьзе[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Канфлікт Удзельнікі Пэрыяд Вынік
Карабаская вайна Сьцяг краіны або тэрыторыі/Сьцяг Азэрбайджану | Сьцяг краіны або тэрыторыі/Сьцяг Армэніі Сьцяг краіны або тэрыторыі 20 лютага 1988 — 12 траўня 1994 Нагорна-Карабаская рэспубліка дэ-факта становіцца незалежнаю.
Паўднёваасэтынская вайна (1991—1992) Сьцяг краіны або тэрыторыі Сьцяг краіны або тэрыторыі | Сьцяг Грузіі 5 студзеня 1991 — 24 чэрвеня 1992 Страта кантролю над 60% тэрыторыі рэґіёну Грузіяю. Паўднёвая Асэтыя дэ-факта становіцца незалежнаю.
Грамадзянская вайна ў Грузіі Сьцяг Грузіі 22 сьнежня 1991 — 31 сьнежня 1993 Згуба Ґамсахурдыі; усталяваньне кантролю над краінаю Дзяржаўнаю радаю.
Вайна ў Абхазіі (1992—1993) Сьцяг Абхазіі Сьцяг краіны або тэрыторыі Сьцяг Расеі | Сьцяг Грузіі 14 жніўня 1992 — 27 верасьня 1993 Абхазія дэ-факта становіцца незалежнаю.
Карабаскі канфлікт Сьцяг Азэрбайджану | Сьцяг Армэніі Сьцяг краіны або тэрыторыі 1994 — дагэтуль Канфлікт ідзе
Вайна ў Абхазіі (1998) Сьцяг Абхазіі | Сьцяг Грузіі 20—26 траўня 1998 Захаваньне кантролю над рэґіёнам уладаю Абхазіі.
Мяцеж Акакія Эліавы Сьцяг Грузіі 19—20 кастрычніка 1998 Перамога ўраду Грузіі.
Канфлікт у Кадорскай цясьніне (2001) Сьцяг Абхазіі | Сьцяг Грузіі Сьцяг Чачэніі 4—18 кастрычніка 2001 Захаваньне кантролю над рэґіёнам уладаю Абхазіі.
Крыза ў Панкіскай цясьніне Сьцяг Грузіі | Сьцяг Чачэніі 2001—2003 Аднаўленьне кантролю над рэґіёнам Грузіяю.
Аджарская крыза (2004) Сьцяг Грузіі | Flag of Adjara.svg 23 лістапада 2003 — 6 траўня 2004 Поўнае падпарадкаваньне аўтаноміі ўраду Грузіі.
Вайна ў Паўднёвай Асэтыі (2008) Сьцяг Расеі Сьцяг краіны або тэрыторыі Сьцяг Абхазіі | Сьцяг Грузіі 7 жніўня 2008 — 16 жніўня 2008 Параза грузінскіх войскаў; поўная страта Грузіяю кантролю над рэґіёнамі Паўночнае Асэтыі й Абхазіі[4].
Чатырохдзённая вайна Сьцяг Азэрбайджану | Сьцяг Армэніі Сьцяг краіны або тэрыторыі 2—5 красавіка 2016 Замірэньне; страта часткі тэрыторыі Нагорным Карабахам.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^  Гагн, Ґордан M. Ukraine Over the Edge: Russia, the West and the "New Cold War". — ISBN 9781476628752
  2. ^ Trans-Dniester profile - BBC News. news.bbc.co.uk. Праверана 2017-06-18 г.
  3. ^ Tajikistan Civil War Global Security
  4. ^ Statement by President of Russia Dmitry Medvedev. Сайт прэзыдэнта Расеі. Праверана 2008-08-26 г. Архіўная копія ад 2 верасьня 2008 г.